Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/2351 K.2023/7570

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

... kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; zorunlu trafik sigortası olmayan aracın çarpması sonucu davacı yayanın yaralandığını belirterek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 4.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ile 1.000,00 TL bakıcı gideri olmak üzere 5.000,00 TL tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; ıslahla talebini 330.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatına yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından kusurlu olduğu iddia edilen aracın çekme belgeli hurdaya ayrılan bir araç olduğunu, bu nedenle davalının sorumlu olmadığını, pasif husumet yokluğundan talebin reddine karar verilmesi gerektiğini, davalıya usule uygun başvuru yapıladığından talebin usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafından sunulan maluliyet raporunun usul ve yasaya aykırı olduğunu, kazanın oluşumundaki kusur oranlarının tespiti için kusur bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, hesaplamanın TRH-2010 Yaşam Tablosu ve %1.8 teknik faiz esas alınarak yapılması gerektiğini,

bakıcı gideri tazminatından davalının sorumlu olmadığını, davalının temerrüde düşmediğini, bu nedenle dava tarihinin faiz başlangıç tarihi olarak kabul edilmesi gerektiğini ve davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...davaya konu kazaya karışan aracın hurdaya ayırma ve trafikten çekme belgesinin kaza tarihinden sonra düzenlendiği, bu nedenle davalının zarardan sorumlu olduğu, hesap raporu ile maluliyet raporunun usul ve yasaya uygun olduğu" gerekçesiyle davanın kabulüne, 330.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ile 1.000,00 TL geçici bakıcı gideri olmak üzere toplam 331.000,00 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; başvuranın Suriye uyruklu olduğunu ve geçici koruma kimlik belgesi bulunduğunu, kimlik bilgilerinin teyidi için konsolosluk marifetiyle tespit yapılmasını, başvuranın aktif husumet ehliyeti olup olmadığının teyitinin gerektiğini, kazaya neden olan aracın cinsi nedeniyle müvekkili kurumun sorumluluğunun bulunmadığını, aracın hurdaya ayrılmış çekme belgeli bir araç olduğunu, aracın hukuken ve fiilen ... ve tescil yaptırmasının mümkün olmadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun kalktığını, pasif husumet yokluğu sebebiyle başvurunun reddini, Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru şartının gerçekleşmediğini,

müvekkili kuruma yapılan başvuruda kusurlu olduğu iddia edilen aracın teminat kapsamında olan bir araç olup olmadığının ispat edilemediğini, Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) hükümlerine istinaden rapor alınmadan başvuru yapıldığını, maluliyet raporuna itiraz ettiğini, yönetmeliğe aykırı düzenlendiğini, maluliyet oranının fahiş olduğunu, davanın usulden reddini, aksi halde Adli Tıp Kurumu'ndan Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik'e (ÇÖZGER) göre rapor alınmasına karar verilmesini, kusura itiraz ettiğini,

ceza davasında alınan kusur raporunun hukuk yargılamasında hükme esas alınamayacağını, başvuranın çocuk olduğunu, anne ve babasının denetim ve gözetim görevini ihlal etmesinden dolayı müterafik kusur indirimi uygulanmasını, tazminatın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faize göre hesaplanmasını, geçici bakıcı giderinden müvekkili kurumun sorumlu olmayacağını, bu hususun teminat dışında olduğunu, başvuranın gerçekten bakıcıya ihtiyaç duyup duymadığı ve bakıcı tutulup tutulmadığının ispat edilmesini, teminat limiti sınırının aşıldığını, bakıcı gideri ve yargılama gideri dahil toplam tutarın teminatı aştığını,

müvekkili kurumun temerrüde düşürülmediğini ve davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin itirazlarının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; başvuranın Suriye uyruklu olduğunu ve geçici koruma kimlik belgesi bulunduğunu, kimlik bilgilerinin teyidi için konsolosluk marifetiyle tespit yapılmasını, başvuranın aktif husumet ehliyeti olup olmadığının teyitinin gerektiğini, kazaya neden olan aracın cinsi nedeniyle müvekkili kurumun sorumluluğunun bulunmadığını, aracın hurdaya ayrılmış çekme belgeli bir araç olduğunu, aracın hukuken ve fiilen ... ve tescil yaptırmasının mümkün olmadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun kalktığını, pasif husumet yokluğu sebebiyle başvurunun reddini, Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru şartının gerçekleşmediğini,

müvekkili kuruma yapılan başvuruda kusurlu olduğu iddia edilen aracın teminat kapsamında olan bir araç olup olmadığının ispat edilemediğini, Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) hükümlerine istinaden rapor alınmadan başvuru yapıldığını, maluliyet raporuna itiraz ettiğini, yönetmeliğe aykırı düzenlendiğini, maluliyet oranının fahiş olduğunu, davanın usulden reddini, aksi halde Adli Tıp Kurumu'ndan Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik'e (ÇÖZGER) göre rapor alınmasına karar verilmesini, kusura itiraz ettiğini,

ceza davasında alınan kusur raporunun hukuk yargılamasında hükme esas alınamayacağını, başvuranın çocuk olduğunu, anne ve babasının denetim ve gözetim görevini ihlal etmesinden dolayı müterafik kusur indirimi uygulanmasını, tazminatın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faize göre hesaplanmasını, geçici bakıcı giderinden müvekkili kurumun sorumlu olmayacağını, bu hususun teminat dışında olduğunu, başvuranın gerçekten bakıcıya ihtiyaç duyup duymadığı ve bakıcı tutulup tutulmadığının ispat edilmesini, teminat limiti sınırının aşıldığını, bakıcı gideri ve yargılama gideri dahil toplam tutarın teminatı aştığını,

müvekkili kurumun temerrüde düşürülmediğini ve davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; yaya olan davacıya davalı tarafından sorumluluğu temin edilen ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) poliçesi bulunmayan aracın 12.10.2017 tarihinde çarpması sonucu yaralanıp malul kalan davacı yayanın sürekli iş göremezlik tazminatı ile geçici bakıcı gideri tazminatı taleplerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49, 51, 52 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14 ve 30 uncu maddeleri, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 48 inci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 48 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.” MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden HMK'nun 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre Türk hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup, anılan sözleşmenin 17 inci maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Davacı Suriye uyruklu olup Hakem Heyetince teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu resen gözetilmelidir.

Bu sebeple İtiraz Hakem Heyetince, öncelikle davacının statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacılara kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekir.

2. Bozma nedenine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenle davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,

Dosyanın ...'ne iletilmek üzere mahkemeye gönderilmesine,