Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/5520 K.2025/15685

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların miras yoluyla intikal sonucu maliki olduğu .. İli .. İlçesinde bulunan 18 46... taşınmaza davalı firma tarafından iş makineleri ile kum,çakıl ve hafriyat almak sureti ile el atıldığını, yapılan tespit ile alınan malzemelerin içinde bazalt olduğunun anlaşıldığını, ancak alınan malzemenin serbest piyasa rayiç bedelinin davacılara ödenmediğini fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 10.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, talebini 25.07.2013 tarihli ıslah dilekçesi ile 692.250,00 TL'ye artırdıklarını belirtmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davayı kabul etmediklerini, parsel sınırlarının net olmaması nedeni ile dava konusu arazinin içine girilmiş olabileceğini, alınan malzemenin Maden Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca maden olduğunu ve madenlerin mülkiyetinin Devlete ait olması nedeni ile maden değerinin istenemeyeceğini, eski hale getirme bedelinin arazi bedelinden fazla olduğu tespit edilir ise taşınmazın taraflarına devri gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu gayrimenkulün 1.864, 73... alana sahip olduğu, parsel üzerinde 10.497, 75... kazı veya hafriyat yapıldığı, gayrimenkulün tesis yolu ve kazı yapılmak üzere tamamının kullanılamaz hale geldiği, arazinin 2.sınıf kuru tarım arazisi olduğu, net gelir hesabına göre %4 kapitalizasyon faiz oranı uygulanmak sureti ile hesaplama yapılarak neticeten gayrimenkulün dava tarihi itibari ile değerinin 20.313,60 TL, taşınmazın eski hale getirilmesinin ve yeniden arazi kazanımının olanaksız hale geldiği,

dolgu yapılmak sureti ile eski hale getirme bedelinin ise 368.419,76 TL olduğu yönünde rapor düzenlendiği, her ne kadar davacı dava konusu gayrimenkulden alınan maden nitelikli bazalt hafriyatın satış bedeli olan 692.250,00 TL'nin tahsilini de talep etmiş olsa da madenlerin Devletin hüküm ve tasarrufunda olduğu ve bulundukları arazinin mülkiyetine tabi olmadığı hususunun yasa gereği sabit olduğu, bu nedenle davacının maden değerini talep etmesinin hukuki dayanağının bulunmadığı, dava tarihi itibari ile gayrimenkulün değerinin 20.313,60 TL olduğu, eski hale getirme bedelinin ile 368,419,76 TL olduğu,

eski hale getirme bedeli ve alınan bazalt maden değerinin gayrımenkulün sürüm değerinden fazla olduğu gözetilerek gayrimenkulün sürüm değerinin tahsiline karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 20.313,60 TL gayrimenkul sürüm değerinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, .. İli .. İlçesi ..

Köyü (Mahallesi) 1 23... parselde kain taşınmazın davacılar adına olan tapu kaydının iptali ile davalı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının yerinde olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf taleplerinin Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesinin 1. fıkrası b bendinin 1 numaralı alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; kararın hatalı olduğunu, davalının taşınmaza haksız müdahalede bulunup oradan kâr elde ettiğini, madenlerin bedelinin davacılara ödenmesi gerektiğini, taşınmazın satış fiyatı ve madenin işletilme durumu düşünüldüğünde rayiç bedele hükmedilmesi gerektiğini, eski hale getirme bedeline dahi hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; zamanaşımından ret kararı verilmesi gerektiğini, davacıların eski hale getirme bedeline yönelik talepleri olmadığını, bu anlamda talep dışı karar verildiğini, davanın esastan reddedilmesi gerekitğini, ıslah tarihi gözetildiğinde ıslaha karşı zamanaşımı süresinin dolduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, el atmadan kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kurallarına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR