Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/3286 K.2023/7864

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalıya Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile sigortalı aracın karıştığı kazadan dolayı müvekkillerinin yaya konumundaki desteğinin vefat ettiğini belirtip fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak ... için 50,00 TL, Bekir için 4.950,00 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 01.11.2021 tarihli dilekçesi ile talebini ... için 43.528,81 TL, Bekir için 22.676,22 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; başvurunun usulsüz olduğunu ve kusuru kabul etmediklerini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre yapılan hesaplamanın içtihatlara uygun olduğu gerekçesiyle alınan bilirkişi raporu doğrultusunda başvurunun kabulü ile ... için 43.528,81 TL, Bekir için 22.676,22 TL’nin 12.02.2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek başvuranlara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; başvurunun usulsüz olduğunu, kusuru kabul etmediklerini, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve 1,8 teknik faiz üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini, yetiştirme giderinin düşülmesi gerektiğini, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini ve vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyeti'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun usule uygun olduğu, kusur ve hesap raporunun denetime elverişli olduğu, vekalet ücretinin tam ve nispi olması gerektiği gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyeti'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; başvurunun usulsüz olduğunu, kusuru kabul etmediklerini, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini, yetiştirme giderinin düşülmesi gerektiğini, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini ve vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ... şirketi tarafından ZMSS poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 28.12.2020 tarihli trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesinin 12 nci fıkrası gereği sigorta tahkim komisyonlarının 40.000,00 TL'yi geçmeyen kararları kesindir. Kesin olan kararların temyiz istemleri hakkında mahkemece bir karar verilebileceği gibi, 01.06.1990 tarihli ve 3/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı uyarınca Yargıtayca da temyiz isteminin reddine karar verilebilir.

İhtiyari dava arkadaşı olan davacılar bakımından temyiz sınırı davalının her bir davacıya yönelik temyizi bakımından ayrı ayrı belirlenecektir. Uyuşmazlık Hakem Heyetince davacı ... için 22.676,22 TL tazminata hükmedilmiş; İtiraz Hakem Heyetince davalının itirazının reddine karar verilmiştir. Dosya içeriğine göre davalının adı geçen davacıya yönelik temyize konu ettiği miktar kesinlik sınırı olan 40.000,00 TL’nin altında kalmaktadır.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, başvurunun usule uygun olmasına, kusur raporunun denetime elverişli olmasına, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre yapılan hesaplamanın içtihatlara uygun olmasına, müterafik kusur indirimi yapılmasını gerektirir bir durum bulunmamasına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin davacı ... Kaçan'a yönelik aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. 30.03.2020 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan ve 01.04.2020 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar'ın 7 nci maddesinin 7 nci fıkrasının (c) bendi "Vefat edenin 18 yaşın altında olması durumunda aktif dönem başlangıcına kadar geçen dönem için yetiştirme gideri hesaplanır. Yetiştirme gideri, ailenin net geliri ile hesaplanır. Hesaplanan tutarın %10’u yetiştirme gideri olarak esas alınır ve hayatta olan ebeveynler için eşit şekilde bölünür." hükmünü haizdir.

Dosya kapsamından, müteveffanın kaza tarihinde 3 yaşında olduğu, bilirkişi raporda % 5 yetiştirme giderinin anne ... için de düşüldüğü, ıslah dilekçesinde anne çalışmadığından düşülen yetiştirme giderinin de hesaba eklenerek talebin ıslah edildiği, hakem heyetince ıslah edilen miktar üzerinden tam kabul kararı verildiği, davaya konu kazanın 28.12.2020 tarihinde meydana geldiği ve kaza tarihi itibariyle yukarıda açıklanan düzenlemenin yürürlükte olduğu anlaşılmakla; hakem heyetince anne ... için de hesaplanan tazminattan % 5 oranında yetiştirme gideri düşülerek tazminata hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş olması doğru değildir.

4. Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci maddesinde "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü fıkrasında (19.01.2016 tarihli ve 29598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 6 ncı maddesi ile eklenen) "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17/2 nci maddesi ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir.

Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, fazla vekalet ücretine karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin davacı ...'a yönelik temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin davacı ... Kaçan'a yönelik diğer temyiz itirazlarının reddine,

3. Değerlendirme bölümünün (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin davacı ... Kaçan'a yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

13.06.2023 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy)

KARŞI OY

Dava, trafik kazası sonucu oluşan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir. Davaya konu kazada ölenin annesi olan davacı ...'nin talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatının yetiştirme gideri düşülmeden belirlenen tutar üzerinden Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından kabulüne karar verildiği; davalının bu yönü de içeren itirazlarının İtiraz Hakem Heyeti tarafından reddedildiği; sayın çoğunluk tarafından 01.04.2020 yürürlük tarihli Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar'ın 7/7-c maddesi gereği davacı anneden de yetiştirme gideri düşülmesi için kararın bozulduğu görülmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarih-2019/40-2020/40 sayılı kararı ile. Karayolları Trafik Kanunu'nun 90 ıncı maddesindeki "bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir" bölümündeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonra, 2021 yılında Genel Şartlarda yer alan tazminat hesaplama yöntemine ilişkin düzenlemelerin 2918 sayılı KTK'nın 90 ıncı maddesi ile yasal güvenceye kavuşturulması yönünde yapılan düzenlemeler de yine Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Tüm bu nedenlerle; tazminat hesaplamalarında ZMSS Genel Şartları'nın değil 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun çizdiği genel çerçeve ile Dairemizin yerleşik uygulamalarıyla belirlenen kriterlerin esas alınması gereklidir. Destekten yoksun kalma tazminatının hesabında ölen küçüğün annesinin çalışmıyor olması halinde anneden yetiştirme gideri düşülmemesine ilişkin Daire uygulaması da yerleşmiş bulunmaktadır.

Açıklanan sebeplerle; kaza tarihinde 3 yaşında olan davacılar desteğinin ölümü sebebiyle, annesi olan davacı ... çalışmadığı ve aile ekonomisine katkısı bulunmadığı için sadece baba yönünden hesaplanacak tazminattan asgari ücretin %5'i oranında yetiştirme giderinin indirilmesi gerektiği kanaatinde olduğumdan sayın çoğunluğun (3) numaralı bentteki bozma görüşüne katılmıyorum.