Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/11735 K.2023/14130

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili ve davalı vekilince karara itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyetince taraf vekillerinin itirazının reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 16.08.2019 tarihinde davacı idaresindeki araç ile zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) bulunmayan aracın karıştığı çift taraflı kazada davacının yaralanarak malul kaldığını, davalı tarafça yapılan ödemenin yetersiz olduğunu, davacının Mühendislik Fakültesi'nden mezun olup gelirinin asgari ücretin en az iki katı üzerinden belirlenmesi gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 500,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 500,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 500,00 TL bakıcı gideri ve 2.000,00 TL tedavi giderinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; maluliyet oranı ve tazminatın usulünce belirlenmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tedavi giderine ilişkin delil sunulmadığı, usul ve denetime elverişli aktüer raporu ile davalı tarafın ZMSS poliçesi kapsamında sorumluluğunun belirlendiği gerekçesiyle, taleple bağlı kalınarak 500,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı ve 500,00 TL bakıcı giderinin 09.12.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davacı vekili itiraz dilekçesinde; davacının metalurji ve malzeme mühendisliği mezunu olup ömür boyu asgari ücret olarak gelir belirlenmesinin yerinde olmadığını, asgari ücretin en az iki katı gelir belirlenmesi gerektiğini, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılması gerektiğini belirterek, Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; kesinlik sınırının hesaplanan tazminata göre belirlenmesi gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminatı ve geçici bakıcı giderinin Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) sorumluluğunda olduğunu, davacıya geçici iş göremezlik tazminatı ödeneği ödenip ödenmediğinin araştırılması gerektiğini, faiz başlangıcının dava tarihi olması gerektiğini, vekalet ücretinin; tarifeye göre belirlenen ücretin 1/5'i oranında hükmedilmesi gerektiğini belirterek, Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı vekilinin itirazlarının incelenmesinde; TRH 2010 Yaşam Tablosu %1,8 teknik faiz yönteminin belirlenmesinin yerinde olduğu, davacının çalıştığına dair delil sunulmadığı ve maluliyete konu arazlarının mesleğine etkisinin olmadığı, davalı vekilinin itirazının incelenmesinde; dava dilekçesinde talep edilen ve hesap edilen miktarın kesinlik sınırında kalmadığı, geçici iş göremezlik tazminatı ve geçici bakıcı giderinin poliçe teminatı kapsamında olduğu, faiz başlangıcının usule uygun tespit edildiği, vekalet ücretinin Kanun ve Tarifeye göre belirlendiği gerekçesiyle, taraf vekillerinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına karşı yaptığı itiraz başvurusuna konu ettiği nedenlere ek olarak 05.08.2021 tarihli bedel artırım dilekçesinin yok sayılarak 5.000,00 TL üzerinden karar verilmesinin yerinde olmadığını belirterek, İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası bulunmayan aracın karıştığı çift trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik tazminatı ve tedavi gideri ile bakıcı gideri talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir.

Öte yandan Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ıncı maddesindeki Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı sonrası, ZMSS Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir.

Yine maddi tazminatın (zararın) hesaplanmasında gelirin doğru olarak belirlenmesi önemli bir yer tutmaktadır.

Somut olayda; davacı taraf dava dilekçesinde davacının 21.06.2019 tarihinde İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği bölümünden mezun olduğunu asgari ücretin üzerinde gelir elde edeceğini belirterek sürekli iş göremezlik tazminatı talebinde bulunmuş, mezuniyet belgesi ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ile yapılan yazışma ile Metalurji Mühendisinin 2021 yılı için 5.750,00 TL brüt asgari ücret kazandığına ilişkin evrakı sunmuştur.

Davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve İtiraz Hakem Heyeti tarafından da karara esas kabul edilen aktüer raporunda ise. TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre ve % 1,8 teknik faiz uygulanarak gelir olarak ise asgari ücret benimsenerek tazminat hesabı yapıldığı; hakem heyetlerince de bu hesaba göre karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılması yerinde olmakla birlikte %1,8 teknik faiz ve işleyecek devre bakımından “devre başı ödemeli belirli süreli rant” yöntemi kullanılması doğru olmamış, gelir bakımından ise eksik inceleme ile karar verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacının mesleği itibariyle hayatın olağan akışına göre asgari ücretin üzerinde gelir etmesinin pek muhtemel olduğu da dikkate alınmak suretiyle, mezun olduğunda iş bulma süresi ve mesleğine göre emsal gelir araştırması yapılması, ilgili meslek odaları ve meslek kuruluşlarından mezuniyetinden itibaren ne kadar sürede iş bulabileceği, emsal gelirin ne kadar olduğu hususlarını belirtir evrakın temin edilmesi,

bu hususta bilirkişi incelemesi yapılarak tazminat hesabının asgari ücretin üzerindeki (hakkaniyete ve dosya kapsamına uygun biçimde belirlenecek) gelir üzerinden yapılması için, bilirkişiden hesabın güncel verilerle, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progesif rant yöntemiyle yapılması gerektiği gözden kaçırılmamak suretiyle hesap raporu alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle, yazılı biçimde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

2. Dosya kapsamından, davacı taraf 05.08.2021 tarihli bedel artırım dilekçesiyle sürekli iş göremezlik tazminatı talebini 41.000,00 TL'ye, geçici iş göremezlik tazminatı 3.389,41 TL'ye, geçici bakıcı gideri talebini ise 4.041,81 TL'ye artırmıştır. İtiraz Hakem Heyetince; anılan bedel artırım dilekçesi dikkate alınarak ve davalı tarafa tebliğ edilerek karar verilmesi gerekirken bedel artırım dilekçesi gözetilmeden karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünün (1) ve (2) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,