Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/3418 K.2022/13194

Taraflar arasındaki ilk derece mahkemesinde görülen tasarrufun iptali davasında verilen davanın reddine ilişkin hüküm hakkında davacı vekilinin, davalı ...-...-... vekilinin, davalı ... vekilinin başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yapılan istinaf incelenmesi sonucunda; istinaf talebinin kısmen kabulüne, bir kısım davalılar yönünden yeniden hüküm kurulmasına ilişkin kararın, süresi içinde davacı vekili, davalı ... ve ... vekili, davalı ... ve ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; dosya incelendi, gereği düşünüldü;

KARAR

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ..., ... ve ...’dan alacaklı olduğunu, davalı borçlu aleyhine Samsun 9. İcra Müdürlüğü’nün 2015/31454 sayılı dosyası ile takip yapıldığını, davalı borçlunun aciz halinde olduğunu, davalı borçlu/borçlular adına kayıtlı gayrımenkullerin düşük bedel ile ve tanıdıklık ilişkisine dayalı olarak diğer davalılara devredildiğinin tespit edildiğini beyan ederek, davalılar arasındaki tasarrufların iptaline, davacıya alacağın dayanağı olan Samsun 9. İcra Müdürlüğü’nün 2015/31454 sayılı dosyadan alacak ve ferileri ile sınrlı olmak üzere cebri icra yetkisi tanınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar davanın reddini savunmuşlardır.

İlk derece mahkemesince toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre davanın reddine karar verilmiş, hüküm süresi içerisinde davacı vekili, davalı ... vekili ve ... vekili tarafından istinaf edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince yapılan inceleme neticesinde; davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin ve ... vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulüne yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, yeni hüküm kurulmasına karar verilmiş, karar, davacı vekili, davalı ... - ... vekili, davalı ...-... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre, Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, davalı borçlu ... tarafından davalı ...’na devredilen gayrımenkul yönünden dosyaya ibraz edilen banka dekontu ile dava konusu gayrımenkulün gerçek bedelinin ödendiğinin anlaşılmış olmasına, davalı ...’nun davalı borçlunun durumunu bilen ve bilmesi gereken kişilerden olduğunun da davacı vekili tarafından ispat edilememiş olmasına göre davacı vekilinin, dosyada İİK 105 kapsamında aciz belgesi niteliğinde haciz tutanağının ibraz edilmiş olmasına,

alacağın dayanağı olan kredi sözleşmesinin tasarruf tarihlerinden önce düzenlenmiş olduğunun da anlaşılmış olmasına göre davalı ... ve ... vekilinin, sair temyiz itirazlarının reddine , davalı ...’in davalı borçlunun eşinin kardeşi olduğunun anlaşılmasına göre davalı borçlunun/borçluların durumunu İİK 280/1 madde hükmü gereğince bilen ve bilmesi gereken kişi olduğunun anlaşılmasına göre ..., ... ve ... vekilinin ise tüm temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2-Davacı vekilinin temyiz itirazları incelenmiştir. Dava İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için,davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Özellikle İİK.nun 278.maddesinde akdin yapıldığı sırada kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği ve yasanın bağışlama hükmünde olarak iptale tâbi tuttuğu tasarrufların iptali gerektiğinden mahkemece ivazlar arasında fark bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Aynı maddede sayılan akrabalık derecesi vs. araştırılmalıdır.

Keza İİK.nun 280.maddesinde malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar vermek kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde tasarrufun iptal edileceği hususu düzenlendiğinden yapılan işlemde mal kaçırma kastı irdelenmelidir.

Öte yandan İİK.nun 279.maddesinde de iptal nedenleri sayılmış olup bu maddede yazılan iptal nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği de takdir olunmalıdır.

Somut olayda; davalı borçlu ... , adına kayıtlı olan Samsun ili, İlkadım İlçesi, 19 Mayıs Mah. 7764 ada, 4 parselde bulunan 1 nolu ve 2 nolu dükkanın ½ şer payını 01.12.2015 tarihinde 30.000 er TL bedel ile davalı ... a devretmiştir. Mahkemece iş bu gayrımenkuller yönünden dava açılış tarihinden önce davalı ... tarafından dava dışı Ahmet Arslan a devredildiğinin anlaşılmasına, Ahmet Arslan’ın davaya dahil edilmemesine ve davalı ... Arslan’dan olan talebin de tazminata çevrilmemesine dayalı olarak iş bu davalılar yönünden sıfat yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir. İş bu gayrımenkuller yönünden varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Davalı borçlu, adına kayıtlı iş bu gayrımenkullerdeki ½ hissesini, davalı 3. kişi olan ...’a, vekaleten Selahattin Saral vasıtası ile 30.000 er TL bedel ile devretmiştir. Dosyadan aldırılan bilirkişi raporuna göre; söz konusu 4 parselde 1 nolu dükkan niteliğindeki gayrımenkulün tasarruf tarihindeki ½ hisse bedeli 88.000 TL, 2 nolu dükkandaki ½ hisse bedeli de 135.000 TL olarak belirlenmiştir.

Dava konusu gayrımenkullerin tapuda gösterilen değerleri ile tasarruf tarihlerindeki gerçek değerleri arasında misli aşan fark olduğunun anlaşılmasına göre iş bu tasarruflar İİK 278/2 hükmüne göre iptale tabidir. Ayrıca, davalı borçlu adına tapuda vekaleten işlem yapanın (...) davalı 3. şahıs ...’ın abisi olduğunun anlaşılmasına göre de davalı ...’ın davalı borçlu ...’ın durumunu İİK 280/1 hükmü gereğince bilen ve bilmesi gereken kişilerden olduğu kabul edilebilecektir.

Davalı ... dava konusu gayrımenkulleri dava açılmadan önce 22.12.2015 tarihinde dava dışı şahsa devrettiği halde son malike karşı husumet yöneltilmemesi nedeni ile davanın 3. kişi yönünden tazminat davası olarak görülmesi ve mahkemece iş bu gayrımenkuller yönünden davalı ...’ın elinden çıkardığı 22.12.2015 tarihindeki gerçek değerinin bilirkişi vasıtası ile belirlenerek davalı ...’ın tazminat ile sorumlu tutulmasına karar verilmesi gerekirken sıfat yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

3-Davalı borçlu ... adına kayıtlı Samsun İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 7891 ada, 18 parselde bulunan 8 nolu bağımsız bölümü 09.11.2015 tarihinde 100.000 TL bedelle davalı ...’a devretmiştir. Mahkemece iş bu tasarruf yönünden davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince de, dava konusu gayrımenkulün tapuda gösterilen değeri ile tasarruf tarihindeki gerçek değeri arasında misli aşan fark olmamasına, davalıların bir dönem aynı derneğe üye olmalarının iş bu tasarruf yönünden kötü niyetli hareket ettikleri anlamına gelmeyecek olmasına göre istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir. Ne var ki varılan sonuç dosya kapsamına uymamaktadır.

Şöyleki; davalı borçlu ve davalı ... arasındaki tasarruf ile ilgili Yargıtay 17 Hukuk Dairesinin 2018/18724 sayılı dosyasında yapılan incelemede; davalı borçlu ve davalı 3. kişinin .... Sanayicileri Derneğinde üye oldukları, davalıların aynı iş kolunda faaliyet gösterdikleri, davalı 3. kişi ...’un ... Lisanslı Depoculuk AŞ şirketinin ortağı olduğu, şirketin adresinin Kırıkkale olduğu, dava dışı .... San ve Tic. Ltd. Şti’nde de ortaklığı bulunduğu, dava dışı ...San ve Tic. Ltd.

Şti’nin Kayseri’de bulunan kuluçkahane ve idare binasının da davalı borçlunun ortaklığı bulunan ... Ürünleri AŞ den satın aldığının tespit edildiği, ayrıca dava konusu tasarruf tarihinde, davalı borçluya ait ....’de bulunan başkaca bir gayrımenkulünde devredildiği anlaşılmıştır.

Buna göre davalı ...’in davalı borçlunun durumunu İİK 280/1 kapsamında bilen ve bilmesi gereken kişi olduğunun belirlenmesine göre davalılar arasındaki tasarrufun iptale tabi olmasına rağmen ilk derece mahkemesince iş bu tasarruf yönünden davanın reddine ve Bölge Adliye Mahkemesince de yazılı gerekçelerle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

4-Davalı ... vekilinin temyiz itirazları incelenmiştir.

