Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/17205 K.2023/8797

Taraflar arasındaki trafik kazası sonucu yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı ...Ş.'nin zorunlu trafik sigortacısı, davalı ... İnşaat Temizlik Hizmetleri Otomotiv ve Madeni Yağlar Sanayi Ticaret Ltd.

Şti.'nin işleteni olduğu ve davalı ...'ın kullandığı aracın, 18.12.2013 tarihinde davacı yaya ...'ya çarpması sonucu meydana gelen trafik kazası sonucunda davacının ağır şekilde yaralanıp malul kaldığını ve bakım ihtiyacının oluştuğunu, diğer davacıların çocukları ve kardeşi olan davacı ...'nın ağır bedensel zararı nedeniyle manevi zarara uğradıklarını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı ... yönünden 500,00 TL tedavi gideri, 500,00 TL bakıcı gideri, 500,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının tüm davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline, davacı ... için 40.000,00 TL, davacı ... için 40.000,00 TL,

davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 15.000,00 TL ve davacı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ... İnşaat Temizlik Hizmetleri Otomotiv ve Madeni Yağlar Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'den tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 21.12.2017 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini, bedensel zarar ve güç kaybı yönünden 400.596,74 TL ve bakıcı gideri yönünden 588.515,80 TL olmak üzere toplam 989.112,54 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalı şirkete sigortalı bulunan araç sürücüsünün kazada kusurunun bulunmadığını, zamanaşımı süresinin dolduğunu, geçici bakıcı gideri ile geçici iş göremezlik tazminatı talebinin sigorta poliçesi teminatı kapsamı dışında bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalılar ... İnşaat Temizlik Hizmetleri Otomotiv ve Madeni Yağlar Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ve ... vekili cevap dilekçesinde; yetki ve görev yönünden itirazlarının bulunduğunu, olay sırasında davacı yaya ...'nın ... araçların arasından aniden yola fırladığını, kazada davalı sürücünün kusurunun olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı taraf sürücüsünün %50 kusurlu bulunduğu, davacı ...'nın kaza nedeniyle %100 oranında daimi iş gücü kaybına uğradığının ve sürekli bakıcı yardımına ihtiyacı olduğunun tespit edildiği, davalı ... şirketinin aktüer bilirkişi marifetiyle tespit ettirilen daimi iş gücü kaybı ve bakıcı gideri zararından poliçe limiti ile sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile sürekli iş göremezlik nedeniyle 401.096,74 TL'nin davalılardan (davalı ...

207.001,85 TL ile sınırlı sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'ya verilmesine, bakıcı gideri ve tedavi gideri nedeniyle 589,015,80 TL'nin davalılardan (davalı ...

250.000,00 TL ile sınırlı sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'ya verilmesine, sigorta şirketine yönelik fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL ve davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...

İnşaat Temizlik Hizmetleri Otomotiv ve Madeni Yağlar Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'den müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde; kazanın meydana gelmesinde davacı ...'nın asli derecede kusurunun olduğunu, maluliyet oranı belirlenirken ilgili yasal düzenlemelerin dikkate alınmadığını ve hesaplamanın hatalı yapıldığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulunun 12.06.2017 tarihli raporuna göre davacı ...'nın trafik kazası nedeniyle %100 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı ve başka birisinin sürekli bakımına muhtaç durumda olduğunun tespit edildiği, kusur raporunun trafik kazası tespit tutanağındaki olgularla uyumlu olduğu, tazminat raporunun Yargıtay'ın yerleşik karar ve ilkelerine uygun olarak düzenlendiği gerekçesiyle davalı ...Ş vekilinin istinaf başvurusunun 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; istinaf başvuru dilekçesindeki sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının hatalı olduğunu, davalı taraf sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, maluliyet oranının hatalı tespit edildiğini ve yeniden hesap raporu alınması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalıların sürücüsü, işleteni ve zorunlu trafik sigortacısı olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yaya ...'nın sürekli iş göremezlik ve bakıcı gideri zararının tazmini ile ağır bedensel zarara uğrayan davacı ...'nın yakınlarının manevi tazminat taleplerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 üncü maddesi, 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi, 5718 ... Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK)’un 48 inci maddesi, 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ıncı maddesi, 2918 ... Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 109 uncu maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1.Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 ... Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK)’un 48 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca; Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.

Öte yandan Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi dava şartlarındandır. Bu itibarla mahkemece verilen kesin süre içinde teminat yatırılmaz ise anılan hüküm uyarınca dava şartı eksikliğinden dava reddedilir.

MÖHUK’un 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre hâkim, yabancı davacının vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir.

Söz konusu anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup anılan Sözleşme’nin 17 nci maddesinde âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Somut olayda, davacılar Suriye uyruklu olup dosya kapsamından mahkemece davacıların teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 ... Kanun’un 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında, dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu resen gözetilmelidir.

Bu sebeple İlk Derece Mahkemesince, öncelikle davacıların statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacıların teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa teminatın yatırılması için kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması hâlinde istemin usulden reddine, yatırılması hâlinde ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2. Bozma neden ve şekline göre davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle bozma ilamının kapsam ve şekline göre davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalı ...Ş.'ye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,