Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/3046 K.2024/10097

Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ile davalılar ... Beton A.Ş, ... ve Axa Sigorta A.Ş vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekili ile davalıların istinaf başvurusunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ile davalı ..... vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde. 26.11.2015 kaza tarihinde davalıların sürücüsü, işleteni ve ZMSS sigortacısı olduğu aracın davacıların desteğinin sürücüsü olduğu araca çarpması sonucu meydana gelen kazada desteğin yaşamını yitirdiğini ve davacıların destekten yoksun kaldıklarını iddia ederek,

fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere her bir davacı için şimdilik 500,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalılardan müşterek ve müteselsilen, her bir davacı için 200.000,00'er TL olmak üzere toplam 400.000,00 TL manevi tazminatın sigorta şirketi dışındaki davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini, birleşen davada ise,

her bir davacı için şimdilik 500,00'er TL destekten yoksunluk tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle her bir davacı için 200.000,00'er TL olmak üzere toplam 400.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı .... şirketi vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan aracın davalı şirkete kaza başına 290.000,00 TL üzerinden ZMSS ile sigortalı bulunduğunu, şirket tarafından 13.01.2016 tarihinde davacı Kıymet'e 75.369,82 TL ödeme yapıldığını ve davanın konusuz kaldığını, davacı ... için destek tazminatı talep edilemeyeceğini, kaza tarihinden faiz istenemeyeceğini savunarak davanın reddini dilemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan aracın davalı ... Limited Şirketi'ne ait olduğunu ve kaza tarihi itibariyle 10 ay süre ile dava dışı ... Limited Şirketi'ne kiralandığını, davalı sürücünün de kendi çalışanları olmayıp dava dışı ... İnşaat Limited Şirketi'nin elamanı olduğunu, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, davanın husumet nedeniyle reddi gerektiğini, kazanın vefat eden sürücünün kusuru ile oluştuğunu, istenen manevi tazminatın fahiş bulunduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.

Davalı ... Sanayi İnşaat ve Dış Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin maliki olduğu aracını 01.11.2015 tarihinde dava dışı ... Limited Şirketi'ne kiralandığını, sözleşmede sorumluluğun bu şirkete ait olduğunun kabul edildiğini, davanın bu şirkete ihbarını istediklerini, kazanın oluşumunda davacıların murisinin kusurlu olduğunu, kusursuz sorumluluk esaslarına göre sorumluluklarının bulunmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kazanın oluşumunda her iki sürücünün de kusurlu olduğunu, ancak desteğin 1. derece kusurlu bulunduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davacılar tarafından Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/873 E sayısında görülen davada sigorta kapsamında kaldığından giderilmiş olacağını, olaya müvekkilinin şirket çalışanı ... neden olmakla birlikte müvekkilinin sorumluluktan kurtulmasını gerektiren nedenler bulunduğunu, manevi tazminat talebinin fahiş olduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların desteğinin meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybettiğini, araç maliki olan ... Sanayi İnşaat ve Dış Ticaret Limited Şirketi'nin araç maliki olsa da uzun süreli kiralama yaptığı, ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin uzun süreli kiralama ile aracı ...'ne kiraladığı, bu nedenle ... dışında malik ve uzun süreli kiralayanların işleten sıfatının bulunmadığı, desteğin kızı ...'nin kaza tarihindeki yaşı itibari ile destek süresi sona erdiğinden ... yönünden davanın reddi gerektiği gerekçeleri ile davalılar ...

Sanayi İnşaat ve Dış Ticaret Limited Şirketi ve ... hakkındaki maddi ve manevi tazminat davalarının husumet nedeniyle reddine, asıl dava davalısı ... ve ... ile birleşen dava davalısı ... haklarındaki destekten yoksunluk tazminatına ilişkin davanın davacı ... yönünden kabulü ile 140.305,47 TL destekten yoksunluk tazminatının davalılardan müteselsilen tahsili ile bu davacıya verilmesine, işbu miktar tazminata davalı ... yönünden dava tarihinden, diğer davalılar yönünden 27.11.2015 kaza tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine,

davacıların asıl dava davalısı ... ile birleşen dava davalısı ... hakkındaki manevi tazminat davalarının kısmen kabulü ile davacı ... için 30.000,00 TL, davacı ... için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 55.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi 27.11.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle bu davalılardan tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ..... vekili ile davalı ... ve davalı ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde davacı ...'ın halen bekar olduğunu, ailesi ile yaşadığını, bu nedenle bu davacı yönünden destekten yoksun kalma tazminata hükmedilmesi gerektiğini, davalı ... Ltd Şti ile ... A.Ş'nin işleten sıfatına haiz olduğunu, mahkemece hükmedilen manevi tazminatın az olduğunu belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı ... A.Ş ve ... vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu, manevi tazminata ilişkin karar ve ilam harcının hatalı hesaplandığını belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı .... vekili istinaf dilekçesinde; davalı ... tarafından davalılara yapılan ödemenin güncellenerek tenzil edilmediğini, ödenen bedel ile belirlenen tazminat arasında nispetsizlik bulunmadığını, davalı sürücünün kusurunun tespit edilemediğini belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kaza tarihinde işleten sıfatının bulunmadığının anlaşılmasına göre husumet nedeni ile red kararı verilmesinde isabetsizlik olmadığı, davacı ...'nin 22 yaşını geçtiği, yüksek öğrenimine devam etmediği, destek çağını geçtiğinin anlaşılmasına göre destekten yoksun kalma tazminatı talep hakkı olmadığı, hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğu, manevi tazminat yönünden karar ve ilam harcının da fazla hesaplandığı gerekçeleri ile davacılar vekili ile davalı ... ve davalı ... istinaf başvurularının kısmen kabulüne, davalı .... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı .... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili ile davalı ... vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu hayatını kaybeden desteğin yakınlarının uğradığı destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ıncı maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 86, 88, 89, 90 ve 111 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; uzun süreli kiralama yapan araç maliki şirket ile hizmet alım sözleşmesi ile kiralanan araçta taşıma işlemi yapan şirket hakkında husumetten ret kararı verilmesinde isabetsizlik olmamasına, davacılardan ... yönünden desteklik yaşının bitmiş olması nedeni ile maddi tazminat yönünden red kararı verilmesinde hata olmamasına,

dava öncesinde yapılan ödemenin güncellenerek düşülmesine ve yeterli ödeme yapılmadığının anlaşılmasına, Adli Tıp Kurumu raporu ile dosya içerisinde mevcut kusur raporunun denetime elverişli olmasına göre davacılar vekili ile davalı .... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar vekili ile davalı .... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılar ve davalı ....'ne yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.10.2024 tarihinde Başkan ... ve Üye ...'nin karşı oyu ile oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesine göre işleten, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.

Aynı Kanun'un 85/1 hükmü ise "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." şeklindedir.

Yukarıdaki maddeler uyarınca kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devredilmesi halinde artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerektiği, aracın üzerinde davalı ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş'ye ait logo ve resimlerin bulunduğu, davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş'nin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesinde belirlenen teşebbüs sahibi olarak kabul edilmesi ve diğer davalılarla birlikte zarardan müteselsilen sorumlu tutulması gerektiği kanaatinde olduğumuzdan, sayın çoğunluğun onama kararına katılmıyoruz.