Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/9572 K.2023/12254

Taraflar arasında görülen maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı asıl dava davalısı Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd. Şti. vekili ve birleşen dava davalısı Kadastro Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl dava dilekçesinde; davacılar murisi 'ın yolcu olduğu ve davalıların sürücüsü, işleteni ve trafik sigortacısı olduğu aracın karıştığı 28.05.2013 tarihli tek taraflı trafik kazasında vefat ettiğini, davacı eş ve diğer bekar olan davacı çocukların murisin vefatı ile desteğinden yoksun kaldığını, desteğin Kayseri Kadastro Müdürlüğü'nde kontrol memuru olarak çalıştığını, maaş ve bordroya yansıyan ek gelirinin yanında resmi ve özel bilirkişilik görevinin de bulunduğunu, davalı ... şirketine 01.07.2013 tarihinde başvuru yapılmasına karşılık cevap verilmediğini beyanla şimdilik davacı eş Affet için 5.000,00 TL,

davacı her bir çocuk için ayrı ayrı 500,00 TL maddi tazminatın, davacı eş için 100.000,00 TL, davacı çocuklar için 60.000,00'er TL manevi tazminatın sürücü ve işletene karşı kaza tarihinden itibaren sigorta şirketine karşı (manevi tazminat sigorta şirketi hariç olmak üzere) başvurunun tebliğinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacılar vekili; aynı olaya ilişkin olarak Kayseri Kadastro Müdürlüğü'nün 03.06.2013 tarihli yazısında müteveffa ile araç sürücüsü ...'in Kadastro Müdürlüğü tarafından görevlendirildikleri, işin yüklenicisi Körfez Haritacılık Ltd.

Şti.'ne ait araçla göreve gönderildikleri ve bu görev dönüşünde kazanın meydana geldiğinin sabit olduğunu, kazanın görev esnasında meydana geldiğini, müteveffanın kamu görevlisi olduğunu, kaza tarihinde aracın sürücüsü ...'in kamu görevlisi olduğunu ve mesleğinin şoförlük olmadığını, araç malikinin idare adına iş yapan yüklenici firma olduğunu, hizmetin işleyişi için gerekli önem ve özeni göstermeyen davalı idarenin kusuru nedeni ile ortaya çıkan zarardan sorumluluğu bulunduğunu,

taraflarınca davalı aleyhine Kayseri 1. İdare Mahkemesi'nin 2014/30 Esas sayılı dosyası ile dava açılmış olup davanın adli yargının görevli olduğu gerekçesi ile görev yönünden reddedildiğini, işbu davanın Kayseri Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/378 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep ettiklerini belirterek ilgili dosyada tahsilde tekerrür olmamak üzere davacı eş Affet için 5.000,00 TL, davacı her bir çocuk için ayrı ayrı 500,00 TL maddi tazminatın, davacı eş Affet için 100.000,00 TL,

davacı her bir çocuk için 60.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiş. 18.04.2016 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebini davacı ... için 281.031,80 TL'ye, davacı ... için 29.367,93 TL'ye, için 13.074,89 TL'ye, için 64.152,33 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin söz konusu kazada herhangi bir kusurunun bulunmadığını, aracın sürekli bir şoförünün bulunmadığını, şirketin ve yetkililerin sözlü talimatı ile aracın müteveffa ve müvekkil tarafından alındığını, tazminat talebinin fahiş olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

Davalı Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin her ne kadar kazaya karışan aracın maliki olarak görünse de müvekkili şirketin işleten sıfatının bulunmadığını, sözleşmedeki yükümlülükleri dolayısıyla aracı temin ettiğini, kazanın aracın tamamen idarenin hakimiyetinde iken gerçekleştiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

Davalı .... vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuştur.

Birleşen dava davalısı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunarak davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 13.06.2016 tarihli ve 2013/378 E., 2016/784 Karar sayılı kararıyla; davacıların işbu asıl dava ile birleşen Kayseri 8. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/42 Esas sayılı davalarındaki destekten yoksun kalmaya ilişkin maddi tazminata dair davalarının kısmen kabulü kısmen reddi ile davacı ... için 281.031,80 TL, davacı ... için 29.367,93 TL, davacı ... için 13.074,89 TL ve davacı ... için 64.152,33 TL destekten yoksun kalmaya dair maddi tazminatın asıl davanın davalıları Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd.

Şti. ve ... ile birleşen davanın davalısı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünden kaza tarihi olan 28.05.2013 tarihinden, asıl davanın davalısı Axa Sigorta A.Ş.'den ise sigorta poliçesi limiti olan 250.000,00 TL ile sınırlı sorumlu olmak üzere ve 16.07.2013 temerrüt tarihinden itibaren başlamak üzere işleyecek değişen oranlarda yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak ismi geçen davacılara verilmesine,

davacı ...'ın gerek asıl gerekse birleşen davalardaki destekten yoksun kalmaya dair maddi tazminat taleplerinin ise reddine, davacıların işbu asıl dava ile birleşen Kayseri 8. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/42 Esas sayılı davalarındaki manevi tazminata ilişkin davalarının kısmen kabulü kısmen reddi ile davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL ve davacı ... için 20.000,00 TL miktarlarındaki manevi tazminatın asıl davanın davalıları Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd.

