Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/6883 K.2024/1542

Avukat ...

DAVA TARİHİ : 15.06.2021

HÜKÜM/KARAR : İtirazın reddi

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ

SAYISI : K-2021/151171

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 02.03.2021 tarihinde meydana gelen çift taraflı maddi hasarlı kaza neticesinde davacıya ait araçta hasar meydana geldiğini, sigorta şirketi tarafından çıkarılan araç değerinin piyasanın çok altında kaldığını beyan ederek araç değerinin incelenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının usule uygun başvuru yapmadığını, Sigorta Tahkim Komisyonuna yaptığı başvurunun da başvuru şartlarını taşımadığını, davacının bakiye hasar onarım bedeli ve bakiye değer kaybı talebinde bulunmadığını, bu nedenle başvurunun usulden reddi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının başvuru dilekçesinde dava değerini 21.238,00 TL olarak açıklaması nedeniyle davalı vekilinin usule uygun başvuru bulunmadığı şeklindeki savunmasına itibar edilmediğini açıklayarak, 24.09.2021 tarihli bilirkişi raporuna istinaden davacıya ait aracın pert olarak değerlendirilmesinin iktisadi olacağının tespit edilmesi nedeniyle 145.000,00 TL pert tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; eldeki davanın ... davası değil tespit davası niteliğinde olduğunu, tespit davasının ıslah ile ... davasına dönüştürülmesinin mümkün olmadığını, davacıya yapılan ödeme ile sorumluluklarının sona erdiğini, eksik belge ile başvuru yapılması nedeniyle usule uygun başvuru bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını ve başvurunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davacının başvuru dilekçesinde aracın rayiç bedelini ve davalı şirket tarafından belirlenen rayiç bedel arasındaki farkı açıkladığı, daha sonra ıslah ile bilirkişi tarafından belirlenen bedeli talep ettiğini açıklayarak davalı vekili tarafından ödeme yapıldığı şeklindeki savunmaya ve verilen süreye rağmen ödeme belgesinin ibraz edilmediği" gerekçesiyle davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı davalı vekili temyiz dilekçesinde; Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına yönelik itirazlarını tekrarlayarak İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Kasko Sigorta Poliçesi ile teminat altına alınan davacıya ait araçta meydana gelen hasar bedeli talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26 ncı maddesi, 105 ve 106 ncı maddeleri, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1409 ve 1427 nci maddeleri, Kara Araçları Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

İstenilen hukuki korunmaya göre davalar ... davaları, tespit davaları ve inşai davalar olarak ayrılmaktadır. ... davalarında bir şeyin yapılması, bir şeyin verilmesi veya bir şey yapılmaması istenmekte iken inşai (yenilik doğuran) davalar ile de var olan bir hukuki durumun değiştirilmesi, kaldırılması veya yeni bir hukuki durumun yaratılması istenir. İnşai (yenilik doğurucu) davanın kabulü ile yeni bir hukuki durum yaratılır ve hukuksal sonuç genellikle bir yargı kararı ile doğar. Tespit davaları ise bir hakkın veya bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının yahut bir belgenin sahte olup olmadığının tespitine ilişkin davalardır. Tespit davası kendine özgü davalardan olup dava sonucunda verilen kararın icra ve infaz kabiliyeti yoktur.

Tespit davalarında davacının amacı, bir hak veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun veyahut içeriğinin belirlenmesi olup hak veya hukuki ilişkinin varlığı yahut yokluğu tespit davası açılabilmesi için yalnız başına yeterli değildir. Bundan başka, tespit davasının dinlenebilmesi için konusunu oluşturan hak veya hukuki ilişkinin var olup olmadığının hemen tespit edilmesinde davacının korunmaya değer güncel bir hukuki yararının bulunması gerekir.

Tespit davasının konusunun hak veya hukuki ilişki olması ve davacının tespit davası açmakta güncel hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Açılan tespit davasında, bu iki şartın birlikte bulunup bulunmadığının, diğer dava şartlarında olduğu gibi davanın her aşamasında kendiliğinden gözetilmesi gereken bir durum olup bu şartların bulunmaması hâlinde mahkemece esas hakkında incelemeye girilmeden, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddi gerekmektedir.

Tespit davaları ... davalarının öncüsüdür; bu nedenle ... davası açılmasının mümkün olduğu hâllerde tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi hâkim tarafından da resen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti hâlinde davanın, 6100 sayılı Kanun'un 115 inci maddesine göre dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir.

Yukarıda yapılan açıklamalara göre somut uyuşmazlık incelendiğinde; davacı, Sigorta Tahkim Komisyonu'na ibraz ettiği başvuru dilekçesinde, 02.03.2021 tarihinde meydana gelen çift taraflı maddi hasarlı kaza neticesinde aracında hasar meydana geldiğini, sigorta şirketi tarafından çıkarılan araç değerinin piyasanın çok altında kaldığını beyan ederek araç değerinin incelenmesi talebinde bulunmuş, aracın rayiç bedeli ile davalı ... tarafından belirlenen değerleri dilekçesinde belirtmesine rağmen araca ilişkin değer kaybı bedelinin veya hasar onarım bedelinin tahsili talebinde bulunmamıştır.

Davacının talebi açıkça aracının değerinin incelenmesi talebini içermekte olup bu talep tespit talebi niteliğindedir. Buna rağmen Sigorta Tahkim Komisyonu tarafından tahsil hükmü kurulmuştur. Davacının bu durumda tespit talebinde bulunmasında hukuki yararının bulunmadığı kabul edilerek aracın değerinin incelenmesine ilişkin talebinin dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle tahsil hükmü kurulması hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,