Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/4298 K.2022/10815

Taraflar arasındaki tahkim davası üzerine, Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından davanın kısmen kabulüne ve İtiraz Hakem Heyeti tarafından davalı vekilinin itirazının kabulüyle davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın davalı vekili tarafından süresi içinde temyizi istenilmekle, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

KARAR

Davacı vekili; davalının trafik sigortacısı olduğu aracın yaptığı kaza sonucunda bu araçta yolcu olarak bulunan davacının yaralanıp malul kaldığını, davalı tarafından yapılan ödemenin yetersiz olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL tazminatın faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; 20/11/2019 tarihli ıslah dilekçesiyle, taleplerini 91.105,36 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı vekili; 23/10/2018 tarihinde davacıya yapılan 116.419,72 TL'lik ödemeyle sorumluluklarının son bulduğunu, tazminattan hatır taşıması nedeniyle indirim yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından; davanın kısmen kabulü ile 62.632,80 TL sürekli işgücü kaybı, 7.407,48 TL geçici işgöremezlik ve 2.844,00 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 72.884,28 TL'nin 23/10/2018 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline dair verilen karara davalı vekili tarafından yapılan itiraz üzerine, İtiraz Hakem Heyeti tarafından, davalı vekilinin itirazının kısmen kabulüne ve UHH kararının kaldırılmasına; davanın kısmen kabulü ile 62.632,80 TL sürekli işgücü kaybı tazminatının 23/10/2018 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, davacının fazlaya dair isteminin reddine karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine; özellikle, davalı yanın, UHH kararına karşı yaptığı itiraz başvurusuna konu etmediği ve davacı taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturan (maluliyet oranı) yönlere ilişkin temyiz itirazlarının incelenemeyecek olmasına; davacının talep edebileceği tazminat alacağını usulünce (aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan yönlerden) hesap eden aktüer raporunun karara esas alınmasının yerinde görülmesine; davacının müterafik kusurlu sayılmasını gerektirir somut neden bulunmadığından, tazminattan bu nedenle indirim yapılmayışının yerinde görülmesine göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazası sonucu oluşan bedensel zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

Tazminatın kapsamını belirleme biçimi ve tazminattan yapılacak indirimler ile bunların sıralaması TBK 51 ve 52. (818 sayılı BK 43-44) maddelerinde düzenlenmiştir.

TBK 51. maddesine (BK 43. mad.) göre hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyecektir. Hakim tarafların kusur durumunu dikkate alarak tazminatın kapsamını belirledikten sonra, Yargıtay kararlarında yerleşmiş olduğu üzere, tazminattan hatır taşıması indirimi yaparak nihai zarar ve ödenmesi gereken tazminatı belirleyecek, son olarak da davadan önce yapılan ödemenin güncellenen değeri düşülecektir. İlgili kanun maddeleri incelendiğinde yapılan ödemeler, tazminatı belirlemede bir indirim nedeni olarak gösterilmediği gibi, Yargıtay uygulamaları ile artık yerleşik hale geldiği üzere borcu söndüren bir nitelik taşımaktadır.

Somut olayda; davadan önce davalı ... şirketi tarafından davacıya 116.419,72 TL. ödeme yapılmış; davacı, ödemenin yetersiz olduğunu belirterek eldeki davayı açmıştır. Uyuşmazlık Hakem Heyeti yargılaması aşamasında alınan 15/11/2019 tarihli aktüer raporunda, davacının kazadan kaynaklanan bakiye sürekli işgücü kaybı alacağı, davalının davadan önce yaptığı ödemenin güncellenmiş tutarı da düşülerek 78.291,01 TL olarak hesap edilmiştir.

Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nce işbu rapor hükme esas alınarak, 78.291,01 TL sürekli işgücü kaybı tazminatından %20 hatır taşıması indirimi yapılıp, 62.632,80 TL sürekli işgücü kaybı tazminatına hükmedilmiş; İtiraz Hakem Heyeti'nce davalı vekilinin itirazları reddedilmiştir. Ancak varılan sonuç, yukarıda izah edilen sebeplerle dosya kapsamına uygun düşmemiştir.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular karşısında; 15/11/2019 tarihli aktüer raporunda hesap edilen sürekli işgücü kaybı tazminatı üzerinden, öncelikle %20 hatır taşıması indiriminin yapılması, kalan miktar üzerinden de davalı sigortacının davadan önce ödediği 116.419,72 TL'nin güncellenmiş tutarı düşülüp kalan miktara hükmedilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ile karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

KARŞI OY

Borçlar Kanunu haksız fiil tazminatını düzenlerken (T.B.K. 49 ve devamı maddeleri) zararın ispatı ve belirlenmesinin (50. md.) nasıl olacağını açıklamış, tam olarak ispat edilememesi halinde hakimin bu zararı belirleyeceğini öngörmüştür. Zarar belirlenirken bir takım veriler kullanılacaktır. (Türüne göre zararın kapsamı- gelir -kusur ödeme varsa vs.) Ayrıca haksız fiil sorumlusu tarafından ödemenin denkleştirici adalet gereği zarardan düşürülmesi gerekecektir.

Bütün bu hesaplamalar (zararın belirlenmesi) H.M.K. 266 md. uyarınca genellikle bilirkişi marifetiyle olacaktır. Hakim önüne gelen zarardan somut olaya ve savunmaya göre (hatır taşıması) zararı artırıcı nedenler varsa (müterafik kusur) bununla ilgili bilgi ve belgeleri değerlendirip kendisi tazminatı belirleyecektir. TBK. 51. md. başlığı "tazminat ve belirlenmesi" 52. maddesi ise "tazminatın indirilmesi" ile ilgilidir.

Bu maddelerin gerekçelerine bakıldığında bizzat hakimin değerlendireceği konulardır. Zararın belirlenmesi sırasında T.B.K.- 51-52 (43-44) maddeleri uygulanarak bilirkişiden rapor alırsak hakimin takdirinde olan hususlarda bilirkişi raporuna değer vermiş oluruz. Bu husus tazminat hukuk eserlerinde de .... incelenmiş, zarar ile tazminat arasındaki fark şu biçimde açıklanmıştır. "Borçlar hukukunda zarar ve tazminat kavramlarının ayrı ayrı yeri ve sonuçları vardır.

Zarar, malvarlığındaki eksilmeyi, tazminat ise sorumluluğun kapsamını tespit eder. Bu nedenle tazminat zarar miktarına eşit olabileceği gibi, ondan eksik de olabilir. B.K 43-44 maddeleri ile getirilen düzenleme sorumlunun zararı ne ölçüde yükleneceğini belirlemek içindir. Bu nedenle davalı ödemesi de göz önünde tutularak zarar kesin olarak belirlendikten sonra B.K. 43-44 maddelerinin somut olay içinde tartışılması ve araştırılması gerekir.

Şayet olay içinde belirtilen yasa hükümlerine uygun indirim sebeplerinin varlığı tespit edilirse tazminat, başka bir deyişle hükmedilecek miktar zarardan az olacaktır." 17. ve 4. H.D önceki içtihatları bu yöndedir.

Somut olayda itiraz hakem heyetince davadan önce yapılan ödeme güncellenerek toplam tazminattan düşüldükten sonra hatır taşıması indirimi yapılmasında bir isabetsizlik bulunmamasına göre kararın onanması görüşünde olduğumdan, sayın çoğunluğun bozma kararına katılmıyorum.