Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/4358 K.2025/13641

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

05.09.2008 tarihinde dava dışı sürücü ...’nin sevk ve idaresindeki müvekkili belediyeye ait otobüsün araç hangarının giriş kapısına çarptığını, giriş kapısının yerinden sökülerek atölyede işçi olarak çalışmakta olan ...'ın üzerine düştüğünü, meydana gelen kazada ...’ın vefat ettiğini, kazada vefat eden ...’ın eş ve çocuğuna SGK tarafından ölüm aylığı bağlandığını, SGK tarafından ödenen ölüm aylığının peşin sermaye değeri ile sosyal yardım zammının rücuen tahsili amacıyla, SGK tarafından müvekkili ve diğer sorumlular aleyhine Kayseri 3. İş Mahkemesinin 2009/368 Esas sayılı dosyası kapsamında dava açıldığını,

söz konusu davada müvekkili belediye çalışanlarının %50 oranında kusurlu olduklarının tespit edildiğini, Kayseri 3. İş Mahkemesinin 24.08.2010 tarihli ve 2009/368 E., 2010/514 K. sayılı ilamı ile %100 kusur oranına göre 84.708,09 TL’nin müvekkili ve diğer sorumlulardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiğini, kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10.Hukuk Dairesinin 15.11.2013 tarihli ve 2013/21642 E., 2013/21371 K. sayılı ilamı ile kazanın meydana gelmesinde %10 kusuru bulunan ... ’in davada davalı olarak gösterilmediği,

bu nedenle %90 kusur oranına göre hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle 76.237,44 TL üzerinden hüküm kurulmasına karar verildiğini, söz konusu karar uyarınca SGK tarafından müvekkili ve diğer sorumlular aleyhine Kayseri 5. İcra Dairesi'nin 2014/4024 esas sayılı dosyası ile ilamlı icra takibi başlatıldığını, müvekkili tarafından icra dosyasına 27.06.2014 tarihinde 119.564,16 TL ödendiğini, yapılan bu ödemenin %90 kusura göre hesaplanan tazminatın tamamına ilişkin olduğunu,

söz konusu ödemenin davalı ... çalışanları ile davaya konu otobüsün Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısından (ZMSS) rücuen tahsili amacıyla eldeki davayı açtıklarını, Kayseri 3. İş Mahkemesinin 2009/368 Esas sayılı dosyasında ve Kayseri 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 2009/48 Esas sayılı dosyasında alınan kusur bilirkişi raporları ile kurum içi yazışmalar neticesinde davaya konu iş kazası nedeniyle müvekkiline atfedilen %50 oranındaki kusurun belediye çalışanlarından kaynaklandığının sabit olduğunu, olay tarihi itibariyle davalılardan ...'un Makine İkmal Bakım ve Onarım Daire Başkanı,

...'nün Makine İkmal Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğünde atölye sorumlusu, ...'ın Makine İkmal Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğünde atölye müdürü olarak görev yaptığını, davalı ... çalışanlarının kusurları oranında icra dosyasına ödenen tazminattan sorumlu olduklarını, davalı ... şirketinin ise icra dosyasına ödenen tazminatın tamamından sorumlu olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı tarafından icra dosyasına ödenen 119.564,16 TL'nin öncelikle tamamının davalı ... şirketinden ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline,

davalı ... çalışanlarının ise sorumlu oldukları miktarlar tespit edilmek suretiyle kusurları oranında 119.564,16 TL'den sorumlu olmak üzere ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davanın dayanağı olan İş Mahkemesi'nin 2009/368 Esas sayılı dosyasının müvekkili ...'a ihbar edilmediğini, iş kazasında kendisinin bir kusuru olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davaya konu iş kazasında müvekkilinin bir kusurunun bulunmadığını, davacı ...'nın gerçek zararının ödediği bedelin %50'si oranında olduğunu, geriye kalan %50'lik miktarın iş kazasındaki diğer kusurlular olan dava dışı ... Temizlik A.Ş., ... ve ... 'den talep edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, olayın meydana geldiği tarihte müvekkilinin davacı belediyede işçi statüsünde çalıştığını, olayın iş kazası niteliğinde olması sebebiyle görevli mahkemenin İş Mahkemesi olduğunu, iş kazasında müvekkilinin bir sorumluluğunun ve kusurunun bulunmadığını, olayda dava dışı ... ve ...’nin kusurlu olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

4.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı ... Başkanlığına ait aracın 25.05.2008-2009 dönemini kapsayan ZMSS poliçesinin kendilerince tanzim edildiğini, dava öncesinde kendilerine bir başvuru yapılmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ BİRİNCİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.09.2020 tarihli ve 2016/547 E., 2020/467 K. sayılı ilk kararı ile mahkemece iş güvenliği uzmanı ile hesap bilirkişiden oluşan heyetten alınan 20.05.2019 tarihli rapora göre.

SGK’nın açtığı rücu davasında davacı belediyeye atfedilen %50 kusur oranının davalı ... çalışanları arasındaki dağılımının tespit edildiği, buna göre davalı ...'nün %20, davalı ...'ın %20, davalı ...'un %10 oranında kusurlu olduğu, Kayseri 5. İcra Dairesi'nin 2014/4024 Esas sayılı dosyasındaki toplam takip miktarının 122.313,50 TL olduğu, bu rakamın ferileriyle birlikte 09.04.2014 tarihinde 140.762,81 TL’ye ulaştığı, 140.762,81 TL’nin ödeme tarihi olan 26.06.2014 tarihine kadarki işlemiş faizi eklendiğinde toplam miktarın 142.374,75 TL olduğu,

142.374,75 TL'nin %90 kusur oranına tekabül ettiği, davacı belediyeye izafe edilen %50 oranındaki kusurunun davalı ... çalışanlarından rücuen tahsilinin talep edildiği, %50 kusur oranına göre davacı ... tarafından ödenen miktarın 79.097,08 TL olduğu, davalı ... çalışanlarının kusurları oranında 79.097,08 TL'den sorumlu oldukları, yapılan hesaba göre davalı ...’nün %20 oranında kusuruna göre sorumlu olduğu miktarın 31.638,83 TL, davalı ...’ın %20 oranında kusuruna göre sorumlu olduğu miktarın 31.638,83 TL, davalı ... %10 oranında kusuruna göre sorumlu olduğu miktarın 15.819,41 TL olduğunun tespit edildiği,

davalı ...'nin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı olarak zararın tamamı olan 79.097,08 TL'den sorumlu olacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 15.819,41 TL'nin davalılar ..., ... ve ... için ödeme tarihi olan 27.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... için ise dava tarihi olan 17.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, 31.638,83 TL'nin davalılar ... ve ... için ödeme tarihi olan 27.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... için ise dava tarihi olan 17.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ... ve ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 31.638,84 TL'nin dava tarihi olan 17.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 29.09.2020 tarihli ve 2016/547 E., 2020/467 K. sayılı ilk kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine.

Bölge Adliye Mahkemesinin 19.02.2021 tarihli ve 2021/26 E., 2021/319 K. sayılı ilk kararı ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda kusur oranlarının tespitinin hüküm kurmaya elverişli olmadığı, kusur tespitine ilişkin yeni bir rapor alınması gerektiği gerekçesiyle davacı ve davalıların istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle eksiklikler giderildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmek üzere davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye geri gönderilmesine karar verilmiştir.

V. İLK DERECE MAHKEMESİNİN İKİNCİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı uyarınca iş güvenliği uzmanı, hukukçu sigorta ve hesap bilirkişiden oluşan heyetten alınan 12.10.2021 tarihli rapora göre.

SGK’nın açtığı rücu davasında davacı belediyeye atfedilen %50 kusur oranının davalı ... çalışanları arasındaki dağılımının tespit edildiği, buna göre davalı ...'nün %20, davalı ...'ın %20, davalı ...'un %10 oranında kusurlu olduğu, davacı ... tarafından Kayseri 5. İcra Dairesi'nin 2014/4024 Esas sayılı dosyasına 119.564,16 TL ödendiğini, davalı belediyenin kendi kusura göre hissesine düşen miktarın 79.709,44 TL olduğu, davacı belediyeye izafe edilen %50 oranındaki kusurunun davalı ... çalışanlarından rücuen tahsilinin talep edildiği, davalı ... çalışanlarının kusurları oranında 79.709,44 TL'den sorumlu oldukları, yapılan hesaba göre;

davalı ...’nün %20 oranında kusuruna göre sorumlu olduğu miktarın 31.883,77 TL, davalı ...’ın %20 oranında kusuruna göre sorumlu olduğu miktarın 31.883,77 TL, davalı ... %10 oranında kusuruna göre sorumlu olduğu miktarın 15.941,89 TL olduğunun tespit edildiği, davalı ...'nin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı olarak zararın tamamı olan 79.709,44 TL'den sorumlu olacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile,

15.941,89 TL'nin davalılar ..., ... ve ... için ödeme tarihi olan 27.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... için ise dava tarihi olan 17.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, 31.883,77 TL'nin davalılar ... ve ... için ödeme tarihi olan 27.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... için ise dava tarihi olan 17.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ... ve ...'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 31.883,78 TL'nin dava tarihi olan 17.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

VI. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, taraf beyanlarına ve bilirkişi raporlarındaki tespit ve hesaplamalara göre mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili ile davalı ... vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

VII. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; meydana gelen olayda müvekkilinin kusurunun ve sorumluluğunun bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir. 2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; meydana gelen olayda müvekkilinin kusurunun ve sorumluluğunun bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

3.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davacı belediyenin işveren sıfatıyla icra dosyasına yaptığı ödemenin ve davalı ... çalışanlarının kusurlarının, aracın işletilmesiyle ilgili olmadığını, ZMSS’den kaynaklanan sorumluluk türünün işveren sıfatından bağımsız olduğunu, bu nedenle davacının ödediği miktarı müvekkili sigorta şirketinden talep edemeyeceğini, İlk Derece Mahkemesi tarafından alınan 12.10.2021 tarihli bilirkişi raporunda davaya konu otobüsün sürücüsü dava dışı ...'nin kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığının tespit edildiğini,

sigortalı aracın sürücüsünün kusurunun bulunmaması halinde müvekkili sigorta şirketinin zarardan sorumlu tutulamayacağını, dava konusu kazanın belediyeye ait hangarda meydana geldiğini, kaza yerinin karayolu olmaması nedeniyle davaya konu kazanın 2918 sayılı KTK kapsamında değerlendirilemeyeceğini, dolayısıyla trafik poliçesinden kaynaklanan bir sorumluluğunun doğmayacağını, belediyenin işveren sıfatıyla SGK tarafından ödenen peşin sermaye değerinin tamamından sorumlu olduğunu, ancak sigortalı araç sürücüsü üçüncü kişi konumunda olduğundan peşin sermaye değerinin yarısının rücuya tabi olduğunu,

bu nedenle müvekkilinin tüm ödemeden sorumluluğunun bulunmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından ZMSS poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik-iş kazası sonucu vefat eden işçinin ailesine dava dışı SGK tarafından ödenen ölüm aylığının peşin sermaye değeri ile sosyal yardım zammının davacı belediyeden rücuen tahsil edilmesi amacıyla başlatılan ilamlı icra takibi dosyasına davacı ... tarafından ödenen miktarın, kusurlu davalı ... çalışanları ile davalı ... şirketinden rücuen tahsili istemine ilişkindir.

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 1-b maddesi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre davalı ... yönünden hüküm altına alınan ve davalı ... tarafından temyize konu edilen miktar 47.825,66 TL (15.941,89 TL+31.883,77 TL) olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 78.630,00 TL’nin altında kalmaktadır.

Dosya içeriğine göre davalı ... yönünden hüküm altına alınan ve davalı ... tarafından temyize konu edilen miktar 47.825,66 TL (15.941,89 TL+31.883,77 TL) olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 78.630,00 TL’nin altında kalmaktadır.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, davacı belediyenin davaya konu otobüsün maliki ve işleteni olduğu, işletenin kusurundan kaynaklanan zarardan davalı ... şirketinin ZMSS poliçesi teminatı kapsamında sorumlu olduğu, davaya konu otobüsün sürücüsü dava dışı ...'nin kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğunun ceza davası kapsamında sabit olduğu, davaya konu trafik-iş kazasının ...

Büyükşehir Belediyesi Otobüs Tamir Atölyesindeki hangarda meydana geldiği, davaya konu yerin karayolu bağlantısı bulunduğu, bu nedenle kazanın trafik kazası niteliğinde olduğu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 21 maddesinin, anılan Kanunun 108 inci maddesinin (d) bendine göre 2008 yılı Ekim ayı başında yani 01.10.2008 tarihi itibariyle yürürlüğe girdiği, davaya konu kazanın ise 05.09.2008 tarihinde meydana geldiği, bu nedenle kaza tarihi itibariyle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 21 maddesi yürürlükte olmadığından,

kazada vefat eden dava dışı işçinin ailesine ödenen ölüm aylığının peşin sermaye değerinin tamamının rücuya tabi olduğunun anlaşılmasına göre, usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekili ile davalı ... vekilinin temyiz dilekçelerinin miktardan ayrı ayrı REDDİNE, 2.Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ... Şirketine yükletilmesine, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalılar ... ve ...'a iadesine,