Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/4291 K.2024/607

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davacı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ...de 26.09.2019 tarihinde meydana gelen 5,8 büyüklüğündeki deprem nedeniyle davacıya ait konutun ağır hasar gördüğünü, yapının riskli yapı olduğunun yetkili kurumca saptanıp tahliyesine karar verildiğini, davalıya yapılan başvuru üzerine kısmi tazminat ödendiğini ancak zararlarının tamamen karşılanmadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 6.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiş, talebini bedel artırım dilekçesiyle 69.776,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; eksper raporu ile kısmi hasarlı olduğu saptanan taşınmaz için gerekli ödemeyi yaptıklarını ve sorumluluklarının son bulduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...sigorta eksperi bilirkişi tarafından düzenlenen bilirkişi raporuna taraflarca itiraz edilmesi üzerine, aralarında konusunda uzman jeoloji ve inşaat mühendisinin de bulunduğu üç kişilik heyetten rapor alındığı, bu raporda; yapıda eskimeden kaynaklı hasarların da olduğunun ve binadaki hasarın %30'unun deprem kaynaklı olduğunun belirtildiği, davalı Kurum vekili tarafından rapora itiraz edilmediği " gerekçesiyle başvurunun kısmen kabulü ile 19.936,00 TL'nin 05.01.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına süresi içinde davacı vekili itiraz etmiştir.

B. İtiraz Sebepleri

Davacı vekili itiraz dilekçesinde; taşınmazın deprem nedeniyle yıkıldığının idari makamlarca ve bilirkişilerce ortaya konulmuş olduğunu, DASK tarafından düzenlenen poliçede taşınmazın hasarsız olarak belirtildiğini, yıkılarak tam zayi ... gelen taşınmazın yeniden yapım maliyetinin hesaplanması gerektiğini, lehe 1/5 oranında vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...dosyadaki bilgi ve belgeler incelendiğinde, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden gelen hasar tespit listelerinde binanın ağır hasarlı olduğunun belirtildiği, Avcılar Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün 19.06.2020 tarihli yazısı ile, uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu binanın 6306 sayılıKanun kapsamında ağır hasarlı olduğunun tespit edilmesi sebebiyle nüfus ve eşyadan tahliye edilmesi gerektiği tebliğ edilerek tahliyeler gerçekleştirildiği ve binanın yıkıldığının anlaşıldığı,

binanın ağır hasarlı ve riskli olduğunun tespit edilmesinin 26.09.2019 tarihli depremin binaya verdiği hasarın ve nihayetinde yıkıma olan etkisinin deprem kaynaklı olabileceğini gösterdiği, davacı vekilinin yeniden yapım maliyetinin hesaplanması gerektiğine yönelik itirazının değerlendirilmesinde;

yeniden yapım maliyetinin hesaplanabilmesi için binadaki ağır hasarın salt deprem nedeniyle meydana gelip gelmediğinin belirlenmiş olmasının gerektiği, Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları A3. hükmünde teminat dışında kalan hâllerden biri "3.6- Belirli bir deprem hadisesine bağlı olmaksızın binanın kendi kusur ve özellikleri nedeniyle zamanla oluşan zararlar.’’ olarak belirtildiği, dosyaya sunulan 30.08.2021 tarihli bilirkişi raporunda 26.09.2019 tarihli depremin uyuşmazlık konusu binadaki ağır hasara ve nihayetinde yıkıma olan etkisinin değerlendirildiği,

mezkûr raporda zikrolunan ekspertiz ve bilirkişi raporlarındaki teknik veriler dikkate alınarak jeofizik mühendisliği açısından "söz konusu deprem ile eskime ve korozyona bağlı yapısal sorunların tek başına binada hasar oluşturmadığı, her iki faktörün birlikte binanın ağır hasarlı sınıfa girmesinde etkili olduğu" denilmek suretiyle hasarın etkenlerinin tartışıldığı, ne var ki kötü koşullar ve eskimenin hasarda etkisi olduğu tartışılmış olsa da, bahse konu kötü koşulların uyuşmazlığa konu hasara sebep olmadığı,

eskime ve olumsuz koşulların ancak deprem sebebiyle hasara etkide bulunabileceği, nihayetinde binada meydana gelen hasarın deprem kaynaklı olduğu anlaşıldığından binanın yıkımının da depremden kaynaklandığının kabul edileceğinin açık olduğu, anılan sebeplerle, davalı Kurumun, 30.08.2021 tarihli bilirkişi raporunda belirlenen sigortalı daire bina sigorta bedeli olan 71.200,00-TL’den %2 deprem muafiyeti sonrası ulaşılan 69.776,00-TL’den sorumlu olduğunun anlaşıldığı" gerekçesiyle itirazın kabulüne, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasına, davanın kabulü ile,

69.776,00 TL'nin 05.01.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; üniversitelerin jeoloji mühendisliği bölümünden seçilecek konusunda uzman akademik kariyere haiz bilirkişiler kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak rizikonun depremden meydana gelip gelmediği konusunda rapor alınması gerektiğini, Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartlarında sayılan teminat dışı kalan hallerden birinin de belirli bir deprem hadisesine bağlı olmaksızın binanın kendi kusur ve özellikleri nedeniyle zamanla oluşan zararlar olduğunu, bu sebeple binanın kötü koşullar nedeniyle uğradığı eskimenin müvekkiline yüklenmesinin uygun olmadığını,

ayrıca tazminat hesaplamasında müvekkili kurumun davacıya 03.01.2020 tarihinde yaptığı 2.403,74 TL'lık ödemenin mahsup edilmediğini, hasar tarihinde yürürlükte olan Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartlarının ilgili maddesi ile hasarın nasıl tespit edileceğinin belirlenmiş olduğunu, yine Doğal Afet Sigortaları Kurumu Çalışma Esasları Yönetmeliği’nin "Hasar Tespiti" başlıklı 22 nci maddesinin 1 inci fıkrasının “Hasar tespiti, Kurum tarafından görevlendirilen ilgili branşlarda ruhsat sahibi sigorta eksperleri tarafından yapılır.” hükmünü,

Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartlarının A.3.6 ncı maddesinin ise “Belirli bir deprem hadisesine bağlı olmaksızın binanın kendi kusur ve özellikleri nedeniyle zamanla oluşan zararlar”ın teminat dışında kalacağı hükmünü havi olduğunu, binanın yapısal sorunları ve mevcut yönetmeliklere uymaması nedeni ile yıkılıp yapılmasının yasal olarak iyileştirme olup, Zorunlu Deprem Sigortası kapsamında olmadığını, depremin çıkış noktası ve yerleşim bölgelerine uzaklığı dikkate alındığında mevzuata göre inşa edilmiş bir binada ağır hasar oluşturmayacağını,

deprem hasarı görmemiş olsaydı da ilgili kamu kurumlarına müracaat edilmesi halinde binayı depreme dayanıklı duruma getirmek için yine yıkım kararı verileceğini, riskli yapı kararı ile deprem arasında bir nedensellik ilişkisi olmadığını belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacıya ait, davalıya zorunlu deprem sigortası ile sigortalı konutta deprem nedeniyle meydana gelen hasar bedeli talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, Doğal Afet Sigortaları Kurumu Çalışma Esasları Yönetmeliği, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik, Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları’nın C.7 nci, A.3.6 ncı maddesi, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ncı maddesinin 13 üncü fıkrası.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davacı vekili, 26.09.2019 tarihinde ...de meydana gelen 5,8 büyüklüğündeki deprem nedeniyle müvekkiline ait konutun ağır hasar gördüğünü belirterek tazminat talebinde bulunmuş, Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından aldırılan ve sigortacı bilirkişi tarafından düzenlenen 01.08.2021 tarihli bilirkişi raporunda; poliçe teminatı olan 71.200,00 TL'den %2 oranında muafiyet düşümü sonrasında kalan 69.776,00 TL'nin davalı Kurum sorumluluğunda olduğu belirtilmiş, bu rapora karşı taraf vekillerince itiraz edilmesi üzerine,

inşaat mühendisi, jeoloji mühendisi ve sigorta eksperi bilirkişilerden oluşan üç kişilik heyet tarafından düzenlenen 30.08.2021 tarihli raporda ise; dosyadaki fotoğraflar ve eksper raporuna değinilmiş, sonuç olarak beton kalitesinin düşük olduğu, taşıyıcı sistemin eskime ve kötü koşullardan etkilenerek zayıflamış olduğu, binanın ağır hasarlı sınıfa girmesinde bu faktörlerin yanında aynı zamanda depremin etkisinin olmuş olabileceği kanaatinin oluştuğu, hem eskimenin hem de depremin birlikte ağır hasara yol açtığı, binanın eskime kaynaklı hasarlarının olduğu,

deprem sonucu oluşan hasarın kesin ve net olarak tespiti mümkün olmamakla beraber hasara neden olma etkisinin yüzde olarak oranlanabileceği, kötü koşullar ile eskimenin %70 oranında, depremin ise %30 oranında etkili olduğu, buna göre bina hasarının 21.360 TL olduğu ve %2 muafiyet düşümünden sonra 19.936,00 TL bina hasarı olduğu belirtilmiş, Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından üç kişilik bilirkişi heyetince düzenlenmiş olan 30.08.2021 tarihli bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulmuş, davacı vekilinin itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyeti tarafından;

kötü koşullar ve eskimenin hasarda etkisi olduğu tartışılmış olsa da, bahse konu kötü koşulların uyuşmazlığa konu hasara sebep olmadığı, eskime ve olumsuz koşulların ancak deprem sebebiyle hasara etkide bulunabileceği, nihayetinde binada meydana gelen hasarın deprem kaynaklı olduğu gerekçesi ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararı kaldırılarak, sigortacı bilirkişi tarafından düzenlenen 01.08.2021 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

6100 sayılı HMK 266 ve devamı maddeleri gereğince çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verilir hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda, inşaat mühendisi, jeoloji mühendisi ve sigorta eksperi bilirkişilerden oluşan üç kişilik uzman bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 30.08.2021 tarihli raporda; binanın beton kalitesinin düşük olduğu, taşıyıcı sistemin eskime ve kötü koşullardan etkilenerek zayıflamış olduğu, binanın ağır hasarlı sınıfa girmesinde bu faktörlerin yanında aynı zamanda depremin etkisinin olmuş olabileceği belirtilmiş olmasına rağmen, İtiraz Hakem Heyetince uzman bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 30.08.2021 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda karar vermek yerine, hatalı değerlendirme ile ve konu hakkında yeterli uzmanlığı olmayan sigortacı bilirkişi tarafından düzenlenen 01.08.2021 tarihli rapor esas alınarak karar verilmiş olması yerinde görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

587 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesi gereğince davalı ... (DASK) harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,

Dosyanın İtiraz Hakem Heyetine iletilmek üzere mahkemeye gönderilmesine