Somut olayda davalı borçlu ..., adına kayıtlı bulunan Samsun ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 18 parsel sayılı taşınmazın tam payını 20.065 TL, 19 parselin ¾ payını 51.215,00 TL, 10884 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın tam payını 60.015,00 TL bedelle 02.12.2015 tarihinde davalı ... a devretmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince dava konusu gayrımenkullerin tasarruf tarihindeki gerçek değerleri ile tapuda gösterilen değerleri arasında misli fark olduğu gerekçesi ile İİK 278/2 hükmü gereğince iş bu tasarruflar yönünden davanın kabule karar verilmesi gerektiği yönünde karar verilmişse de varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Davalı ... iş bu gayrımenkullerin bedelini banka kanalı ile ödediğini beyan etmiş ve dosyaya 200.000 TL bedelli para ödemesi yaptığına dair banka dekontu ibraz etmiştir. Her ne kadar dekontta, iş bu gayrımenkullerin satışına dair bir ödeme olduğu yönünde açıklama bulunmasa da, davalı borçlu ile iş bu tasarruflar haricinde başkaca bir ticari ilişkisi olduğunun veya davalı ...’in davalı borçlunun durumunu bilen kişi olduğunun da davacı tarafından ispat edilememiş olmasına göre iş bu banka dekontundaki bedelin iş bu tasarruflar için ödendiği kabul edilerek, iş bu tasarruflar yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken Bölge Adliye Mahkemesince “kabul” yönünde yeniden hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

5-Davalı ... vekilinin temyiz itirazları incelenmiştir.

Davalı borçlu ... adına kayıtlı Samsun ili, ... İlçesi, ... Mah. 10313 ada, 1 parseldeki 1/10 payını, aynı yer 10313 ada, 2 parseldeki 1/10 payını, Samsun ..., ... Mahallesi, 525 ada, 19 parsel 1 nolu bağımsız bölümün ½ hissesini , 2 nolu bağımsız bölünün ½ hissesini, 3 nolu bağımsız bölümün ½ hissesini, ve 4 nolu bağımsız bölümün ½ hissesini davalı ...’ a devretmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince yapılan istinaf incelemesi neticesinde; bedel farkının bulunması(her ne kadar satışa ilişkin banka dekontları ibraz edilmişse de hangi satış için ne kadar bedel ödendiğinin belirlenememesi ve ödemelerin şaibeli olduğunun düşünülmesi gerekçesi ile dekontların kabul edilmediği) ve davalı ...’ın Samsun Ticaret ve Sanayi Odasında meclis başkan yardımcısı, davalı borçlunun da meclis üyesi olduğunun tespit edilmiş olmasına göre davalı ...’ın davalı borçlunun durumunu bilen ve bilmesi gereken kişi olduğunun anlaşılmış olması sebebi ile iş bu tasarruflar yönünden tasarrufun iptaline karar verilmiştir.

Dairemizce yapılan incelemede; iş bu tasarruflar yönünden banka dekontları ve gayrımenkul kaydında yer alan ipotek dikkate alınarak gayrımenkullerin tapuda gösterilen değerleri ile tasarruf tarihindeki gerçek değerleri arasında misli aşan fark olmadığı belirlenmiş, ancak davalı ...’ın davalı borçlu ve dava dışı asıl borçlu şirket hakkında basında çıkan iflas haberlerine ilişkin röportaj vermiş olmasına, Samsun Ticaret ve Sanayi Odasında mesclis başkan yardımcısı olup, davalı ...’ın da meclis üyesi olduğunun anlaşılmış olmasına göre iş bu tasarruflar yönünden, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulü yönünde yeniden hüküm kurulması doğru görülmüştür.

Ancak dosyadaki belgelerden iş bu tasarruflara konu edilen gayrımenkullerden bazılarının dava sırasında dava dışı şahıslara devredildiğinin anlaşılmış olmasına göre, dava konusu gayrımenkuller yönünden talebin bedele çevirip çevrilmediği, ya da satın alan kişilere davanın yöneltilip yöneltilmeyeceği yönünde davacıya seçimlik hakkı tanınarak karar verilmesi gerekirken iş bu usulü işlemler yapılmaksızın karar verilmesi doğru bulunmamıştır.