Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/10868 K.2024/6690

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen trafik kazasına bağlı ölüm nedeniyle manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili, davalı ... vekili, davalılar ... ve ... vekili, davalı Taşyapı İnş Taah. San. ve Tic A.Ş vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların kardeşleri olan desteğin 09.05.2004 tarihinde sevk ve idaresindeki araç ile İzmit Gölcük istikametinde D130 Devlet Karayolunda seyir halinde iken gerçekleşen çift taraflı kazada vefat ettiğini, kazanın ışıklı kavşakta desteğin seyir yönündeki ışık sinyalizasyonunun arızalı olması nedeniyle meydana geldiğini, kazanın meydana geldiği "Kocaeli Gölcük Deprem Bölgelerindeki Daimi Yerleşim Alanları Bağlantı Yolları 3. Grup İşi" nin ihale ile davalı ... tarafından davalı Taşyapı Şirketi'ne, "Kontrollük Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri İşi'nin de diğer davalı Altınok Şirketi'ne verilmiş olduğunu,

sinyalizasyon yönünden davalı ... ile davalı ... arasında protokol düzenlediğini, tüm davalıların olay günü sinyalizasyon sisteminde meydana gelen arızaya bağlı gerçekleşen kazadan dolayı kusur ve sorumluluklarının bulunduğunu belirterek 5.000,00'er TL manevi tazminatın 09.05.2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, adli yargının görevli olmadığını, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı Altınok Müş. Müt. San ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; eldeki davanın yüklenici müteahhit olan Taşyapı Şirketine yöneltilmesi gerektiğini, yolun yapımına ilişkin sözleşmenin adı geçen şirket ile ... arasında akdedildiğini, olayda müvekkili şirketin kusur ve sorumluluğunun olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı Taşyapı İnş Taah. San. ve Tic A.Ş vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, kazanın destek sürücünün ağır kusurundan kaynaklandığını, sözleşmeden doğan edimini müvekkilinin usulüne uygun olarak ifa ettiğini, olayda kusur ve sorumluklarının olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; olaydaki hizmet kusurunun davalı ... Müdürlüğünde olduğunu, adı geçen davalı ile yapılan sinyalizasyon protokolünün kaza tarihinde yürürlükte olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde; ihale konusu yol ile ilgili sorumluluğunun müşavirlik personelinin maaş hakedişlerinin tanzimi ile hakedişlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ile sınırlı olduğunu, olayda kusur ve sorumluluğunun olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin Altınok Müş. Müt. San ve Tic. Ltd. Şti.'nin çalışanı olduğunu, olayda sorumluluğun yüklenici olan Taşyapı Şirketinde olduğunu, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... ve ... vekilleri cevap dilekçesinde; kusur dağılımına ilişkin Adli Tıp Kurumundan rapor alınması gerektiğini, müvekkillerinin çalışmış olduğu Taşyapı Şirketin ihale ile aldıkları yol yapım işini usulüne uygun şekilde teslim ettiklerini, sinyalizasyon sistemindeki arızadan müvekkillerinin sorumlu olmadıklarını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 08.09.2015 tarihli ve 2012/217 Esas, 2015/499 Karar sayılı kararıyla; murisin kardeşleri olan davacılar yönünden 2.000,00'er TL manevi tazminatın olay tarihi olan 09.05.2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ..., ..., ..., Altınok Müşavir Müh. Taah. San.ve Tic. Ltd Şti. ve Taşyapı İnşaat Taah. San. ve Tic. A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesinin 05.02.2019 tarihli ve 2018/5751 Esas 2019/925 Karar sayılı ilamı ile " ... Mahkemece, davalı ... Müdürlüğüne yönelik taleple ilgili olarak; davanın görülme yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle tefrik kararı verilmiş ise de, ..., denetim ve sorumluluğundaki yol yapım çalışmasını ve işin konrollüğünü diğer davalı şirketlere yaptırmıştır.

Davalı ...'nün yol yapım işini ve kontrollüğünü verdiği davalı şirketler özel hukuk tüzel kişisi olup verdikleri iddia olunan zararlardan dolayı oluşan sorumlulukları özel hukuk hükümlerine tabidir. Özel hukuk tüzel kişilerinin verdikleri zararların tazmini amacıyla anılan özel hukuk tüzel kişilerine karşı adli yargı yerinde tazminat davası ikame edilmesi gerektiği gibi, yol yapım/kontrol işi yüklenici(ler) tarafından davalı ...

Müdürlüğünün gözetim ve denetiminde yapıldığından davalı ... aleyhine de adli yargıda dava açılmalıdır. O halde mahkemece, davalı ... Müdürlüğüne yönelik taleple ilgili olarak da davaya devam edilerek esastan inceleme yapılması gerekirken, yazılı olduğu şekilde davalı ... yönünden davanın tefrikine karar verilmesi yerinde görülmemiştir... Somut olayda kaza, D-130 Karayolundaki ışıklı kavşaktaki sinyalizasyon arızası nedeni ile meydana gelmiştir....

"Kocaeli Gölcük Deprem Bölgelerindeki Daimi Yerleşim Alanları Bağlantı Yolları 3. Grup İşi" ni ihale ile müteahhit olarak davalı Taşyapı Şirketi'ne, işin "Kontrollük Danışmanlık ve Mühendislik Hizmetleri İşi"ni de diğer davalı Altınok Şirketi'ne ihale ile vermiş olup, anılan yolun yapımına dair olarak müteahhit Taşyapı Şirketi ile yapılan ilk sözleşmede, işin yürütülmesi esnasında alınacak trafik güvenliğine dair yükümlere ilişkin maddeler olmakla birlikte, sinyalizasyon sisteminin kurulmasına dair bir yükümlülük getirilmemiş,

daha sonra Karayolları 1. Bölge Müdürlüğünce sözkonusu sinyalizasyon sisteminin projelendirmesi davalı müteahhit Taşyapı Şirketi'nden istenilmiş, 04.09.2003 tarihinde sinyalizasyon projesi onaylanarak sinyalizasyon sisteminin tesisi için Taşyapı Şirketi'ne verilmiş, Taşyapı Şirketi de alt taşeron olarak dava dışı Seda Elektronik Firması'na sinyalizasyon sistemini yaptırmış ve teslim almıştır.

Karayolları Genel Müdürlüğünce müteahhit Taşyapı Şirketi'ne sonradan yaptırılan sinyalizasyon işi, yol yapımına dair ilk sözleşmenin konusuna dahil edilebilecek bir iş artışı olmayıp, yol yapımına ilişkin ilk sözleşmenin konusundan tamamen farklı bir iş niteliğindedir. ... ile kontrol firma olan davalı Altınok Şirketi arasında akdedilen Kontrollük Sözleşmesinin 2. maddesinde ise;anılan bölgedeki karayolu ve bağlantı yollarının yapım işlerinin kontrollük, danışmanlık mühendislik işlerinin Altınok Şirketi'ne verildiği belirtilmiş olup,

sonradan yaptırılan sinyalizasyon sisteminin kontrollüğü ve denetimi işinin de ... tarafından davalı Altınok Şirketi'ne verildiğine dair bir ek sözleşme ya da görevlendirme yazısı dosyaya sunulamamıştır.

Bu durumda, sadece, anılan bölgedeki karayolu ve bağlantı yollarının yapım işlerinin kontrollük, danışmanlık mühendislik işlerini üstlenen davalı kontrol firma Altınok Şirketinin ve bu şirket çalışanlarının sinyalizasyon sistemi arızası ile ilgili sorumlulukları bulunmamakta olup davalı Altınok Şirketi ve bu şirket çalışanı olan davalı ... hakkındaki davanın reddi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi isabetli olmamış bozmayı gerektirmiştir ...Davacılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı,

aralarında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunanların usul ekonomisi ilkesi dikkate alınarak birlikte dava açtıkları durumda da esasen birden fazla dava olduğu ve davalı ... yönünden davanın farklı gerekçe ile reddedilmiş olduğu da dikkate alınarak; a-Reddedilen manevi tazminatlar yönünden;

her bir davacı aleyhine ve davalı ... lehine olmak üzere, manevi tazminatların tümü ile reddedilmiş olduğu gözetilerek ayrı ayrı (ancak davacılar lehine manevi tazminat yönünden hükmedilen vekalet ücretini aşmayacak şekilde)maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde davalı ... lehine eksik vekalet ücretine hükmedilmiş olması doğru görülmemiştir.

5-Bozma ilamının kapsam ve şekline göre davacı vekilinin, davalı ... vekilinin zaman aşımı define dair ve davalı ...'in, olay tarihinde olay yerinde görevli olmadığına dair sair temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir." gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin tefrik kararı sonrasında yukarıda sayısı belirtilen esasa kaydedilen dosyada verilen kararı ile murisin kardeşleri olan davacılar yönünden 2.000,00'er TL manevi tazminatın olay tarihi olan 09.05.2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ..., ..., ... ve Taşyapı İnşaat Taah. San. ve Tic. A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsiline; davalı Altınok Müşavirlik Şirketi, ... ve ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ... vekili, davalılar ... ve ... vekili, davalı Taşyapı İnş Taah. San. ve Tic A.Ş vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; kardeşlerini kaybeden müvekkilleri için hükmedilen manevi tazminat miktarlarının çok az olduğunu, alınan bilirkişi raporlarına göre ....., Altınok Müşavirlik Ltd. Şti, ....de kusurlu olmasına rağmen bu davalılar yönünden davanın reddedilmesinin hatalı olduğunu, sinyalizasyon sistemi yönünden davalı ... ile protokol düzenlendiğini, bu nedenle belediyenin de olayda kusur ve sorumluluğunun olduğunu, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; müvekkili kurum harçtan muaf olmasına rağmen harç ile sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, dava konusu kazanın meydana geldiği yol yönünden müvekkilinin kusur ve sorumluluğunun olmadığını, sinyalizasyon sistemi yönünden Taşyapı İnşaat şirketi ile sözleşme yapıldığını, sürekli çalışır vaziyette olmasından da belediyenin sorumlu olduğunu, araç sürücüsünün ağır kusuru ile illiyet bağının koptuğunu, hükmedilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirtmiştir.

Davalı Taşyapı İnşaat Taah San ve Tic A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmadığını, dava konusu kazanın meydana geldiği yol yönünden müvekkilinin kusur ve sorumluluğunun olmadığını, kazanın desteğin asli kusuru ile meydana geldiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirtmiştir.

Davalılar ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmadığını, dava konusu kazanın meydana geldiği yol yönünden müvekkillerinin kusur ve sorumluluğunun olmadığını, bilirkişi raporunda müvekkillerine kusur atfedilme nedeninin gerekçelendirilemediğini, kazanın desteğin asli kusuru ile meydana geldiğini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacıların kardeşleri olan sürücü desteğin çift taraflı kazada vefat etmesi nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41 ve 47 nci maddeleri

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekili, davalılar ... ve ... vekili ile davalı Taşyapı İnş Taah. San. ve Tic A.Ş vekilinin tüm, davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6001 sayılı ...'nün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 12/2 maddesinde. "Genel Müdürlük; bu Kanun kapsamındaki görevleri dolayısıyla yapacağı işlemler yönünden, katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi hariç, her türlü vergi, resim, harç ve paydan, tapu ve kadastro işlemlerinden kaynaklanan her türlü döner sermaye ücretinden muaftır.

Ancak, yargı harçlarının Genel Müdürlüğün haklılığı nispetinde karşı taraftan tahsiline ilgili merciince karar verilir" hükmü düzenlenmiştir.

Bu düzenleme gereği, davalı ... harçtan muaf olmasına rağmen, harçtan sorumluluğuna karar verilmesi doğru değil bozma sebebi ise de; bu yanılgının giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Kanun'un 438/7 nci maddesi uyarınca hükmün davalı ... yararına düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacılar vekili, davalılar ... ve ... vekili ile davalı Taşyapı İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş vekilinin tüm, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının, hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinden "Karayolları Genel Müd'den" sözcük dizisinin silinmesine, hükme yeni bir bent eklenerek " ... yargı harcından muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına" sözcük dizisi yazılmak suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda dökümü yazılı temyiz harcının temyiz eden davalılar ..., ... ve Taşyapı İnş Taah. San ve Tic. AŞ'den alınmasına,

Aşağıda dökümü yazılı onama harcının temyiz eden davacılardan alınmasına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,