Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/5434 K.2025/1485

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar ... Turizm ve Yönetim Hizmetleri Ticaret A.Ş. ve ... tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı ... Turizm ve Yönetim Hizmetleri Ticaret A.Ş. tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 24.12.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Gülay Uzun geldi. Davalılar ... ve ... Turizm ve Yönetim Hizmetleri Ticaret A.Ş. gelen olmadı. Davacı vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 03.02.2025 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçesinde. 04.07.2012 tarihinde Samsun'da meydana gelen kuvvetli yağış ve sel neticesinde müvekkili ... Sigorta A.Ş'ye 54013311 poliçe (6636085 Hasar dosya numaralı) İşyerim Paket Sigorta Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunan ... Optik Sanayi ve Ticaret İthalat İhracat Limited Şirketi'nin, ... ilçesinde bulunan ...

Alışveriş Merkezindeki mağazasında büyük hasar meydana geldiğini, işyerinin bulunduğu lokasyonun dereyatağı üzerinde kurulduğunu, AVM içinden ıslah edilmiş derenin aktığını, derenin bir kısmının üzerinin kapatılmış, bir kısmının ise açıkta olduğunu, derenin çıkışının kanallarla denize uzatıldığını, ...

AVM içinden geçen Derbent Deresinin 03-04 Temmuz 2012 tarihinde meydana gelen aşırı sağanak yağışlar neticesinde debisinin arttığını, dere üzerinde bulunan bentlerin yetersiz olması nedeniyle taşan suların taşan dere yatağı ve çevresinde bulunan cüruflarla birlikte AVM'nin bulunduğu lokasyona aktığını, yatağın AVM tarafından ıslah edilmiş olmasına rağmen taşmalara karşı yetersiz önlem alınması nedeniyle tüm su çamur ve cürufun AVM sahasına dağıldığını, işyerinin yaklaşık 1-1,5 metre yüksekliğinde çamur vs. ile dolduğunu, iş yerinin kullanılamaz (pert) olduğunu,

yapılan tespit ve inceleme neticesinde Derbent Deresi'nin üzerinde 2 adet bent yapılması için DSİ ve Samsun Büyükşehir Belediyesinin AVM yetkililerinden talepte bulunduklarını, DSİ'nin AVM'nin inşası için olumsuz rapor verdiğini, raporun Belediye yetkilileri tarafından göz ardı edildiğini, ayrıca AVM yetkililerinin Dereyatağı üzerinde bent yapmak yerine kaya koymak gibi kısmi önlemler alındığının tespit edildiğini, ekspertiz raporuyla belirlenen 252.000,00 TL tazminat miktarının 01.08.2012 tarihinde davacı şirketçe sigortalıya ödendiğini,

sigortacının hasar bedelini ödedikten sonra kanunen sigortalısının yerine halef olacağından fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 252.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 01.08.2012 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olan iş bu davanın reddi gerektiğini, husumete ilişkin itirazlarının bulunduğunu, Samsun 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2012/58 D.İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda davalı şirkete izafete edilmiş herhangi bir kusur bulunmadığını, ...

AVM içerisinden geçen İncirli Deresi ile ilgili DSİ Bölge Müdürlüğünün görüşleri ile Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı SASKİ Genel Müdürlüğü'nün onayının alındığını, davalının işletmecisi olduğu ...

AVM'ye yasal mevzuata uygun inşaat ruhsatı verildiğini, ruhsata ve projelere uygun inşaat yapıldığından yapı kullanma izin belgesi verildiğini, keza Samsun Valiliği'nin 11.07.2012 tarihli yazısında, sel ve verdiği zararlarla ilgili Valilik tarafından tespitlerin yapıldığını, sel ve zararlardan kurumların sorumlu olduğunu, alışveriş merkezinin inşaatının gerçekleştirilmesinin felaketin oluşmasında herhangi bir etkisinin olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... San. ve Tic. A.Ş. vekili birleşen dava cevap dilekçesinde; davaya konu olayda inşaatın proje ve inşaat ruhsatına uygun inşa edldiğini, kendilerine atfedilebilir bir kusur bulunmadığını, olay günü çok yoğun bir yağış olduğunu, bu durumun önceden öngörülebilir olmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 03.03.2016 tarihli ve 2014/588 Esas, 2016/205 Karar sayılı kararıyla; asıl ve birleşen davanın kabulü ile 252.000,00 TL 'nin ödeme tarihi olan 01.08.2012 tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde asıl dosya davalısı ... Turizm ve Yön. Hiz. Tic.

A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 03.06.2020 tarihli ve 2019/4001 Esas, 2020/3124 Karar sayılı ilamıyla; davacı tarafın aynı zarar için, zararın meydana geldiği yapıyı inşa eden davalı ...Ş'ye yapım izni veren, yapıyı yeterince denetlemeyen ve hizmet kusuru olduğu iddia edilen idareler (eldeki davada fer'i müdahil olan) aleyhine de idari yargıda dava açtığı; idareler aleyhine açılan dava hakkında idari yargıda verilen kabul kararının yukarıda anlatılan nedenlerle bozulduğu.

Samsun 1. İdare Mahkemesince bozma sonrası verilen kararda; somut olaydaki kusurlu fiiller ile zarar arasındaki illiyet bağına ilişkin hükmün eldeki davanın davalılarının durumunu da etkileyeceği gözetilip, idari yargıda süren davanın sonuçlanması/kesinleşmesi beklenmek suretiyle davalıların hukuki durumlarının takdir edilmesi ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle, yazılı şekilde hüküm tesisi ve kabule göre de; davacı tarafın aynı alacak için hem idari yargıda hem de adli yargıda eldeki davayı açıp alacak talebinde bulunduğu,

iki ayrı yargı kolunda açılan davalar sonunda alınacak kararlar ile aynı alacağın iki kez tahsili ihtimalinin bulunduğu dikkate alınmak suretiyle, idari yargıda verilen hükümle tahsilde tekerrür oluşturmayacak biçimde tazminatın hüküm altına alınmayışının da doğru olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin diğer temyiz itirazları reddedilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; alınan bilirkişi raporlarında, AVM'nin maliki İdol İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin olayın meydana gelmesinde kusurlu olduğu, ayrıca ..., ..., ... ve Karayolları Genel Müdürlüğü'nün de olayda ihmallerinin bulunduğunun mütalaa edildiği, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanacağından tarafların olayın meydana gelmesinde ne oranda kusurlu olduklarının bir önemi bulunmadığı, alacağı temlik eden ...

Optik San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait işyerinin olay tarihi itibariyle işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının bulunmuyor oluşunun müterafik kusur kabul edilip edilmeyeceğinin de ayrıca değerlendirilmesi gerektiği, işyeri sahibinin zararın artmasına etkili bir davranışının bulunduğu yönünde bir iddia ileri sürülüp ispat edilmediği, salt işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının bulunmuyor oluşunun, gerçekleşen olay karşısında kusura veya zararın doğmasına / artmasına bir etkisi olmadığı,

müterafik kusur indirimi yapılması için gerekli şartların oluşmadığı ve temlik edene ait işyerinde oluşan zararın, bozmadan önceki bilirkişi raporu ile belirlenen 252.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte temlik alan sigorta şirketine ödenmesi gerektiği gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kabulü ile 252.000,00 TL 'nin ödeme tarihi 01.08.2012 tarihinden işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı asıl dosya davalısı ... Turizm ve Yön. Hiz. Tic.

A.Ş. vekili duruşma istemli temyiz dilekçesinde; sigortacının sigorta sözleşmesi uyarınca teminat altına alınmamış bir rizikoya ilişkin olarak sigortalısına ödeme yapmış olması durumunda sigortacının kanuni halefiyetinden söz edilemeyeceğini, benzer uyuşmazlıkta idari dava neticesinde sigorta şirketinin olay tarihi itibariyle işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı bulunmayan bir işyeri hakkında poliçe düzenlemiş olması sebebiyle ağır kusurlu olduğu ve bu ağır kusurun idarelerin kusurlu eylemleri ile zarar arasındaki illiyeti kestiği gerekçesi ile davanın reddedildiğini ve kesinleştiğini,

bozma sonrası alınan 11.03.2020 tarihli bilirkişi raporunda da davalıya kusur atfedilmediğini, Yargıtay'ın kanuni halefiyet koşullarının gerçekleşmemesi halinde alacağın temliki hükümlerine göre karar verilmesi gerektiği yönündeki içtihadının uygulanabilmesi için öncelikle TBK'nın 183 vd. maddelerinde öngörülen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti gerektiğini, aksi kanaat oluşursa da müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil ... vekili temyiz dilekçesinde; olayda davalı idareye atfedilebilir bir kusur bulunmadığını belirterek davalı şirketlerin işbu davayı kaybedecek olmaları durumunda müvekkil idarenin karardan etkilenecek olmasından dolayı yapılacak incelemede itirazların da dikkate alınmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; işyeri sigorta poliçesi gereği sigortalısına ödeme yapan davacının ödediği bedelin, zarardan sorumlu olduğu iddia edilen davalılardan rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR