Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/12851 K.2024/1098

Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili ve davalı ... Havacılık Lojistik Turizm San. ve Tic. A.Ş vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalıların işleteni, sürücüsü ve trafik sigortacısı olduğu araçların sebep olduğu 19.03.2013 tarihli kaza sonucunda yaya konumunda olan davacıların eşi/ babası/ oğlu Şaban'ın öldüğünü, davacı eş ve çocukların ölenin desteğinden yoksun kaldığını ve tüm davacıların manevi zarara uğradıklarını belirterek belirsiz alacak davası olarak açtıkları davada fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak ve davalı ... şirketleri sadece maddi tazminattan sorumlu olmak kaydıyla 2.000,00 TL. maddi tazminat ve toplam 480.000,00 TL. manevi tazminatın kaza (sigortacılar için dava) tarihinden işleyecek faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmiş; 26.05.2014 tarihli artırım dilekçesiyle, toplam maddi tazminat taleplerini 126.954,70 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri, kusura itiraz ederek davanın reddini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 17.09.2015 tarihli ve 2014/800 Esas, 2015/684 Karar sayılı kararıyla; davacıların maddi tazminat talebinin kabulü ile davacı ... için 111.342,49 TL,... için 2.998,11 TL, Hakkı Anıl için 2.998,11 TL. ve ...i için 9.615,99 TL. olmak üzere toplam 126.954,70 TL'nin (davalı ...Ş. 107.911,52 TL'sinden, ... 19.043,22 TL'sinden, ... 19.043,22 TL'sinden, ... Sondaj İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. 38.086,44 TL'sinden ve Eureko Sigorta A.Ş.

19.043,22 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) sigorta şirketleri yönünden dava ve diğer davalılar yönünden kaza tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline; davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile davacı ... için 50.000,00 TL, Hadiye için 10.000,00 TL. ve diğer davacılar için 40.000,00'er TL. olmak üzere toplam 220.000,00 TL'nin kaza tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte sigorta şirketleri dışındaki davalılardan kendi aralarındaki rucu hakkı saklı kalmak kaydıyla müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazla isteğin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalılar ... Havacılık A.Ş. ve ... vekili, davalılar ... Sondaj Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 21.01.2019 tarih ve 2018/1574 esas ve 2019/373 karar sayılı ilamı ile; davalılar ... Sondaj Ltd. Şti. ve ... vekilinin, kesin sürede eksik temyiz harçlarını ikmal etmemiş olması nedeniyle temyiz isteminin reddine, oluşa ve dosya kapsamına uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporundaki kusur oranlarının benimsenmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre davacılar vekili ile davalılar ... Havacılık A.Ş. ve ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek,

"Somut uyuşmazlıkta; yerel mahkemenin kısa kararı ile gerekçeli kararının hüküm fıkrası birbiriyle uyumludur. Ne var ki; yerel mahkemece, zarardan sorumlu olan davalıların hüküm altına alınan tazminatlardan müteselsilen sorumluluğuna hükmedildikten sonra, davalılar için belirlenen kusur oranlarına göre davalıların sorumlu olduğu miktarların belirlenip sınırlandırıldığı ve bu şekilde hüküm tesis edildiği görülmektedir.

Niteliği itibariyle bölünebilen bir edimin birden fazla borçlusundan her birinin edimin tamamını ifa etmekle yükümlü olduğu borçluluk türü olan müteselsil sorumluluğa hükmedildikten sonra; zarar sorumlularının sorumluluğunun belli kusur oranlarıyla sınırlanmasının hükmü çelişkili ... getirdiği açıktır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 88. maddesi gereği de, birlikte zarara sebep olanların, zarar görene karşı müteselsil sorumlu olduğu dikkate alındığında, davalıların kazadaki kusur oranlarına göre sorumlu oldukları miktarların sınırlandırılması (ayrık durumlar hariç) doğru olmayacaktır.

