Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/4081 K.2024/11632

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı ... vekili, davalı ... vekili ile katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı ... vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 26.11.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Av. ... ile davalı ... vekili Av. ...geldiler. Taraflar vekillerinin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 26.11.2024 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...'nin maliki, davalı ... nezdinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) ve Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMSS) poliçeleri ile sigortalı, davalı ...'ın sürücüsü olduğu aracın, müvekkili şirkete ait tırda taşınan otomobilleri 22.07.2013 tarihinde meydana gelen trafik kazasında hasara uğrattığını, söz konusu otomobillerde meydana gelen hasar nedeniyle müvekkilinin mal sahibi dava dışı Jawhrat Al Bakheet Company -Erbil Irak şirketine 27.750,00 USD ödediğini,

ödeme nedeniyle mal sahibi şirket ile müvekkili arasında 03.04.2014 tarihli ibraname ve temlikname imzalandığını, müvekkilinin adı geçen şirketin halefi olduğunu, kaza ile ilgili belgelerden davalı sürücünün % 100 oranında kusurlu olduğunun anlaşıldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 27.750,00 USD’nin 22.07.2013 kaza tarihinden itibaren Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranıyla birlikte davalılardan (davalı ... şirketinin sorumluluğu poliçe limitleri ve ferileriyle sınırlı olmak kaydıyla) kusur oranlarına göre müştereken ve müteselsilen

tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kusur oranının tespiti için Adli Tıp Kurumundan rapor alınması gerektiğini, davacının talebinin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.3 maddesi kapsamda teminat dışında olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkiline ait araca ait kasko ve trafik sigortası poliçelerinin mevcut olduğunu, zararın ne kadar olduğunun rapor neticesinde netleşeceğini, husumet itirazında bulunduklarını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde; davaya konu kazanın oluşumunda kasıtlı bir davranışının bulunmadığını, davacının talebinin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.3 maddesi kapsamda teminat dışında olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 10.04.2019 tarihli 2017/1017 E., 2019/434 K. sayılı kararı ile; davaya konu 6 adet aracın taşıma sırasında hasarlandığı, bu araçlardan 5 adedinin kök ve ek bilirkişi raporunda hasar miktarının belirlendiği, 1 adet aracın ise % 70 oranında hasar gördüğü ve pert olarak değerlendirilmesi gerektiği, pert olan aracın sunulan belgelere göre Kuzey Irak'taki gümrükte alıkonulduğu, 6 adet araç için hasar bedeli, değer kaybı ve pert olan araç bedelinin toplam değerinin 25.650,00 USD olduğu,

araçların gerçek hasar bedelinin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 25.650,00 USD’ye davalı ... yönünden 15.11.2013 tarihinden, diğer davalılar yönünden hasar tarihi 22.07.2013 tarihinden itibaren USD’ye kamu bankalarının 1 yıllık mevduata uyguladığı en yüksek faiz işletilmek sureti ile fiili ödeme tarihindeki Türk Lirası karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davalı ... şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlandırılmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin 10.04.2019 tarihli 2017/1017 E., 2019/434 K. sayılı kararının süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 01.12.2020 tarihli 2019/3689 E., 2020/7933 K. sayılı ilamıyla; mahkemece, bozmaya uygun yargılama yapılmış ise de zararın tespitinin doğru yapılmadığı, davacı tarafından dosyaya sunulan belgelere göre davacıya ait araçta yüklü olan hasarlı 6 adet araçtan 5 tanesinin Irak’a girişinin yapıldığı, 1 tanesinin ise ağır hasarlı olması nedeniyle Irak’a girişinin yapılamadığının anlaşıldığı,

davacı vekilinin 27.02.2018 tarihli dilekçesinin ekinde sunulan belgelere göre.

Irak’taki alıcı şirketin ağır hasarlı olması sebebiyle aracın gümrükten alınmasının mümkün olmadığı ve aracın müsadere edileceğini öğrendiği, şirketin ceza ücreti ödememek için aracın pertini almaktan feragat ettiği ve hakkını Irak hükümetine bıraktığı, bu nedenle aracın pert bedelinin alıcı şirket tarafından alınmadığının anlaşıldığı, davacı şirketin, ağır hasarlı olan söz konusu 1 adet aracın bedelinin tamamını Irak’taki alıcı şirkete ödemesi nedeniyle aracı ...Gümrük Müdürlüğü'nden teslim alma hakkı olduğu,

bu nedenle mahkemece, Irak’a girişi yapılamayan 1 adet aracın hasar bedelinin tespiti yönünden, aracın değerinden sovtaj değerinin düşülerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken mahkemece, sovtaj bedelinin neden düşülmediği de gerekçede tartışılmadan bozma öncesi verilen kararla aynı kararın verilmesinin isabetli olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davaya konu 6 adet aracın meydana gelen kaza nedeniyle hasarlandığı, söz konusu araçlardan 5 adedinde meydana gelen zararın dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda 12.650,00 USD olarak hesaplandığı, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 01.12.2020 tarihli 2019/3689 E., 2020/7933 K. sayılı ilamına konu olan İbrahim Halil Gümrük Müdürlüğüne bırakılan 6 ncı aracın ise fatura tutarının 13.000,00 USD, sovtaj değerinin 4.900,00 USD olduğu, buna göre pert hasar tutarının 8.100,00 USD olarak bozma ilamı uyarınca bilirkişi tarafından hesaplandığı,

davaya konu 6 aracın toplam hasar tutarının 20.750 USD olarak tespit edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 20.750,00 USD’ye davalı ... yönünden 15.11.2013 tarihinden, diğer davalılar yönünden hasar tarihi 22.07.2013 tarihinden itibaren USD’ye kamu bankalarının 1 yıllık mevduata uyguladığı en yüksek faiz işletilmek sureti ile fiili ödeme tarihindeki Türk Lirası karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davalı ... şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlandırılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, ZMSS Genel Şartlarının A.3 Teminat Dışında Kalan Haller başlıklı (d) bendi uyarınca zarar görenlerin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında araçta veya römorklarda taşınan eşyanın uğrayacağı zararlardan dolayı işletene karşı ileri sürülecek taleplerin teminat dışı olduğunu, bu nedenle müvekkilinin meydana gelen zarardan sorumlu olmadığını, davacının aracı için pert işlemi yapılabilmesi için aracın tamirinin ekonomik olmaması gerektiğini, araca pert işlemi yapılması halinde, trafikten çekme belgesinin iletilmesi,

çekme belgeli ruhsat fotokopisinin dosya içerisine eklenmeden hüküm kurulmaması gerektiğini, araç hasarına ilişkin olarak hesaplanan maddi tazminat miktarının fazla olduğunu, aracın rayiç bedelinden sovtaj bedeli mahsup edilerek davacının gerçek zararının tespit edilmesi gerektiğini, araç için belirlenen sovtaj bedelinin çok düşük olduğunu, bilirkişi raporunda aracın ikinci el rayiç değerinin fazla tespit edildiğini, bu husus dikkate alınarak ek bir rapor alınması gerektiğini, İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası teminatının.

ZMSS limitini aşan zararlar yönünden aşan kısımla sınırlı ve İMSS Genel Şartları çerçevesinde olduğunu, davacının zararının zorunlu poliçe limitlerini aşmadığını, aşsa dahi davacının zararının ZMSS kapsamında olmadığını, faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunu, ıslah tarihinden, bu talep kabul görmez ise rapor hesap tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiğini, hasara uğradığı iddia edilen aracın Nakliye Sigorta Poliçesi'nin de araştırılması ve hüküm kurulurken dikkate alınması gerektiğini,

Nakliye Sigorta Poliçesi'nden ödeme alınmış olması halinde taraflarına rücu edilmesi durumu oluşabileceğinden mükerrer ödeme oluşmaması adına söz konu poliçenin ve bu poliçeden ödeme yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; Yargıtay'ın bozma kararına uyulmasına rağmen bozma ilamında belirtilen hususların yerine getirilmediğini, son kararda hükme esas alınan bilirkişi raporunda araçta meydana gelen hasara ilişkin tamir ve sovtaj bedeline ilişkin baz alınan miktarların neye göre tespit edildiğinin belirtilmediğini, raporun denetime elverişli olmadığını, kusur oranının hatalı olduğunu, müvekkili şirketin diğer davalılarla birlikte hükmedilen tazminattan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasının doğru olmadığını beyan etmektedir.

Davacı vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen sovtaj bedelinin çok yüksek olduğunu, son alınan rapordaki sovtaj değerine itiraz etmelerine rağmen mahkemece bu itirazlarının değerlendirilmediğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalıların işleteni, sürücüsü, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı (ZMSS) ve Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortacısı (İMSS) olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu davacının aracında taşınan araçların hasar görmesi sonucu davacının mal sahibine ödediği tazminatın davalılardan rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, hükme esas alınan makine mühendisi bilirkişi tarafından hazırlanan 30.09.2021 tarihli raporun denetime elverişli olduğu ve davacının gerçek zararının bozma ilamına uygun bir şekilde tespit edildiği anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR