Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/12954 K.2023/14043

Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Türkiye Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; davacıların desteği nun yolcu olarak bulunduğu davalı ...'nun idaresindeki, davalı Türkiye Sigorta A.Ş. (Eski unvanı Güneş Sigorta A.Ş.) nezdinde Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) poliçesi ile teminat altına alınan araç ile davalı ...’nun idaresindeki davalı ...

A.Ş. nezdinde ZMMS poliçesi olan aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacıların desteği 'nun vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile belirsiz alacak olarak davacılardan için 20.000,00 TL maddi ve 20.000 TL manevi, için 20.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi,

için 10.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 90.000,00 TL tazminatın 26.06.2011 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline (davalı ... şirketlerinin sadece maddi tazminattan ve sigorta poliçesindeki teminat ile sınırlı olarak sorumlu tutulmalarına) karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile davacılardan için maddi tazminat talebini 26.390,90 TL’ye yükseltilmiştir.

II. CEVAP

Davalı Türkiye Sigorta A.Ş. (eski unvanı Güneş Sigorta A.Ş.) cevap dilekçesinde; poliçe gereğince sorumluluklarının limitle sınırlı olduğunu, davanın açılmasına sebebiyet vermediklerini, davacıların dava açılmadan önce müvekkili şirkete başvuruda bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş. cevap dilekçesinde; sigortalının kusuru oranında zarardan sorumlu olduklarını, kusur oranının tespiti gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, istenen manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 09.09.2015 tarihli ve 2011/251 E., 2015/195 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacı ... için toplam 26.390,90 TL maddi tazminatın (sorumluluk durumuna göre 5.278,18 TL'sinin davalılar ...

A.Ş. ve ...'na, 21.112,72 TL'sinin davalılar Güneş Sigorta A.Ş. ve ...'na ait olmak üzere) davalılar ... ve ... açısından olay tarihi olan 26.06.2011 tarihinden itibaren davalı ... şirketi açısından dava tarihi olan 17.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, davacı ... için toplam 16.139,53 TL maddi tazminatın (sorumluluk durumuna göre 3.227,91 TL'sinin davalılar ...

A.Ş. ve ...'na, 12.911,62 TL'sinin davalılar Güneş Sigorta A.Ş. ve ...'na ait olmak üzere) davalılar ... ve ... açısından olay tarihi olan 26.06.2011 tarihinden itibaren davalı ... şireketi açısından dava tarihi olan 17.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın (sorumluluk durumuna göre 16.000,00 TL'nin davalı ...'na, 4.000,00 TL'nin davalı ...'na ait olmak üzere) olay tarihi olan 26.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ve ’dan alınarak davacı ...’e verilmesine,

davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın (sorumluluk durumuna göre 16.000,00 TL'nin davalı ...'na, 4.000,00 TL'nin davalı ...'na ait olmak üzere) olay tarihi olan 26.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ve ’dan alınarak davacı ...’ye verilmesine, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın (sorumluluk durumuna göre 8.000,00 TL'nin davalı ...'na, 2.000,00 TL'nin davalı ...'na ait olmak üzere) olay tarihi olan 26.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ve ’dan alınarak davacı ...’ya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Türkiye Sigorta A.Ş. (eski unvanı Güneş Sigorta A.Ş.) vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 27.01.2020 tarihli 2019/603 E., 2020/79 K. sayılı ilamı ile; davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, "...Somut olayda, davalıya trafik sigortalı araçta yolcu olarak bulunan vefat etmiştir.

Davalı yan vefat eden davacılar desteği Serkan'ın sigortalı aracı sevk eden sürücünün aracı sevki sırasında alkollü olduğunu bildiği halde araca bindiğini ve ayrıca emniyet kemeri takmadığını ileri sürerek müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği savunmasında bulunmuştur.

Yapılan soruşturma sırasında alınan ifadelerden ve alkol ölçüm sonuçlarından davalıya trafik sigortalı araç sürücüsünün alkollü olarak aracı sevki sırasında kazanın meydana geldiğinin anlaşılması karşısında, murisin alkollü sürücünün aracına sürücünün alkollü olduğunu bilerek binmesi hali ve emniyet kemerinin takılı olmadığı durumda BK.'nun 44. maddesi uyarınca zarar görenin müterafik kusuru kabul edilerek, belirlenecek kusur oranında bir indirim yapılması zorunlu olduğundan, mahkemece, davalının bu savunmaları üzerinde durularak, somut olayda BK.

44. maddesi gereğince tazminattan indirim yapılmasının gerekip gerekmediği hususunun tartışıldıktan sonra bir karar verilmesi gerekirken, bu hususun karar yerinde değerlendirilmemiş olması bozmayı gerektirmiştir...

Somut olayda; hükme esas alınan kusura yönelik bilirkişi raporunun davalı ... vekiline tebliğ edilmediği, aktüer bilirkişisi tarafından hazırlanan raporun ise davalı vekiline tebliğe çıkarıldığı fakat vekil tarafından "istifa nedeniyle iade" notu düşülerek tebligattan imtina edildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda anılan yasal düzenlemeler gereği, davalı vekilinin bilirkişi raporlarının içeriğinden haberdar olmadığı, bu durumda savunmada bulunamayacağı dikkate alınarak, adil yargılanma hakkının bir gereği olarak kusur raporunun ve hesap raporunun bu kez davalı asil Güneş Sigorta A.Ş.'ye usulüne uygun şekilde tebliği ile davalının savunma hakkını kullanması ve rapora karşı varsa itirazlarını bildirmesinin sağlanması,

itirazlarının değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, usulünce yapılmış tebligat olmadan ve davalının savunma haklarını da kısıtlar biçimde yargılamaya devam edilip yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir..." gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ceza dosyasının incelenmesinde müteveffanın kazanın meydana geldiği araçta arkadaşı olarak bulunduğu, taşıma bedeline dayalı bir ilişki olmadığı, dolayısı ile hatır taşımacılığının bulunduğu, bu nedenle Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları gereği maddi tazminat bedelinden %20 oranında müterafik kusur indirimi yapıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacı ... için toplam 21.112,72 TL maddi tazminatın (sorumluluk durumuna göre 4.222,54 TL'sinin davalılar ...

A.Ş. ve ...'na, 16.890,18 TL'sinin davalılar Güneş Sigorta A.Ş. ve ...'na ait olmak üzere) davalılar ... ve ... açısından olay tarihi olan 26.06.2011 tarihinden itibaren davalı ... şirketi açısından dava tarihi olan 17.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, davacı ... için toplam 12.911,63 TL maddi tazminatın (sorumluluk durumuna göre 2.582,33 TL'sinin davalılar ...

A.Ş. ve ...'na, 10.329,30 TL'sinin davalılar Güneş Sigorta A.Ş. ve ...'na ait olmak üzere) davalılar ... ve ... açısından olay tarihi olan 26.06.2011 tarihinden itibaren davalı ... şirketi açısından dava tarihi olan 17.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın (sorumluluk durumuna göre 16.000,00 TL'nin davalı ...'na, 4.000,00 TL'nin davalı ...'na ait olmak üzere) olay tarihi olan 26.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ve ’dan alınarak davacı ...’e verilmesine,

davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın (sorumluluk durumuna göre 16.000,00 TL'nin davalı ...'na, 4.000,00 TL'nin davalı ...'na ait olmak üzere) olay tarihi olan 26.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ve ’dan alınarak davacı ...’ye verilmesine, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın (sorumluluk durumuna göre 8.000,00 TL'nin davalı ...'na, 2.000,00 TL'nin davalı ...'na ait olmak üzere) olay tarihi olan 26.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ve ’dan alınarak davacı ...’ya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Türkiye Sigorta A.Ş. (eski unvanı Güneş Sigorta A.Ş.) vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Türkiye Sigorta A.Ş. (eski unvanı Güneş Sigorta A.Ş.) vekili temyiz dilekçesinde; mahkeme ilamında hatır taşıması nedeniyle tazminattan %20 oranında indirim yapıldığını, ancak alkollü kişinin aracına bilerek binme ve emniyet kemeri takılmaması nedeniyle %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmadığını, hükmedilecek tazminattan % 20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, mahkemece kurulan hükmün bozma ilamına aykırı olduğunu, davalı ... şirketinin sadece sigortalı araç sürücüsünün %80 kusur oranına denk gelen tutardan sorumlu olduğunu, hükmedilecek tazminattan %20 hatır taşıması ve %20 müterafik kusur indirimi olmak üzere toplam %40 indirim yapılması gerektiğini, kararın hatalı ve eksik incelemeye dayalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı sürücülerin idaresindeki, davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan araçların karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41, 44, 45 ve 47 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, yapılan ceza soruşturması sırasında alınan ifadelerden ve alkol ölçüm sonuçlarından davalıya trafik sigortalı araç sürücüsünün alkollü olarak aracı sevki sırasında kazanın meydana geldiği, desteğin alkollü sürücünün aracına sürücünün alkollü olduğunu bilerek bindiği, bu durumda desteğin BK'nun 44 üncü maddesi uyarınca müterafik kusurlu olduğu,

mahkemece bozma ilamı uyarınca tazminattan % 20 oranında müterafik kusur indirimi yapıldığı, ancak mahkemenin kararın gerekçe kısmında sehven hatır taşımasına ilişkin değerlendirmede bulunduğu, davalı tarafından cevap dilekçesinde hatır taşımasına ilişkin defide bulunulmadığı ve bu hususun bozma kapsamı dışında kaldığı, bu nedenle hatır taşımasına ilişkin inceleme yapılamayacağı, mahkeme kararının sonuç itibariyle doğru olduğu ve bozma ilamının gereğinin yerine getirildiği anlaşılmakla; davalı Türkiye Sigorta A.Ş. vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Türkiye Sigorta A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı Türkiye Sigorta A.Ş.'ye yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Davalı (Türkiye Sigorta A.Ş.): · 1.860,00 TL 0.H. · 1.437,30 TL P.H. · 422,70 TL Kalan