Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/9559 K.2023/8834

Taraflar arasındaki trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince görevsizlik/ davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkilleri ... ve ...'in oğulları ve müvekkili ...'in kardeşi olan ...'in, 31.01.2020 günü davalı ...'in sevk ve idaresindeki aracın çarpması neticesinde vefat ettiğini, davalı ... ...'in hem kazaya sebebiyet vererek müvekkillerinin oğlu/kardeşi olan ...'in ölümüne sebep olması,

hem de aracın maliki olması sebebiyle haksız fiil sorumluluğu ilkesince sorumlu olduğunu, poliçe kapsamında ödeme yapılması amacıyla 25.03.2020 tarihinde davalı ... şirketine başvuruda bulunulduğunu, buna karşılık 29.05.2020 tarihinde, davalı ...Ş. tarafından davacı anne ... için 18.050,00 TL, davacı baba ... için 12.480,00 TL olmak üzere toplam 30.530,00 TL ödeme yapıldığını, fakat davalı ... tarafından yapılan bu ödemenin,

müvekkillerinin maddi ve manevi zararlarını karşılamaktan çok uzak olduğunu beyanla müvekkilleri .. ve ... için ayrı ayrı 1.000,00 TL olmak üzere şimdilik 2.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen ve müştereken tahsiline, müvekkilleri ... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL ve müvekkili ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen ve müştereken tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; haksız ve mesnetsiz davanın öncelikle usulden reddine, usulden ret sebepleri şu aşamada kabul görmeyecek ise yapılacak yargılama sonucunda davanın esastan reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Davanın açıldığı Sarıgöl Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 06.10.2021 tarih 2020/285 Esas, 2021/204 Karar ... kararı ile dosyanın Manise Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...dava açılmasının yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından birisi davanın açılması ile görevli ve yetkili mahkemenin artık sabit hale gelmesi olduğu, sonradan ortaya çıkan değişikliklerin görevi ve yetkiyi etkilemeyeceği, bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonucun da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğması olduğu,

bu durumda yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hüküm yoksa mevcut mahkemelerin görevsizlik kararı vererek ellerindeki derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemelere gönderemeyeceği, ilçe mahkemesince dosyanın Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 07.07.2021 tarih ve 608 ... kararı gerekçe gösterilerek görevsizlik nedeniyle gönderilmesinin mümkün olmadığı, 01.09.2021 tarihinden önce açılan ticari davanın yetkili ve görevli olan Sarıgöl Asliye Hukuk Mahkemesi'nde (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) görülüp sonuçlandırılması gerektiği" belirtilerek mahkemenin görevsizliğine, karar verilmiştir.

Mahkemece 01.03.2022 tarihli ek karar ile görevli mahkemeye gönderme talebinde bulunulmadığından HMK'nın 20 inci maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına, peşin alınan 888,03 TL harçtan, alınması gerekli 80,70 TL harcın mahsubu ile arta kalan 807,33 TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde yatıran tarafa iadesine, davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, davalı tarafça yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; yokluklarında yapılan tüm işlemlerden haberdar edilmedikleri gibi, bu defa görevsizlik kararının kesinleştiğinden bahisle ve tarafların herhangi bir talebi bulunmamasına rağmen dosyanın HMK m.331/2 hükmüne istinaden tekrar ele alınarak 01.03.2022 tarihli ek karar verildiği ve diğer karardan farklı şekilde 02.03.2022 tarihinde UETS ile bu kez taraflarına tebliğ edildiğini, Manisa Asliye Ticaret Mahkemesince işbu dosya kapsamında verilmiş olan 01.03.2022 tarihli ek kararın HMK m. 331/2 hükmüne açıkça aykırı olduğu gibi,

13.01.2022 tarihli görevsizlik kararının (3) ve (4) nolu hüküm fıkralarının HMK'nın kamu düzenine ilişkin hükümlerine açıkça aykırı olduğunu beyanla, 13.01.2022 tarihli karar ile 01.03.2022 tarihli ek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri’ başlığı altında yer verilen 331/2. maddesinde “…Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmedilmesi gerekiği, görevsizlik,

yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise ‘talep üzerine’ davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder…” denildikten sonra (3.) bendinde “…Davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâllerde yargılama giderleri davacıya yükletilir…” şeklinde düzenleme yapıldığı, bu düzenlemeler karşısında somut olay incelendiğinde;

talep üzerine davanın açıldığı mahkemece dosya üzerinden bu durumun tespiti ile davacının yargılama giderlerini ödemeye mahkum edileceği düzenlenmiş ise de, mahkemece, dava dosyası re’sen ele alınıp açılmamış sayılma kararı verildiğine göre, davada kendisini vekille temsil ettiren davalılar yararına HMK' nın 331/3 maddesindeki davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâllerde yargılama giderleri davacıya yükletilir" hükmü karşısında karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince vekalet ücretine hükmedilmesinde usul ve yasaya aykırı bir husus bulunmadığı,

(Aynı yönde Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 06/07/2020 tarihli 2017/2076 esas - 2020/2710 ... ve Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 18/02/2013 tarihli 2012/9022 esas - 2013/1636 karar ... ilamları) tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına göre, HMK'nın 355 inci maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak,

davacılar vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; yargılamanın 01.03.2022 tarihinde yapılacağına ilişkin tensip tutanağı tebliğ edildikten sonra resen ve taraflara bildirim yapılmaksızın 13.01.2022 tarihinde celse açıldığını, bu celsede tarafların yokluğunda karar verildiğini, tarafların yokluğunda yapılan duruşmanın tutanağının ve verilen kısa kararın taraflara tebliğ edilmediğini, ayrıca önceki tebligatlar vekil olarak kendilerine yapılmış olmasına rağmen gerekçeli kararın Sarıgöl Asliye Hukuk Mahkemesinde yetki belgesi verilen vekile yapılmış olmasının usule ve HMK hükümlerine aykırı olduğunu,

dosyanın Sarıgöl Asliye Hukuk Mahkemesinden açık ve sarih bir görevsizlik kararı ile Manisa Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiş olduğu göz önüne alındığında, Manisa Asliye Ticaret Mahkemesince görevsizlik kararı verildikten sonra HMK'nın 21 ve 22. maddeleri uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın istinaf mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir iken, HMK'nın 20. maddesi gereğince dosyanın Sarıgöl Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verildiğini, mahkemelerin görevine ilişkin HMK hükümlerinin kamu düzeninden olduğu gözetilerek,

13.01.2022 tarihli ve 2021/1262 E. - 2022/295 K. ... kararın (3) ve (4) nolu hüküm fıkralarının yok hükmünde olduğunun tespiti ile ayrıca HMK'nın 21 ve 22. maddeleri uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için bir karar verilmesi gerekir iken istinaf mahkemesince bu yönde bir karar alınmamış olmasının usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu, Manisa Asliye Ticaret Mahkemesince, 13.01.2022 tarihli görevsizlik kararının kesinleştiğinden bahisle dosyanın HMK m.331/2 hükmüne istinaden resen ele alınarak 01.03.2022 tarihli ek karar verilmiş olmasının da usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu, zira HMK'nun 331/2. maddesinin.

"Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder." şeklinde düzenlendiğini,

kaldı ki 13.01.2022 tarihli gerekçeli kararının (6) nolu fıkrasında"Görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talep olunmayarak davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği takdirde taraflardan birinin talep etmesi üzerine HMK 331/2 m. gereğince mahkemece yargılama giderleri konusunda dosya üzerinden değerlendirme yapılıp yargılama giderlerinin davacı üzerine bırakılacağının bildirilmesine," denilmiş olmasına rağmen tarafların talebi olmaksızın ek karar verildiğini, yasanın emredici hükmüne göre;

somut olayda yargılama giderlerine hükmedilebilmesi için taraflardan birinin talepte bulunması zorunlu olup, bu hususta karar alma görevinin davanın açıldığı Sarıgöl Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, bu çerçevede, Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi dosyayı resen ele alarak hem HMK'nın 331/2. maddesine hem de bizzat kendi verdiği karara aykırı bir şekilde 01.03.2022 tarihli ek kararı vermiş olduğundan ek kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılması gerekirken bu yönde karar alınmamış olmasının da hukuka uygun olmadığını belirterek, kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile sigortalı aracın karıştığı 31.01.2020 tarihli trafik kazası sonucu, davacıların desteğinin ölümü nedeniyle hak sahiplerinin aracın trafik sigortacısından maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 331, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, Hakimler Savcılar Kurulunun 5235 ... Kanunun 7. maddesi ve 08.07.2021 tarih ve 31535 ... Resmi Gazetede yayımlanan 07.07.2021 tarih ve 608 ... kararı.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, özellikle Hakimler Savcılar Kurulunun 07.07.2021 tarih ve 608 ... kararının 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanması gerektiğine, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Davacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,