Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/4736 K.2024/11634

Mahkeme kararı davalı ... vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 26.11.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen gün ve saatte gelen davacılar vekili Avukat ... ile davalı ... vekili Avukat ... geldiler. Tarafları vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen tarafların vekilinin 26.11.2024 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde.

30.07.2009 tarihinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) bulunmayan, davalı ...’ın maliki, davalı ...’ın sürücüsü olduğu davacıların desteği ...’nın yolcu olarak bulunduğu araç ile dava dışı ...’nun idaresindeki aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacıların desteği ...’nın vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacılardan ... için 97.389,00 maddi, 60.000,00 TL manevi, ... için 5.232,00 TL maddi, 60.000,00 TL manevi, ... için 6.701,00 TL maddi,

60.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlı temerüt faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline (davalı ... yönünden sadece maddi tazminat alacağı için poliçe limitiyle sınırlı olmak kaydıyla) karar verilmesini talep etmiş ıslah dilekçesiyle maddi tazminata ilişkin talebini davacılardan ... için 162.387,00 TL'ye, ... için 13.183,00 TL'ye, .. için 22.925,00 TL'ye yükseltilmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin her ne kadar kayıtlarda sigortası olmayan aracın maliki olarak görünse de, gerçekte aracı bir başkasına sattığını, söz konusu aracın zilyetliğinin ve sorumluluğunun dava dışı ...'ya ait olduğunu, davalı ...'ın davacıların desteği ...'yı hatır için taşıdığını, desteğin sürücünün alkollü olduğunu bilerek araca binmesi sebebiyle kusurlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davalı ...'ın davacıların desteği ...'yı hatır için taşıdığını, desteğin sürücünün alkollü olduğunu bilerek araca binmesi sebebiyle kusurlu olduğunu, desteğin kazanç durumunun ispat edilmesi, davacılara davaya konu kaza nedeniyle SGK tarafından tazminat ödendiğinin anlaşılması halinde yapılan ödemenin tazminattan mahsup edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Davalı ...'a dava dilekçesinin usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği, anılan davalının cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 28.02.2018 tarihli 2016/511 E., 2018/109 K. sayılı kararı ile; davacı ...'nın davasının kısmen kabulüne, 160.629,95 TL maddi tazminatın davalı ... yönünden sigorta limiti ile dava tarihinden itibaren işlemiş faizi ile öteki davalılar yönünden haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş yasal faizi ile davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, davacı ... ’nın davasının kısmen kabulüne,

13.714,78 TL maddi tazminat miktarının davalı ... yönünden sigorta limiti ile sınırlı olmak üzere dava tarihinden itibaren işlemiş faizi ile öteki davalılar hakkında haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... için 24.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş yasal faizi ile davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebinin reddine, davacı ...’nın davasının kısmen kabulüne,

17.610,16 TL maddi tazminat miktarının davalı ... yönünden sigorta limiti ile sınırlı olmak üzere dava tarihinden itibaren işlemiş faizi ile öteki davalılar yönünden haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... için 24.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş yasal faizi ile davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin 28.02.2018 tarihli 2016/511 E., 2018/109 K. sayılı kararının süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 01.06.2020 tarihli 2018/3275 E., 2020/2981 K. sayılı ilamıyla; mahkemece bozma ilamına uyulduğu, ancak bozmanın gereğinin yerine getirilmediği, mahkeme kararının gerekçesinde taşımanın hatır için olduğu, desteğin alkollü sürücünün aracına bilerek binerek müterafik kusurlu olduğunun belirtilmesine rağmen hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılmadığı,

bozma ilamında davacı eş ...’ın %7 oranında evlenme ihtimali olduğu belirtilmesine rağmen bozma ilamı sonrasında alınan aktüer bilirkişi raporunda belirlenen bedel üzerinden sadece %4 oranında indirim yapılarak hüküm kurulduğu, mahkemece, davacı eş ... yönünden ıslah ile talep edilen miktar üzerinden öncelikle %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılması, sonrasında bu miktar üzerinden tekrar %20 müterafik kusur indirimi yapılarak tazminatın belirlenmesi gerektiği, mahkemece, davalı ...

Hesabının, maddi tazminata ilişkin yargılama giderleri, harç ve vekalet ücretinden poliçe limitinin tazminata oranı nispetinde sorumlu tutulması gerektiği, davalı ...’nın manevi tazminata ilişkin yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının hatalı olduğu, mahkemece davacı ... yönünden ıslah dilekçesindeki talebi aşılarak karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiş, davalı ... vekili tarafından kararın düzeltilmesinin talep edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 03.03.2021 tarihli 2020/3111 E., 2021/2166 K. sayılı ilamıyla karar düzeltme isteğinin reddine karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilamı gereğince davacılardan ... için 04.04.2017 tarihinde hesap edilen 167.322,86 TL maddi tazminattan %20 oranında hatır taşıması ve müteveffanın sürücünün alkollü olduğunu bilerek araca binmesi nedeniyle %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılarak 107.086,77 TL maddi tazminatın hesaplandığı, davacılardan ... yönünden ise taleple bağlılık ilkesi gereğince 13.183,00 TL maddi tazminata hükmedildiği,

bozma ilamına konu edilmeyen hususlar yönünden usuli müktesep hak oluştuğundan bozma ilamı dışında kalan hususlarda önceki karar ile aynı şekilde karar verilerek hüküm kurulduğu gerekçesiyle davacı ...'nın davasının kısmen kabulüne, 107.086,77 TL maddi tazminatın davalı ... yönünden sigorta limiti ile dava tarihinden itibaren işlemiş faizi ile öteki davalılar yönünden haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline,

davacı ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş yasal faizi ile davalılar ... ve ...’dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebinin reddine, davacı ... ’nın davasının kısmen kabulüne, 13.183,00 TL maddi tazminat miktarının davalı ... yönünden sigorta limiti ile sınırlı olmak üzere dava tarihinden itibaren işlemiş faizi ile öteki davalılar yönünden haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline,

davacı ... için 24.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş yasal faizi ile davalılar ... ve ...’dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebinin reddine, davacı ...’nın davasının kısmen kabulüne, 17.610,16 TL maddi tazminat miktarının davalı ... yönünden sigorta limiti ile sınırlı olmak üzere dava tarihinden itibaren işlemiş faizi ile öteki davalılar yönünden haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline,

davacı ... için 24.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 30.07.2009 tarihinden itibaren işlemiş yasal faizi ile davalılar ... ve ...’dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davalı araç maliki ... tarafından kaza tarihi olan 30.07.2009'dan önce aracın 20.03.2009 tarihli oto satış sözleşmesi ile dava dışı ...'ya satıldığını, ...’nın da aracı dava dışı ...’e sattığını, ...'in ise aracı daha sonra davalı sürücü ...'a sözleşme ile sattığını ve teslim ettiğini, davalı ... her ne kadar kayıtlarda şeklen aracın maliki olarak görünse de, davalı ...’ün araç üzerindeki fiili egemenliğinin, aracın satışının yapıldığı ve zilyetliğinin devredildiği 20.03.2009 tarihinde son bulduğunu, davalı ... yönünden davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini,

trafik sicil kayıtlarında araç sahibi olarak görünen kişinin, aracını noterde satmamış olsa dahi, adi satışla satın alan kişi aracı fiili ve ekonomik hakimiyetine almış ise bu kişinin aracın işleteni sayılması gerektiğini, trafik sicil kayıtlarının, aksi ispat edilebilir bir yasal karinenin ötesinde olmadığını, müvekkilinin meydana gelen kazada kusurunun bulunmadığını, davacıların desteğinin hatır için taşındığını ve şoförün alkollü olduğunu bilerek araca bindiğini, bu nedenle desteğin de kusurlu olduğunu, davalı sürücü ...’ın kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğunu,

sürücünün tam kusurlu olduğunun ispatlandığı hallerde işletenin sorumluluktan kurtulacağını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu kaza tarihinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalan davacıların destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, trafik tescil kayıtlarına göre davaya konu aracın kaza tarihinde davalı ... adına kayıtlı olduğu, aracın dava dışı kişilere satıldığına ilişkin resmi belgelerin bulunmadığı, bu nedenle davalı ...'ın meydana gelen zarardan sorumlu olduğu anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR