Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/12960 K.2024/448

Taraflar arasında sigorta tahkim yargılaması sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 24.09.2017 tarihinde davacının yolcu olarak bulunduğu ve davalı nezdinde ZMSS poliçesi olan motosikletin karıştığı tek taraflı trafik kazasında davacının yaralanarak malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 4.700,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 300,00 TL adli tıp raporu ücreti olmak üzere toplam 5.000,00 TL tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; 21.12.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini toplam 162.258,76 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; başvuruya eklenen maluliyet raporunu kabul etmediklerini, tarafların kusur oranlarının uzman bilirkişi tarafından belirlenmesi ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kaza tespit tutanağına göre davalıya sigortalı aracın sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğu, davacının sunduğu rapordaki % 13 maluliyet oranı üzerinden TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faize göre aktüer bilirkişi raporu ile tazminatın usulünce hesaplandığı gerekçesiyle başvurunun kısmen kabulü ile 122.078,39 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ile 300,00 TL adli tıp raporu ücreti olmak üzere toplam 122.378,39 TL’nin 24.06.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, davacı lehine 15.575,95 TL nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 12.03.2021 tarihli 2021/İHK-6359 sayılı kararıyla; hükme esas alınan maluliyet raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faize göre tazminatın usulünce hesaplandığı, hatır taşıması hususunda davalı tarafça dosyaya bilgi ve belge sunulmadığı, davalı vekilinin hatır taşımasına ilişkin itirazının reddi gerektiği, davacı lehine AAÜT'ye göre belirlenen tutarın 1/5'i oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı vekilinin itirazının reddine, davalı vekilinin vekalet ücreti haricindeki itirazlarının reddine, vekalet ücretine ilişkin itirazının kabulüne, kararının vekalet ücretine ilişkin kısmının düzeltilmesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İtiraz Hakem Heyetinin 12.03.2021 tarihli 2021/İHK-6359 sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 17.10.2022 tarihli 2021/16120 Esas, 2022/12362 Karar sayılı ilamı ile; "...1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacı vekili ve davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesinde:...Somut olayda; davacının hak kazanabileceği işgücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından da karara esas kabul edilen aktüer bilirkişi raporunda. TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre ve % 1,8 teknik faiz uygulanarak, işleyecek devre bakımından "devre başı ödemeli belirli süreli rant" yöntemi kullanılarak tazminat hesabı yapıldığı.

Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından, TRH 2010 ve % 1,8 teknik faiz esasıyla hesap yapılan sürekli işgücü kaybı tazminatına göre karar verildiği, karara karşı davacı vekilinin itirazının İtiraz Hakem Heyeti tarafından reddedildiği görülmektedir. Dairemizin içtihatları gereği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu'nun kullanılması yerinde olmakla birlikte % 1,8 teknik faiz ve işleyecek devre bakımından "devre başı ödemeli belirli süreli rant" yöntemi kullanılması doğru olmamıştır.

Şu durumda; davacı için, TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenmesi, % 1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından "progresif rant" formülü kullanılarak tazminat hesaplamasının yapılması gerektiği dikkate alınmak suretiyle, bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle, yazılı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3-Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince:...Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle, bu gibi taşımalarda 6098 sayılı TBK’nın 51. (818 sayılı BK’nın 43.) maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır. Hakim tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda değilse de, bunun dahi gerekçesini kararında tartışması ve nedenlerini göstermesi gerekir.

Davalı taraf, davacının sigortalı araçta hatır için taşındığı savunmasında bulunarak bu sebeple tazminattan indirim yapılmasını talep etmiş. Hakem Heyeti tarafından, davacının hatır için taşındığına ilişkin dosyada belge bulunmadığı gerekçesiyle, davalı yanın hatır savunmasına itibar edilmemiştir.

Somut olayda; davacının sigortalı araçta yolcu olduğu, dosya arasında ceza dosyasının ve ceza dosyasında alınan taraf beyanlarının bulunmadığı, araç sürücüsü Ümit Alemdar ile davacının akraba veya arkadaş olup olmadığı, taraflar arasındaki bağlantının dosya kapsamından anlaşılamadığı, hakem heyetince taraflar arasındaki taşımada davacının da yararı bulunup bulunmadığı, ailevi ya da ahlaki bir sorumluluğun ifası için taşımanın yapılıp yapılmadığı hususunun araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan sebeplerle; ceza dosyası ve ceza dosyası kapsamında alınan taraf beyanları ile, davacı ve araç sürücüsü ile araçtaki varsa diğer yolcuların nüfus kayıt örnekleri temin edilip davacının araç işleteni ile olan yakınlık derecesinin saptanması; yakınlık derecesi de gözetilerek taşımanın ailevi ya da ahlaki sorumluluğun ifası dışında bir nedenle yapılıp yapılmadığının değerlendirilmesi; yapılacak bu tespitlere göre tazminattan hatır taşıması nedeniyle indirim yapılıp yapılmayacağının gerekçelendirilmesi gerekir..." gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilamı uyarınca alınan aktüer bilirkişi raporunda 2023 yılı güncel asgari ücret verilerinin dikkate alındığı, kusur oranının % 100, maluliyet oranının % 13 olarak kabul edildiği, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre 911.817,53 TL sürekli iş göremezlik tazminatının hesaplandığı, ceza soruşturma dosyasının dosya arasına alındığı, ceza soruşturma dosyasındaki bilgi ve belgelere göre davalıya sigortalı aracın sürücüsü ile davacının arkadaş olduğu, davaya konu olayda hatır taşıması bulunduğu,

bu nedenle aktüer bilirkişi raporunda hesaplanan 911.817,53 TL üzerinden % 20 oranında hatır taşıması indirimi yapıldığı, yapılan indirimi sonucu 729.457,02 TL hesaplandığı, bozma ilamından önce alınan raporda PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre 161.958,76 TL sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplandığı,

davacı vekilinin ıslah dilekçesi ile tazminat talebini 161.958,76 TL’ye yükselttiği, davacının iki kez ıslah yapamayacağı, bu nedenle davacı lehine 161.958,76 TL tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 25.12.2020 tarihli K-2020/104599 sayılı kararı ile İtiraz Hakem Heyetinin 12.03.2021 tarihli 2021/İHK-6359 sayılı ilk kararının kaldırılmasına,

yeniden hüküm kurulmak suretiyle başvurunun kısmen kabulü ile 161.958,76 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 24.06.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, davacı lehine 17.900,00 TL maktu vekalet ücretine hükmedilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif ranta göre yapılması, davacı lehine tam oranda nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, bozma ilamında sonra alınan ek aktüer bilirkişi raporunda TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılarak davacı için 911.817,53 TL sürekli iş göremezlik tazminatının hesaplandığını, kaza tarihi itibariyle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında kişi başı sakatlık teminatının 330.000,00 TL olduğunu, hesaplanan tazminatın teminat limitini aştığını,

poliçe limiti dahilinde davacı için 330.000,00 TL ödenebilir sürekli iş göremezlik tazminatının hesaplandığını, eldeki davanın kısmi dava olarak açıldığını, bozma ilamından önce dosya kapsamında alınan aktüer bilirkişi raporu doğrultusunda 21.12.2020 tarihli bedel artırım dilekçesi ile toplam dava değerini 5.000,00 TL'den 162.258,76 TL'ye artırdıklarını,

6100 sayılı HMK gereğince bozma ilamından sonra alınan ek raporda hesaplanan tazminat miktarı yönünden taraflarınca ikinci kez ıslah yapılamadığı için 21.12.2020 tarihli bedel artırım dilekçeleri doğrultusunda fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini talep ettikleri dilekçeyi(ek rapora karşı sundukları itiraz dilekçesi) hakem heyetine sunduklarını, ancak hakem heyetince bu husustaki talepleri değerlendirilmeden hüküm tesis edildiğini,

davacının hak kaybına uğramaması adına kararın hüküm kısmında davacının fazlaya ilişkin haklarının saklı olduğunun yazılması gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İtiraz Hakem Heyeti kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı, bozma ilamı uyarınca alınan aktüer bilirkişi ek raporunda 911.817,53 TL sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplandığı, bu miktar üzerinden % 20 oranında hatır taşıması indirimi yapıldığı, yapılan indirim sonucu 729.457,02 TL hesaplandığı, davanın kısmi dava olarak açıldığı,

davacı vekilinin bozma ilamından önce dosyaya sunduğu 21.12.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile tazminat talebini 161.958,76 TL'ye yükselttiği, davanın kısmi dava olmasından dolayı dava değerinin ikinci kez artırılamayacağı, bozma ilamından sonra İtiraz Hakem Heyetince davacı vekilinin sunduğu ıslah dilekçesinde talep edilen miktar kadar tazminata hükmedilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine