Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/2311 K.2023/7441

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara taraf vekilleri tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazların reddine karar verilmiştir.

... kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

21.09.2014 tarihinde davacının yolcu konumunda olduğu tescilsiz motosikletin yaptığı tek taraflı trafik kazasında davacının yaralanarak %13.30 oranında malul kaldığını, 9 ay geçici iş göremezliği oluştuğunu, kaza nedeniyle davacının sağ kaş üstünde sağ göz altında ve bıyık bölgesinde derin kesi ve sağ ön kolda radiusta deplase kırık meydana geldiğini, davalıya yapılan başvuruya cevap verilmediğini belirterek açılan belirsiz alacak davasında 5.000,00 TL sürekli iş göremezlik ve 100,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 5.100,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş.

30.07.2021 tarihli bedel artırım dilekçesi ile sürekli iş göremezlik talebini 127.647,11 TL ve geçici iş göremezlik talebini 3.729,82 TL olmak üzere toplam 131.376,93 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; araç türü belirsiz olup sorumluluğun doğmadığını, tescilsiz araçların sigorta yaptırmasının mümkün olmadığını, rapor tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre rapor alınmadığını, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi gerektiğini, geçici iş göremezlik zararından sorumlu olunmadığını, zamanaşımı def'inde bulunulduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre ve güncel muayene yapılarak düzenlenmiş olup hükme esas alındığı, kaza tespit tutanağında kaska ilişkin şıkkın belirsiz olarak işaretli olduğu, kaskın takılı olması halinde de zararlı sonucun oluşmasının muhtemel ve zararın artmasına neden olabilecek mahiyette olmadığı, bu nedenle müterafik kusur indirimi yapılmadığı, davacı ile sürücü arkadaş olup davacının kendi istemi üzerine hatır için taşındığı,

bu nedenle %20 oranında hatır taşıması indirimi yapıldığı gerekçesiyle başvurunun kısmen kabulü ile 102.117,69 TL sürekli iş göremezlik ve 2.983,86 TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 105.101,54 TL'nin 04.01.2021 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davacı vekili itiraz dilekçesinde; hatır taşıması indirimi yapılmasını gerektirir herhangi bir ifade tutanağı bulunmadığını, hatır taşıması indirimi yapılmasına ve oranına itiraz ettiklerini ileri sürerek ... kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; araç türü belirsiz olup 50 cc altı araçlarda trafik sigortası yaptırma mecburiyeti olmadığından davalının sorumluluğunun bulunmadığını, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1.8 teknik faize göre yapılması gerektiğini, rapor tarihi itibariyle yürürlükte olan yönetmelik kapsamında rapor alınmadığını, zorunlu evrakların davalıya sunulmadığını, kusur raporu alınması gerektiğini, geçici iş göremezlik talebinin reddi gerektiğini, zamanaşımı nedeniyle davanın reddi gerektiğini, uzamış zamanaşımı süresinin uygulanamayacağını, şikayetten vazgeçme/uzlaşma hususlarının araştırılması gerektiğini,

hatır taşıması indirimi ve kask nedeniyle müterafik kusur indirimi gerektiğini, yasal faiz işletilmesi gerektiğini, tam vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; hatır taşıması indirimi yapılmasında isabetsizlik bulunmadığı, kaza tespit tutanağında araç motosiklet olarak tespit edilmiş olup davalının aracın tescilden muaf olduğunu kanıtlaması gerektiği, motosiklet vasfındaki araçların kayıt tescil zorunluluğu bulunduğu, hesap yönteminin yerinde olduğu, kaza tek taraflı olup sürücünün tam kusurlu olarak kabulünün yerinde olduğu, müterafik kusur indirimine ilişkin hakem kararındaki değerlendirmenin yerinde olduğu, geçici iş göremezlik zararından davalının sorumlu olduğu, davalının uzlaşmanın varlığını ispatlamadığı,

yasal faiz uygulanmış olup faiz türüne ilişkin itirazın incelenmesine yer olmadığı, tam vekalet ücretine hükmedilmesinde hata bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin itirazlarının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; ... kararına karşı yaptığı itiraz başvurusunda bildirdiği sebepler ile ... kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; 21.09.2014 tarihinde tescilsiz motosikletin yaptığı tek taraflı trafik kazası sonucu yaralanan davacı yolcunun uğradığı zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 51, 52 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun) 3, 85, 87, 89, 90, 91 ve 103 üncü maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun (5684 sayılı Kanun) 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi, ... Yönetmeliğinin 9 unu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, özellikle kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen maluliyet raporunun hükme esas alınmasında bir usulsüzlük görülmemesine, hesap yönteminin yerinde olmasına, tahkime başvuru tarihi itibariyle 8 yıllık ceza zamanaşımı süresinin dolmamış bulunmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 2918 sayılı Kanun'un 91 inci maddesinde motorlu araçların trafik sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu, ... Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde trafik sigortası bulunmayan araçların neden olduğu bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabileceği, motorlu bisikletin tanımının yapıldığı 2918 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinde de silindir hacmi 50 santimetreküpü geçmeyen içten patlamalı motorla donatılmış ve imal hızı saatte 45 kilometreden az olan bisiklet olduğu, 2918 Sayılı Yasanın 103 üncü maddesinde de motorsuz taşıtlar ile motorlu bisiklet sürücülerinin hukuki sorumluluğunun genel hükümlere tabi bulunduğu öngörülmüştür.

Güvence Hesabına başvurulabilecek hallere ilişkin olarak, 5684 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde "Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar" düzenlemesine yer verilmiş; aynı mahiyetteki düzenleme, ... Yönetmeliği'nin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde de yer almıştır. Bu düzenlemelere göre; trafik kazası sonucu oluşan bedensel zarar nedeniyle Güvence Hesabına husumet yöneltilebilmesi için, bedensel zarara yol açan aracın kaza tarihi itibariyle zorunlu sigortasının yapılmamış olması gerekmektedir.

Davalı ... Hesabına aracın trafik sigortasının bulunmayışı nedeniyle husumet yöneltildiğinden, öncelikle davacının yolcusu olduğu motosikletin, trafik sigortası yaptırması zorunlu olan motorlu araçlardan olup olmadığı hususunun saptanması gerekmektedir.

Zira, ... Genel Şartları'nın A.6-ı maddesi gereğince "Motorlu bisikletlerin kullanılmasından ileri gelen zararlar" teminat dışı hallerden olup yukarıda değinildiği üzere 2918 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinde motosiklet ve motorlu bisikletin tanımı yapılmıştır.

Anılan düzenlemeler gereği, davacının yolcu konumunda olduğu motosikletin, 2918 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesindeki tanıma uyan 50 cc ve üzeri motor silindir hacmine sahip motosiklet olup olmadığının saptanması, kanun kapsamında motorlu araç olmadığı sonucuna ulaşıldığı takdirde davalı ... Hesabının bu aracın neden olduğu zarardan sorumlu olmadığı gözetilip sonuca ulaşılması gerekmektedir.

Somut olayda, davalı ... davacının yolcu konumunda olduğu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasına tabi olup olmadığı, cinsinin belirlenmesi gerektiği itirazında bulunmuştur. Davacının yolcu olduğu araç kaza tespit tutanağında Asya marka tescilsiz motosiklet olarak belirtilmiş olup başkaca hiçbir bilgi olmadığından dosya kapsamından aracın trafik sigortası yaptırması zorunlu bir araç olup olmadığı anlaşılamamaktadır.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince; trafik sigortası bulunmayan araç nedeniyle zararın doğduğu ve davalı ...'nın zarardan sorumlu olduğu davacı tarafça iddia edildiğine göre, aracın trafik sigortası yaptırması zorunlu araçlardan olduğunun ispat yükünün de davacı üzerinde olduğu gözetilmek suretiyle; araçla ilgili tespitlerin yer alabileceği soruşturma dosyasının getirtilip incelenmesi, dava dışı sürücü idaresindeki tescilsiz motosiklete ilişkin fatura vs. belgelerin sunulması için davacı tarafa uygun bir süre verilip belgelerin temin edilmesi;

mümkünse araç üzerinde, aksi halde soruşturma dosyası kapsamı ve davacı yandan elde edilecek belgeler üzerinden uzman makine mühendisi marifetiyle bilirkişi incelemesi yaptırılmak sureti ile araç motor silindir hacminin belirlenmesi; silindir hacminin 50 cm küpün üzerinde/trafik sigortası yapılması zorunlu araçlardan olduğunun anlaşılması halinde davalı ...

Hesabının sorumlu olduğu gözetilerek işin esasına girilmesi gerekirken aracın niteliği konusunda eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

3. 6098 sayılı Kanun'un 52 nci maddesi uyarınca zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış (müterafik kusur hâli söz konusu) ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Müterafik kusura ilişkin savunma bir def'i olmadığından bu yönde bir savunma olmasa da resen dikkate alınması gerekir.

2918 sayılı Kanun'un 78 inci ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 150 nci maddesi ve eki Cetvel uyarınca; bisiklet, elektrikli bisiklet, motorlu bisiklet ve motosikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı (kask) takması zorunludur.

Davacının motosiklette seyahat etmesine rağmen koruma başlığı (kask) takmaması nedeniyle zararın oluşumunda veya artmasında katkısının bulunduğu, dolayısıyla müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğine dair davalının savunması İtiraz Hakem Heyetince kabul edilmemiştir.

Somut olayda; kaza tespit tutanağına göre davacının yolcu konumunda olduğu tescilsiz motosiklet sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu kazanın meydana geldiği, koruyucu tertibat durumunun tutanakta belirsiz olduğu, maluliyet raporuna göre sağ kaş üzeri, sağ göz altı ve bıyık bölgesinde geniş kesi, frontal bölgede yara tamir dokusu nedeniyle yüz arızaları, omuz ve kol arızaları, el bileği ve el arızaları nedeniyle maluliyet oranının %12.1 olduğu anlaşılmaktadır.

Sürücünün kollukta verdiği ifadede, plakasız ve tescilsiz motosikletinin direksiyon hakimiyetini kaybettiğini, motosikletin devrildiğini, motosikletle birlikte sürüklendiklerini ve yaralandıklarını beyan ettiği görülmektedir. Davacının trafik kazası sonucu yaralandığı ve koruyucu başlık (kask) takmadığı hususu yaralanmanın kafa bölgesinden de olması olgusu ile sabittir. Buna göre.

İtiraz Hakem Heyetince davacının koruyucu başlık (kask) takmaması nedeniyle zararın oluşumunda veya artmasında katkısının bulunduğu gözetilerek 6098 sayılı Kanun'un 52 nci maddesi gereğince Dairemiz yerleşik uygulamasına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

4. 5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16 ncı maddesinin (13) numaralı fıkrası ve AAÜT’nin 17 nci maddesinin (2) numaralı fıkrası bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde

görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,