Şti. ve ... ile birleşen davanın davalısı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünden kaza tarihi olan 28.05.2013 tarihinden itibaren başlamak üzere işleyecek değişen oranlarda yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak ismi geçen davacılara verilmesine, davacıların gerek asıl dava gerekse birleşen davadaki fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd. Şti. vekili ve birleşen dava davalısı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuşlardır.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 30.04.2019 tarihli, 2016/14648 E., 2019/5334 K. sayılı bozma ilamı ile asıl davada davalı Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd.

Şti. vekilinin tüm, birleşen dava davalısı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünün diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, "Somut olayda; desteğin kaza tarihinde Kadastro Müdürlüğü'nde kontrol memuru olarak çalıştığı, Kadastro Müdürlüğü'nden ibraz edilen belgeye göre; kurumundan aldığı maaşının yanında arazi tazminatı, ek hizmet tazminatı ve kadastro tazminatı aldığı ve Ocak-Mayıs 2013 ayı arası aldığı maaş miktarları ve ek tazminat miktarları belirtilmiştir.

Mahkemece hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda; davacının geliri hesaplanırken, Ocak-Mayıs 2013 ayı arası bildirilen arazi tazminatı, ek hizmet tazminatı ve kadastro tazminatı toplanarak ortalaması alınmış, yılın 12 ayı boyunca elde edilen, düzenli ve sürekli gelir gibi hesaba katılarak gelir belirlenmiştir. Eksik inceleme ile hüküm verilemez.

Bu durumda mahkemece, desteğin çalıştığı Kadastro Müdürlüğün'nden kaza tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde aldığı arazi tazminatı, ek hizmet tazminatı ve kadastro tazminatı ücretlerini gösterir belge temin edildikten sonra, rapor düzenleyen bilirkişiden tüm dosya kapsamına göre;

desteğin 1 yıl içerisinde aldığı toplam ek ücretlerin oranlama yapılmak suretiyle 1 aylık miktarının tespit edilmesi ve bu miktarın desteğin gelirini belirlemede esas alınması suretiyle tazminatın hesaplanması konusunda ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde hüküm kurulması doğru görülmemiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 02.02.2021 tarihli ve 2019/5401 Esas, 2021/537 Karar sayılı ilamı ile asıl davada davalı Körfez Haritacılık Ldt.

Şti.'nin karar düzeltme isteğinin reddine karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak, davacılar ..., ..., ... ve ...'ın asıl ve birleşen dava dosyasında maddi tazminat davalarının kısmen kabulü ile davacı ... için 248.074,96 TL, davacı ... için 11.421,24 TL, davacı ... için 26.059,89 TL ve davacı ... için 53.905,64 TL destekten yoksun kalma zararına ilişkin maddi tazminatın asıl dava dosyasında davalı ... ve davalı ... ile birleşen dava dosyasında davalı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nden kaza tarihi olan 28.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda yasal faizi ile birlikte sorumlu olmaları,

asıl dava dosyasında davalı ...Ş.'nin ise ZMSS poliçe limiti olan 250.000,00 TL ile (davacı ... yönünden 182.697,30 TL, davacı ... yönünden 8.411,29 TL, davacı ... için 19.192,07 TL ve davacı ... için 39.699,35TL ile) sınırlı ve temerrüt tarihi olan 16.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda yasal faizi ile birlikte sorumlu olması koşulu ile adı geçen tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine,

asıl ve birleşen dava dosyasında davacılar ..., ..., ... ve ...'ın fazlaya ilişkin maddi tazminat taleplerinin reddine, asıl ve birleşen dava dosyasında davacı ...'ın destekten yoksun kalma zararına ilişkin maddi tazminat davasının reddine, asıl ve birleşen dava dosyasında davacıların manevi tazminat davalarının kısmen kabulü ile davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL ve davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın asıl dava dosyasında davalı Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd.

Şti. ve ... ile birleşen dava dosyasında davalı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nden trafik kaza tarihi olan 28.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacılara verilmesine, asıl ve birleşen dava dosyasında davacıların fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davalısı Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd. Şti. vekili ve birleşen dava davalısı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; bozma ilamı ile kesinleşen hususların ve tazminata esas ücretin hatalı tespit edildiğini iddia ederek temyiz etmiştir.

Birleşen dava davalısı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde; bozma ilamı ile kesinleşen hususların ve tazminata esas ücretin hatalı tespit edildiğini iddia ederek temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) Poliçesi ile teminat altına alınan, diğer davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı 28.05.2013 tarihli trafik kazası sonucu yolcu olan desteğin ölümü nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi atfıyla mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Motorlu Araçlar Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Asıl dava davalısı Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd. Şti. vekili ve birleşen dava davalısı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden asıl ve birleşen dava davalısı Körfez Haritacılık ve Planlama Ltd. Şti.'ye yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde birleşen dava davalısı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü'ne iadesine,

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/J maddesi uyarınca birleşen dava davalısı Tapu Kadastro Genel Müdürlüğün'den harç alınmamasına,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,