Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/10259 K.2023/13763

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili ile davalı vekilinin itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyetince tarafların itirazlarının vekalet ücreti yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davacı vekili ile davalı vekilinin temyiz başvurusu sonucunda, Dairece İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 26.12.2014 tarihinde, davacının yolcu olarak bulunduğu davalıca zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı motosiklet ile dava dışı aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucunda davacı yolcunun yaralanarak malul kaldığını ve sürekli bakıma muhtaç olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 40.005,00 TL sürekli bakıcı gideri tazminatının olay tarihinden itibaren avans faiz ile beraber davalı sigortadan tahsilini talep etmiş; ıslahla toplam talebini 268.000,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararının olmadığını,bu nedenlerle başvurunun usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, kask ve koruyucu tertibat kullanmaması nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, avans faiz talebinin yersiz olduğunu, geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri tazminatının davalının sorumluluğunda olmadığını, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, davalının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlı olarak sorumlu olduğunu ve hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirtmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının sunduğu 16.07.2018 tarihli maluliyet raporunun usul ve yasaya uygun olduğu, davacının %100 oranında malul kaldığı ve sürekli bakıma muhtaç olduğu, davalının poliçe limitiyle sınırlı olarak sorumlu olduğu, davacının yolcu olduğu motosiklet sürücüsü ile arkadaş olmaları nedeniyle %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılması gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, 214.000,00 TL sürekli bakıcı gideri tazminatının 14.08.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyeti'nin 30.04.2019 tarihli 2019/İHK-4218 sayılı kararı ile tarafların esasa ilişkin itirazlarının reddine, hatır taşıması indirimine yer olmadığına, davacının kaskının takılı olmadığının kabulü ile %20 oranında kask nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılmasına, bu durumun da sonuca etkisi olmadığına, takdiri indirim nedeniyle davalı lehine de vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğine, davacının itirazlarının reddine, davalının itirazlarının vekalet ücreti yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İtiraz Hakem Heyeti'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire'nin 08.03.2022 tarihli 2021/11207 esas ve 2022/4211karar sayılı kararı ile "...Davacı lehine hesaplanan maddi tazminattan, İtiraz Hakem Heyeti tarafından %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması nedeniyle, indirim sonrası belirlenen tazminat tutarı hüküm altına alınırken, davanın kısmen reddine karar verildiğinden, davalı ... lehine reddedilen miktar üzerinden nisbi vekalet ücretinin 1/5’i tutarında 1.258,00 TL vekalet ücretine hükmedilmiştir.

Oysa, yasal düzenlemeler gereği, TBK'nun 51. ve 52. maddelerinden kaynaklanan hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeniyle, davanın kısmen reddedilmesi halinde, indirimden dolayı reddedilen kısım için davalı yararına vekalet ücreti takdir edilemeyeceği göz önüne alınması gerekirken davalı Halk Sigorta A.Ş. yararına müterafik kusur indiriminden dolayı reddedilen kısım için vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.

Davacı vekili, davacının meydana gelen kazada ömür boyu bakıma muhtaç ... gelecek şekilde malul kaldığını açıklayıp sürekli bakıcı gideri talebinde bulunmuş, hakem heyetince hükme esas alınan Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen 16.07.2018 tarihli raporda davacının T3 komplet parapleji (felç), idrar ve dışkı tutamama nedeni ile ömür boyu sürekli bakıma muhtaç olduğu belirlenmiş olup,

raporda uygulanan yönetmelik olay tarihi itibariyle uygun olsa da davacının öncelikle maluliyet oranının belirlenmesi ve davacının bir gün için de ne kadar süre ile bakıma muhtaç olduğu hususlarının net bir şekilde tespit edilmesi, daha sonra bu tespite uygun şekilde yeniden hesap yapılması gerekmesine rağmen, bu durumun gözetilmemiş olması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.

Zararın meydana gelmesinde veya artmasında zarar görenin de kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 52. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre zarara uğrayan, zarar doğuran eyleme razı olmuş veya kendisinin sebep olduğu hal ve şartlar zararın meydana gelmesine etki yapmış veya tazminat ödevlisinin durumunu diğer bir surette ağırlaştırmış ise, hakim tazminat miktarını hafifletebilir.

Müterafik kusur indiriminde her somut olayın özelliğine göre olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirilerek uygun oranda bir indirim yapılmasını gerektirir ve zarar görenin müterafik kusurunun tespiti halinde TBK.'nun 52. maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Dosyadaki belge ve bilgilerden, davacının, davalıca sigortalı motosiklette yolcu olduğu anlaşılmakla, kaza tespit tutanağında koruyucu tertibatlardan kask kısmının silik olmakla, okunaklı olmadığı, bu nedenle davacının kask durumunun netleşmediği,

yaralanma yeri de dikkate alınmak suretiyle davacının kask takıp takmadığının net bir şekilde tespit edilmesi ve varılacak sonuca göre kaskın takılı olmaması halinde belirlenen zarardan Dairemiz yerleşmiş içtihatları göz önüne alındığında yukarıda açıklaması yapılan TBK'nın 52. maddesinde belirtilen uygun ölçülere göre %20 oranında bir indirim yapılması gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak kask durumuna ilişkin yeterince araştırma yapılmaması doğru görülmemiş.

İtiraz Hakem Heyeti kararının bu nedenle bozulması gerekmiştir. Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle, bu gibi taşımalarda 818 sayılı BK’nin 43. (6098 sayılı TBK’nin 51.) maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.Hakim tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda değilse de, bunun dahi gerekçesini kararında tartışması ve nedenlerini göstermesi gerekir.

Somut olayda, davacı motosiklette yolcu konumundadır. Soruşturma dosyasındaki ifade tutanaklarına göre davacı ile davalı nezdinde sigortalı bulunan araç sürücüsünün arkadaş oldukları anlaşıldığından olayda hatır taşıması bulunduğunun kabulü ile tazminattan %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

Sigortacılık Kanunu 30/17 maddesi ile 19.01.2016 tarihli ve 29598 Resmi Gazete de yayımlanarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 maddesinde "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi'nde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." hükmü eklenmiştir.

Heyetçe verilen kararda davacı lehine hükmedilecek vekalet ücreti için Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 maddesinin uygulanması gerektiği göz önüne alınarak AAÜT'nin 17. maddesi gereğince hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi, ancak hesaplanan miktarın maktu vekalet ücretinin altında kalması halinde maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir." gerekçeleriyle bozulmasına,tarafların diğer temyiz itirazlarının reddedilmesine karar verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyeti'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak alınan 14.11.2022 tarihli maluliyet raporunda da davacının sürekli bakıma muhtaç olduğunun belirlendiği, 08.12.2022 tarihli alınan bilirkişi raporunda göre davacının sürekli bakıcı giderinin hesaplandığı, davalının poliçe limitiyle sınırlı olarak sorumlu olduğu, poliçe limiti üzerinden %20 oranında hatır taşıması indirimi ve %20 oranında kask nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 171.520,00 TL sürekli bakıcı gideri tazminatının 14.08.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyeti'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kararın hatalı olduğunu, müterafik kusur indirimi ve hatır taşıması indirimi yapılmasının isabetsiz olduğunu, ayrıca takdiri indirim nedenlerinin poliçe limiti üzerinden değil hesaplanan gerçek zarar üzerinden yapılması gerektiğini, reddedilen kısım yönünden davalı lehine vekalet ücreti takdir edilmemesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının yolcu olduğu davalı tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı olan araç ile dava dışı aracın 26.12.2014 tarihinde karıştığı trafik kazası sonucu davacı yolcunun yaralanmasından kaynaklanan sürekli bakıcı gideri tazminatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49, 51 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Kanun'un 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava, davacının yolcu olarak bulunduğu davalının zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortaladığı aracın 26.12.2014 tarihinde karıştığı trafik kazası sonucu yaralanarak sürekli bakıma muhtaç ... gelen davacının davalı ... şirketinden sürekli bakıcı gideri tazminatı talebine ilişkindir.

Dosyanın incelenmesinde, İtiraz Hakem Heyeti tarafından bozma ilamına uyularak davacının sürekli bakıcı gideri talebi yönünden hesap raporu alındığı, 08.12.2022 tarihli bilirkişi hesap raporunda davacının sürekli bakıma muhtaç olduğunun sabit olduğu, sürekli bakıcı gideri hesabının brüt asgari ücret üzerinden yapıldığı, yapılan hesaplamada davacının toplam 1.348.339,53 TL sürekli bakıcı gideri tazminatı talep hakkı olduğu açıklanmıştır.

İtiraz Hakem Heyeti tarafından davacının yaralanma bölgesi dikkate alınarak kaskının takılı olmadığının kabulü ile davacı aleyhine %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmasına, davacı yolcu ile sigortalı araç sürücüsünün arkadaş olduklarına dair ifadeleri dikkate alındığında davacı aleyhine hatır taşıması nedeniyle %20 oranında indirim yapılmasına karar verilmiş, indirimlerin bilirkişi raporunda hesaplanan toplam tazminat üzerinden değil, davalı ... şirketinin poliçe limiti olan 268.000,00 TL üzerinden yapılması gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 171.520,00 TL tazminatsa hükmedilmiş ise de, varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Şu halde, İtiraz Hakem Heyetince müterafik kusur indirimi ile hatır taşıması indiriminin davalı ... şirketinin poliçe limitinden değil, bilirkişi raporu sonucu belirlenen gerçek zarar üzerinden yapılarak (davalı ... şirketinin poliçe teminat limiti gözetilerek) sonuca gidilmesi gerekirken, poliçe limiti üzerinden müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VII. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,