Bu suretle, çelişkili ve infazda tereddüt yaratacak nitelikte hüküm kurulmuş olması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 294/3. maddesine aykırılık teşkil ettiğinden 10.4.1992 gün ve 1991/7 Esas-1992/4 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı uyarınca; infazda tereddüt uyandırmayacak bir hüküm kurulmak üzere kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Davacı taraf, davaya konu edilen tazminatlar için temerrüt faizi olarak ticari faize hükmedilmesini talep etmiş; mahkeme ise, yasal faize karar vermiştir. Davaya konu kazaya karışan araçların tüzel kişi tacir olan davalılara ait ticari araçlar olduğu gözetilmek suretiyle, temerrüt faizi olarak avans faizine karar verilmesi gerekirken, yasal faize karar verilmesi de doğru olmamıştır.

Davacılar vekili, dava konusu kaza sonucu davacıların eşi/ babası/ oğlu olan yakınlarının ölümünden duyulan üzüntü nedeniyle, toplam 480.000,00 TL. manevi tazminat isteminde bulunmuş; mahkemece talebin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece; meydana gelen trafik kazası sonucu davacılar murisinin ölümü nedeniyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla; tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kazanın meydana geldiği tarih ve paranın alım gücü göz önünde bulundurularak, davacılar için hak ve nasafet kuralları çerçevesinde daha düşük manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, somut olay ile bağdaşmayan, bir miktar yüksek manevi tazminata hükmedilmesi uygun görülmemiş ve kararın bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına,

bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

3.Bozma kararına karşı süresi içerisinde davacılar vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

4.Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 22.12.2020 tarih ve 2019/3758 esas ve 2020/8919 karar sayılı ilamı ile; "...davacılar vekilinin davacı çocuklar ...i ..., ......,... ... yönünden karar düzeltme isteminin reddine, davacı eş Aynur ve davacı anne Hadiye yönünden karar düzeltme isteminin kabulü ile 21/01/2019 gün ve 2018/1574-2019/373 sayılı bozma ilamının beşinci bendinin mahkemece; meydana gelen trafik kazası sonucu davacılar murisinin ölümü nedeniyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla; tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kazanın meydana geldiği tarih ve paranın alım gücü göz önünde bulundurularak,

davacı çocuklar ...i ..., ......,... ... için hak ve nasafet kuralları çerçevesinde daha düşük manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, somut olay ile bağdaşmayan, bir miktar yüksek manevi tazminata hükmedilmesi uygun görülmemiş ve kararın bozulması gerekmiştir.'' şeklinde düzeltilmek suretiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; meydana gelen çift taraflı trafik kazası neticesinde, davacıların murisi Şaban ...'in vefat ettiği, Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği üzere kazanın meydana gelmesinde davalı ...'ın %70, davalı ...'ın %15, davalı ...'ın ise %15 oranında kusurlu oldukları, müteveffaya atfı kabil kusur bulunmadığı, davacılar ...,... ..., ... ve Hediye ... ...'in müteveffanın eşi ve çocukları oldukları, Türk Borçlar Kanunu'nun 53/3. maddesi uyarınca oluşan zararlarını, davalılar Mustafa Çolak, ... ve ...'dan haksız fiil hükümleri çerçevesinde TBK'nın 49. maddesi, davalı ...

Sondaj İnşaat Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... Havacılık Lojistik Turizm San. ve Tic.

A.Ş.'den işleten sıfatı ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 89. maddesi, davalı ... şirketlerinden ise yine KTK'nın 91. maddesi uyarınca talep edebilecekleri, davalıların farklı hukuki sebeplerle davacıların uğradıkları zarardan müteselsilen sorumlu oldukları, alınan aktüerya bilirkişi raporunda PMF 1931 tablosu ve asgari ücret esas alınmak üzere yapılan hesaplama neticesinde, davacı ...'in zararının 111.342,49 TL, davacı ... ...'in zararının 2.998,11 TL, davacı ...'in zararının 2.998,11 TL ve davacı Hediye ... ...'in zararının 9.615,99 TL olarak hesaplandığı, raporun denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu,

manevi tazminat yönünden yapılan değerlendirmede; davacı eş ... ve davacı anne ... yönünden hükmedilen manevi tazminat miktarlarının bozma kapsamı dışına çıkarılmış olmakla kesinleştiği, davacı çocuklar yönünden yeniden kazanın meydana geliş şekli, kusur durumu, oluşan zararın ağırlığı, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, manevi tazminatın zenginleşme aracı olamayacağı gibi manevi olarak yaşanan acıların karşılığı da olamayacağı hususları bir arada değerlendirilerek talebin kısmen kabulü ile her bir davacı çocuk için 30.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği gerekçesiyle davacılar ...,... ..., ...,

Hediye ... ...'in maddi tazminat taleplerinin kabulü ile davacı ... yönünden 111.342,49 TL, davacı ... ... yönünden 2.998,11 TL, davacı ... yönünden 2.998,11 TL ve davacı ... ... ... yönünden 9.615,99 TL maddi tazminatın davalılar Axa Sigorta A.Ş. ile Euroko Sigorta A.Ş. yönünden dava tarihi olan 08.04.2013 tarihinden, davalılar ... Havacılık Lojistik Turizm San. ve Tic. A.Ş., ..., ... Sondaj İnşaat Nak. San. Ve Tic. Ltd.

Şti., ... ve ...'dan kaza tarihi olan 19.03.2013 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine (sigorta şirketlerinin sorumluluklarının poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına), davacıların manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile davacı ... yönünden 50.000 TL, davacı ... ... yönünden 30.000 TL, davacı ... yönünden 30.000 TL, davacı ... ... ... yönünden 30.000 TL, davacı ...... yönünden 30.000 TL ve davacı ... yönünden 10.000 TL manevi tazminatın davalılar ...

Havacılık Lojistik Turizm San. Ve Tic. A.Ş., ..., ... Sondaj İnşaat Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ...'dan kaza tarihi olan 19.03.2013 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... Havacılık A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; davacılar lehine hükmedilen manevi tazminatın az olduğunu belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... Havacılık A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; kusur raporları arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiğini, hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalıların işleteni, sürücüsü ve trafik sigortacısı olduğu araçların sebep olduğu çift taraflı kaza sonucunda davacıların eşi/babası/oğlu olan Şaban ...'in vefatı nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 saylı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ıncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1.Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla davalı ... Havacılık A.Ş. vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. Usuli kazanılmış hak olarak tanımlanan bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK).

Bundan başka, Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün, bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş olan bu kısımları lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 tarihli ve 13/5 sayılı YİBK).

Somut olayda bozma öncesi verilen kararda davacı ... ..., davacı ..., davacı ... ... ..., davacı ...... için 40.000,00'er TL manevi tazminata hükmedilmiştir. Mahkeme kararı davalı ...Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalılar ... Havacılık A.Ş. ve ... vekili, davalılar ... Sondaj Ltd. Şti. ve ... vekili tarafından temyiz edilmiş, davalılar ... Sondaj Ltd.

Şti. ve ... vekilinin kesin sürede eksik temyiz harçlarını ikmal etmemiş olması nedeniyle temyiz isteminin reddine karar verilmiş ve kararı temyiz eden diğer davalılar lehine olmak üzere ise davacı çocuklar ...i ..., ......,... ... için hak ve nasafet kuralları çerçevesinde daha düşük manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

Bozma sonrası mahkemece bozma ilamına uyularak yukarıda adı geçen davacılar için 30.000'er TL manevi tazminata hükmedilmiştir.

Bozma öncesi kararı temyiz etmeyen davalı ... ile temyiz dilekçesi reddedilen davalılar ... Sondaj Ltd. Şti. ve ... yönünden bozma öncesi davacılar için hükmedilen 40.000 'şer TL manevi tazminat kesinleşmiş olup, davacılar lehine oluşan usuli kazanılmış hakkın ihlal edilerek karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... Havacılık A.Ş. vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin temyiz itirazının kabulü ile mahkeme kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ... Havacılık A.Ş.'ne yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara iadesine,

Dosyanın Mahkemeye gönderilmesine,