Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/10747 K.2024/274

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyetince itirazın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı, davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 11.02.2020 tarihinde davacıya ait olup davalı şirkete kasko sigorta poliçesi ile sigortalı aracın perte çıktığını ve trafikten çekildiğini, davacının söz konusu aracı şehit yakını olması nedeniyle ÖTV muafiyetinden yararlanarak satın aldığını, bu sebeple davalı tarafça ÖTV bedeli düşülerek ödeme yapılmasının teklif edildiğini ancak davacı tarafın söz konusu indirimden bir kez yararlanma hakkı olduğunu ve poliçenin de rayiç bedel üzerinden düzenlendiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 240.000,00 TL tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; pert olma hususunda mutabık kalındığını, rayiç bedelin kasko sigorta genel şartları uyarınca belirlendiğini, avans faizi talebinin aracın hususi olması nedeniyle haksız olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; şehit yakınının ÖTV istisnasından bir defaya mahsus yararlanacağı, hurdaya çıkan araç için yeniden faydalanılamayacağı, bu sebeple ÖTV indirimsiz bedele hükmedildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 220.000,00 TL hasar bedelinin 08.08.2020 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin 20.000,00 TL talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; aracın sovtaj bedeli hususunda bir karar verilmemesinin hatalı olduğunu, aracın hasarlı halinin davacıda olup sovtaj bedeli düşülerek karar verilmesi veya trafikten çekilmiştir kaşeli tescil belgesi ile sovtajın sigorta şirketine teslim edilmesine karar verilmeden hüküm kurulmasının sebepsiz zenginleşmeye neden olacağını, yasal faize hükmedilmesi gerektiğini, davacı lehine Tarifeye göre belirlenen ücretin 1/5'i oranında vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğini belirterek, Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; beş yıl içinde istisna muafiyet hakkının devam ettiği, bu sebeple bilirkişi raporundaki ÖTV'siz bedelin esas alınması gerektiği, kasko sigorta poliçesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta ticari faize hükmedilmesinin yerinde olduğu, vekalet ücretinin Kanun ve Tarifeye uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin itirazının kabulüne, yeniden hüküm tesisi ile davanın kısmen kabulüne ve 151.724,00 TL hasar bedelinin 08.08.2020 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının şehit yakını olması nedeniyle ÖTV muafiyetinden yararlanarak araç satın almış ise de sigorta şirketi ile imzalanan poliçede primin ÖTV dahil bedel üzerinden belirlendiğini, ÖTV muafiyetinden yararlanan davacının ilgili tebliğe göre bir defaya mahsus yararlanılacak hak olduğunun belirlendiğini, poliçede de herhangi bir düzenleme olmadığını, yine hakem heyeti kararının gerekçesinde aracın pert araç olarak değerlendirilmesi gerekirken hurda olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, bilirkişi raporunun taraflarına tebliğ edilmediğini, her ne kadar karara itiraz edilmemiş ise de yeniden rapor alınması gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına karşı yaptığı itiraz başvurusuna konu ettiği nedenlerle, İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Kasko Sigorta Poliçesi ile teminat altına alınan davacıya ait aracın karıştığı trafik kazası sonucu meydana gelen hasar bedelinin tahsili talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1403 üncü maddesi vd, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı vekilinin ve davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Sigorta poliçesinin düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan Türk Ticaret Kanunu’nun 1425 inci maddesine göre; sigorta poliçesi genel ve varsa özel şartları içerir. Sigortacı, sigorta ettirenin gerçek zararını karşılamakla yükümlüdür.

İtiraz Hakem Heyeti tarafından; beş yıl içinde istisna muafiyet hakkının devam ettiği, bu sebeple bilirkişi raporundaki ÖTV indirimsiz bedelin esas alınması gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 7/8. maddesinde; "(II) sayılı Listede yer alan kayıt ve tescile tabi mallardan; 87.03 (motor silindir hacmi 1.600 cm³’ü aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 ...İ.P. numaralarında yer alanların, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan kişilerden hayatını kaybetmiş olanların eş veya çocuklarından birisi, eş ve çocuğu yoksa ana veya babasından birisi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı, vergiden müstesnadır." düzenlemesi yapılmıştır.

13.10.2016 tarih ve Özel Tüketim Vergisi (ıı) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 6.1. maddesinde ise. "6. Hayatını Kaybetmiş Harp veya Vazife Malullerinin Yakınlarının Taşıt Alımında İstisna, Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendine göre, (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tabi mallardan.

87.03 (motor silindir hacmi 1.600 cm³'ü aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü aşanlar hariç) ve 87.11 ...İ.P. numaralarında yer alanların, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan kişilerden hayatını kaybetmiş olanların eş veya çocuklarından birisi, eş ve çocuğu yoksa ana veya babasından birisi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı ÖTV’den müstesnadır." düzenlemesine gidilmiştir.

Buna göre; Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 7/8 maddesi ve 13.10.2016 tarihli tebliğ ile, ÖTV muafiyet hakkı bir defaya mahsus olmak üzere düzenlenmiştir.

Somut olayda; davacı şehit yakını adına tescili yapılan aracın, davaya konu 11.02.2020 tarihli kazada ağır hasar gördüğü ve eksper raporu ile pert kabul edilip taraflarca pert total hususunda mutabık kalındığı; aracın 31.08.2019-2020 vadeli poliçe ile davalı nezdinde kasko poliçesiyle sigortalandığı; davaya konu edilen rizikonun poliçe vadesi içinde gerçekleştiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Davacı, aracını yukarıya alıntılanan yasal düzenlemeler gereği ÖTV bedeli ödemeksizin (vergi muafiyetinden yararlanarak) iktisap etmiş; ancak söz konusu düzenlemenin bir defaya mahsus olduğu, davacının aracının pert olduğu ve yeniden söz konusu muafiyetten yararlanamayacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; aracın tam zayi olması halinde talep edilebilecek tazminatın araç rayiç bedeli (ÖTV dahil bedel) olduğu kabul edilerek karar verilmesi gerektiği halde ÖTV'siz bedelinin hüküm altına alınması doğru görülmemiştir.

3-Kasko Sigortası Genel Şartları'nın (KSGŞ) B.3.3.1.2. maddesinde; "onarım masraflarının sigortalı taşıtın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporu ile taşıtın onarım kabul etmez bir ... geldiğinin tespit edilmesi durumunda araç tam hasara uğramış sayılır.

Aracın tam hasara uğraması halinde sigortacının azami sorumluluk haddini geçmemek üzere hasar anındaki sigorta değeri ödenir. Bu durumda aracın Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin ilgili maddesi hükümleri doğrultusunda hurdaya ayrıldığına dair hurda tescil belgesi sigorta şirketine ibraz edilmeden araç sahibine sigorta tazminatı ödenmez. Tazminat hükmünde; " hasarlı aracın trafikten çekme belgesiyle ve üzerindeki takyidatlardan âri (temiz) olarak davalı sigortacıya teslimi kaydıyla belirlenen tazminatın davacıya ödenmesine," ibaresine yer verilmemiş olması doğru değildir.

4-Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak;

5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin (AAÜT) 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekili ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin, (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde davacı ve davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,