Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/12933 K.2025/1688

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili ile davalılar ... ve ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı ... vekili tarafından istenilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 04.02.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacılar vekili Avukat ... ile davalı ...Ş. vekili Avukat ... ve davalı asil ... ve vekili Avukat ... geldiler. Tarafların vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 04.02.2025 gününde Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalılardan ...'nın kullandığı 06 ...

1973 plakalı aracın, 13.01.2014 tarihinde müvekkillerinden ...'ın eşi, diğerlerinin annesi olan ... ...'a çarparak vefatına neden olduğunu, aracın malikinin davalı ... olduğunu, olay tarihinde aracın diğer davalı ...'a kiralandığının tespit edildiğini, dava konusu kazaya karışan aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesinin davalı ...Ş tarafından düzenlendiğini, kaza esnasında davalı ...'nın alkollü olduğunu, ... ...'ın ölümüyle davacıların eş/anne kaybından dolayı tarifsiz acı duyduklarını, oluşan zararlarından davalıların birlikte sorumlu olduklarını,

müvekkili Hüsnü ... için 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesini, her bir davacı için 50.000,00 TL manevi tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiş; yargılama sırasında sunulan ıslah dilekçesi ile davacı ... ... yönünden destekten yoksun kalma tazminatı talebini 85.768,00 TL'ye arttırmıştır.

II. CEVAP

Davalılar ..., ... ve ... Sigorta A.Ş vekilleri; davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.06.2017 tarih ve 2014/77 Esas, 2017/450 karar sayılı kararıyla toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalılardan ... aleyhine açılan davanın reddine, davacı ...'ın açtığı destekten yoksun kalma tazminat istemli davanın kısmen kabulüne, 85.768,00 TL tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile bu davacıya verilmesine, hüküm altına alınan miktara davalılardan ... ve ... yönünden olay tarihi olan 13.01.2014 tarihinden itibaren, diğer davalı ...Ş. yönünden ise dava tarihi olan 27.01.2014 tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine,

davalı ... şirketinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı tutulmasına, davacının fazlaya ilişkin destekten yoksun kalma tazminatı isteminin reddine, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, davacılardan ... için 25.000,00 TL, ... (...) için 20.000,00 TL, ... (...) için 20.000,00 TL, ... (...) için 20.000,00 TL, ... (...) için 20.000,00 TL, ... ... için 20.000,00 TL ve ... ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'den olay tarihi olan 13.01.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ayrı ayrı verilmesine,

davacıların fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 06.03.2020 tarih ve 2018/4 Esas, 2020/336 Karar sayılı kararıyla; davacılar vekilinin ve davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 06.03.2020 tarih ve 2018/4 Esas, 2020/336 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairenin 01.03.2022 tarih ve 2021/15341 esas, 2022/3650 karar sayılı ilamı ile; ''..2-Dava trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Kaza tespit tutanağında. 06 ...

1973 plakalı aracın beyanlara göre 1945 sokağı takiben 1944 sokak kavşağına giriş yaptığında 1945 sokak no:25/A önünden yaya olarak ... ortaokulu istikametine geçmeye çalışan ... ... isimli yayaya çarparak savurduğu, savrulan yaya ... ...'ın no: 25/A önünde park halinde olan aracın arka bagaj kapağı ve arka cam kısmına çarparak yaralandığı, araç kaza mahallinden ayrıldığından dolayı kural ihlali verilemediği, belirtilmiş.

Dava konusu kazaya ilişkin ceza yargılaması aşamasında hazırlanan 05/02/2018 tarihli makine yüksek mühendisi bilirkişi raporunda; sürücü ...'nın asli kusurlu olduğu, davacılar desteği yayanın kusursuz olduğu belirlenmiş, ceza mahkemesince de kesinleşmiş cezası bulunan ve bu nedenle aranan sanık ...'ın olay tarihinde alkollü ve sürücü belgesiz bir şekilde ara sokaklardan aşırı süratli bir şekilde geçtiği esnada yaya ...'e çarptıktan sonra olay yerini terk ettiği, tüm deliller değerlendirildiğinde suçun basit taksirle öldürme suçunu oluşturmayacağı,

sanığın yakalanmamak için olası kasıtla insan öldürme suçunu işlediği gerekçesiyle ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılmış, kararı inceleyen Ankara Bam 1. Ceza Dairesince de sanığın müebbet hapis cezası ile cezalandırılmasına, sanığın eylemini olası kast altında gerçekleştirdiğinden 20 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2019/613-2019/1805 sayılı kararı ile de temyiz itirazlarının esastan reddine karar verilmiştir.

Eldeki mahkeme dosyasına hazırlanan 30/07/2015 tarihli makine mühendisi raporunda ise sürücünün %75 oranında, destek yayanın ise %25 oranında kusurlu olduğu tespiti yapılmış, mahkemece bu raporda belirlenen kusur oranları hükme esas alınmıştır. Ceza yargılaması ve dosyada alınan bilirkişi raporu arasında açık çelişki bulunmaktadır. Bu durumda mahkemece, ...

Üniversitesi Trafik Kürsüsü veya Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek konusunda uzman bilirkişiden tüm dosya kapsamı ve deliller ile ceza dosyasındaki ve dosyamızdaki bilirkişi raporu incelenerek, raporlar arasındaki çelişkileri giderecek şekilde dava konusu trafik kazasında kazanın taraflarının kusur oranının tespit edilmesi hususunda ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli bir rapor alınması gerekirken eksik inceleme ile yazılı biçimde hüküm kurulması doğru değildir.'' gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuş;

davacılar vekilinin sair, davalı ... vekilinin uzun süreli kira sözleşmesi nedeniyle sorumlu olmadıklarına yönelik temyiz itirazının reddi ile bozma neden ve şekline göre manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Karayolları Fen Heyetinden oluşan üç kişilik bilirkişi heyetinden alınan kusur raporunda; davalı sürücü ...'nın asli ve % 100 oranında kusurlu olduğu, davacıların desteği yayanın ise kusurunun bulunmadığının belirlendiği, davacıların manevi tazminat taleplerinin, kusur oranındaki değişiklikler nedeniyle yeniden değerlendirme yoluna gidildiği,

her kadar bozma sonrası belirlenen kusur oranlarına göre aktüer bilirkişiden alınan ek raporda destekten yoksun kalma tazminatı 729.143,71TL olarak hesaplanmış ve davacılar vekili tarafından ıslah dilekçesi ile bu tutara ıslah edilmiş ise de iki kere ıslah yapılamayacağı gerekçesiyle, davalılardan ... aleyhine açılan davanın reddine, davacı ... yönünden destekten yoksun kalma tazminat istemli davanın kabulüne, 133.751,26 TL tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile bu davacıya verilmesine,

hüküm altına alınan miktara davalılardan ... ve ... yönünden olay tarihi olan 13.01.2014 tarihinden itibaren, diğer davalı ...Ş yönünden ise dava tarihi olan 27.01.2014 tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine, davalı ... şirketinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı tutulmasına,

davacının fazlaya ilişkin destekten yoksun kalma tazminatı isteminin reddine, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, davacılardan ... için 30.000,00 TL, ... (...) için 25.000,00 TL, ... (...) için 25.000,00 TL, ... (...) için 25.000,00 TL, ... (...) için 25.000,00 TL, ... ... için 25.000,00 TL ve ... ... için 25.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'den olay tarihi olan 13.01.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ayrı ayrı verilmesine, davacıların fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; bedel artırım talebinin ıslah talebi olarak değerlendirilerek bedel arttırımı talebinin reddine karar verilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu kazaya karışan aracın uzun süreli kiralama sözleşmesi ile davalılardan ...'a kiralandığını, bu nedenle işleten sıfatı kiracıya ait olduğundan davalı müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, ceza mahkemesinde alınan kusur raporunun hukuk mahkemeleri yönünden bağlayıcı niteliği bulunmadığını ve mahkemece hükmedilen destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat tutarlarının fahiş olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ...Ş vekili temyiz dilekçesinde. Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre hukuk hakiminin, ceza hakiminin kusura yönelik değerlendirmeleri ile bağlı olmadığını, bu sebeple yalnızca ceza mahkemesinde alınan kusur raporu dikkate alınarak kusur değerlendirilmesi yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, olayın oluş biçimi ve dosya kapsamındaki delillere göre davalı sürücüye atfedilen %100 kusur oranının hatalı olduğunu,

ilk hükme esas alınan 06.02.2017 tarihli bilirkişi hesap raporunda kullanılan hesaplama yöntemi konusunda davacı tarafın istinaf ve temyiz başvuru dilekçesinde itirazı olmayıp bu yönleriyle kararın bozma kapsamı dışında kalmakla kesinleştiğini ve ıslah dilekçesinde talep edilen tutarın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalılardan ...'in işleten, diğer davalı ...'nın sürücüsü olduğu ve davalılardan ... Sigorta A.Ş tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi heyeti raporunda belirtilen kusur oranının hükme esas alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, manevi tazminatın takdirinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56.maddesindeki özel haller dikkate alınarak hak ve nasafet kuralları çerçevesinde hüküm kurulmuş olduğu,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 176/2. maddesinde yer alan aynı davada tarafların ancak bir kez ıslah yoluna başvurabileceği yönündeki düzenleme uyarınca davacının ikinci ıslah dilekçesinin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacılar vekili, davalı ... vekili ve davalı ...Ş vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR