Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/12976 K.2024/932

2.... vekili Avukat ...

DAVALILAR

1. Ergo Sigorta Anonim Şirketi vekili Avukat ..., 2. ... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 25.10.2018

HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü/ İtirazın Reddi

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ

SAYISI : K-2019/ 27668

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davacılar vekili ile davalılar vekilleri tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince taraf vekillerinin itirazının reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacılar vekili ile davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Karar, Daire'nin 22.02.2022 gün ve 2021/9504 E.-2022/3135 K. sayılı ilamı ile bozulmuştur.

Bozma kararı sonrasında İtiraz Hakem Heyeti başvurunun kısmen kabulüne karar vermiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacılar vekili ile davalı ...Ş (Birleşen Ergo Sigorta A.Ş) vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 30.03.2018 tarihinde meydana gelen çift taraflı kazada davacıların desteği araçta yolcu konumunda bulunan Gol Ahmad'ın vefat ettiğini, davacıların müteveffanın desteğinden mahrum kaldığını, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile her davacı için 2.500,00’er TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, ıslah ile talebini toplam 172.569,00 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu kazanın kaçakçılık suçunu oluşturması nedeniyle istenen tazminatın teminat kapsamı dışında olduğunu, başvurunun bu sebeple reddi gerektiğini, kusur oranları arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulamayacağını, başvuranlar lehine takdir edilmesi gereken vekâlet ücretinin tam değil 1/5 oranında olması gerektiğini belirtmiştir.

Davalı Ergo Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde; desteğin 30.03.2018 tarihli kazada vefat ettiğine dair yeterli delil bulunmadığını, kaza tespit tutanağında desteğin isminin geçmediğini, kaza göçmen kaçakçılığı sırasında meydana geldiği için zararın teminat dışında olduğunu, araçta istiap haddi aşılarak seyahat edildiği için desteğin kusuru nedeni ile zararın meydana geldiğini ve tazminatın teminat kapsamında olmadığını, kusur raporu almadan müştereken ve müteselsilen hüküm kurulamayacağını, müterafik kusur indirimi gerektiğini, İtiraz Hakem Heyetinin dosyadan el çekmesi gerektiğini, davacılar lehine 1/5 vekalet ücretine karar verilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun kabulüne, davacı anne için %40 indirim yapılarak 66.936,00 TL (yurda yasa dışı yollardan giriş yapılması ve istiap haddinin üzerinde yolculuk yapılması nedeni ile) davacı baba için 24.415,60 TL (yurda yasa dışı yollardan giriş yapılması ve istiap haddinin üzerinde yolculuk yapılması nedeni ile) destekten yoksun kalma tazminatının davalı Ergo Sigorta A.Ş yönünden 18.09.2018, davalı ... yönünden 19.09.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalılar vekilleri itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davacılar vekili itiraz dilekçesinde; %40 oranındaki müterafık kusur indiriminin yüksek olduğunu, birden fazla sebep olsa dahi yerleşik Yargıtay kararları gereği azami %20 takdiri indirim yapılması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı Ergo Sigorta A.Ş. vekili itiraz dilekçesinde; kaza tespit tutanağında müteveffanın başvuru konusu kazada öldüğüne dair herhangi bir belirleme olmadığını, bu olgunun davacı tarafça kanıtlanması gerektiğini, söz konusu kazanın Genel Şartlarda yer alan teminat dışı haller arasında bulunduğunu, desteğin, yurda kaçak giriş yaptığını ve göçmen kaçakçılığı için kullanılan araca istiap haddinin çok üzerinde yolculuk yaptığını bilerek bindiğini, bu sebeple ağır kusurlu olduğunu, destek şahsının kusuru davacılara da yansıyacağından tazminat talep hakları bulunmadığını,

kusur oranları net olarak belirlendiği halde tazminatın müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş olmasının hatalı olduğunu, davaya konu kazada 40 kişinin yaralandığını ve 14 kişinin öldüğünü, zamanaşımı süresi dolana kadar açılacak davaların bekletici mesele yapılması gerektiğini, poliçe teminatının kaza başına

3.600.000,00 TL olduğunu, bu teminatın açılacak dava durumuna göre garameten paylaştırılması gerektiğinin göz önüne alınması lazım geldiğini, tahkim nezdinde görülen davaların 4 aylık inceleme süresine tabi olması nedeniyle, açılacak davaların bekletici mesele yapılması olanağı bulunmadığını, bu nedenle uyuşmazlıktan el çekme kararı verilmesi gerektiğini, başvuranlar lehine tam vekâlet ücretine hükmedilmesinin de hatalı olduğunu, 1/5 oranında vekâlet ücreti takdir edilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili itiraz dilekçesinde; dava konusu kazanın kaçakçılık suçunu oluşturması nedeniyle istenen tazminatın teminat kapsamı dışında olduğunu, başvurunun bu sebeple reddi gerektiğini, kusur oranları arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, başvuranlar lehine takdir edilmesi gereken vekâlet ücretinin tam değil 1/5 oranında olması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 12.07.2019 tarih ve 2019/İHK-8411 sayılı kararı ile; Uyuşmazlık Hakem Heyetince yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, aktüer bilirkişi tarafından hesaplanan destek zararı miktarı üzerinden, destek müteveffanın göçmen kaçakçılığı suçu çerçevesinde yurda yasa dışı yollarla giriş yapması ve istiap haddini aşan araçta bilerek yolculuk yapması sebebiyle zararın artmasında müterafik kusurlu bulunduğundan dolayı TBK 51, 52 nci maddeleri uyarınca takdiren %40 oranında indirim yapılmasının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin itirazlarının reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İtiraz Hakem Heyetinin 12.07.2019 tarih ve 2019/İHK-8411 sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire'nin 22.02.2022 tarihli ilamı ile "davacının Afganistan uyruklu olması sebebiyle teminat gösterme yükümlülüğünün olup olmadığının araştırılması, teminat yatırma yükümlülüğü varsa teminatın yatırılması için davacı tarafa kesin süre verilmesi, verilen süre içinde yatırılmaması halinde başvurunun usulden reddine karar verilmesi, yatırılması halinde esasa girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği" belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyeti'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacıların Afganistan vatandaşı olduğu, anılan ülkenin Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesine taraf ülkeler arasında yer almadığı, Afganistan ile Türkiye arasında teminattan muafiyeti öngören ikili bir anlaşma bulunmadığı ve emsal dosyalarda Adalet Bakanlığından alınan bilgi yazılarına göre, sözü edilen ülke vatandaşlarının teminattan muaf tutulmasına imkan veren fiili bir uygulamanın da bulunmadığı dikkate alınarak;

uyuşmazlığın mahiyet ve miktarına göre takdiren belirlenen 10.000,00 TL teminatın Sigorta Tahkim Komisyonu Başkanlığı tarafından açılmış bulunan banka hesabına yatırması için süre verildiği, davacılar vekilinin kendisine tanınan kesin süre içinde teminatı yatırarak 21.10.2022 tarihli işlem dekontunu dosyaya ibraz ettiği ve böylelikle Yargıtay bozma ilamında işaret edilen dava şartı eksikliğinin giderilmiş olduğu anlaşılmış olmakla.

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 02.04.2019 tarih ve K-2019/27668 sayılı kararına karşı davacılar vekili ile davalı Ergo Sigorta A.Ş. ve davalı ... vekilleri tarafından yapılan itirazların ayrı ayrı reddine, itiraza konu kararın aynen icrasına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; maktu ücretin altında kalmamak kaydı ile tam nispi ücrete karar verilmesi gerektiğini, tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant esas alınarak yapılması gerektiğini, %40 müterafik kusur indiriminin doğru olmadığını, indirim yapılacaksa bile tek bir indirim oranının uygulanması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartların bu davada uygulanması gerektiğini, destek kendi kusurundan dolayı vefat ettiği için davacıların tazminat talep etme hakkı olmadığını, kaza göçmen kaçakçılığı sırasında meydana geldiği için zararın teminat dışında olduğunu, desteğin 30.03.2018 tarihli kazada vefat ettiğine dair yeterli delil bulunmadığını, İtiraz Hakem Heyetinin dosyadan el çekmesi gerektiğini, müterafik kusur indirimi oranının yetersiz olduğunu, temerrüt tarihinin hatalı olduğunu, davacılar lehine 1/5 vekalet ücretine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Ergo Sigorta A.Ş vekili temyiz dilekçesinde; desteğin 30.03.2018 tarihli kazada vefat ettiğine dair yeterli delil bulunmadığını, kaza tespit tutanağında desteğin isminin geçmediğini, kaza göçmen kaçakçılığı sırasında meydana geldiği için zararın teminat dışında olduğunu, araçta istiap haddi aşılarak seyahat edildiği için desteğin kusuru nedeni ile zararın meydana geldiğini ve tazminatın teminat kapsamında olmadığını, kusur raporu almadan müştereken ve müteselsilen hüküm kurulmasının doğru olmadığını, müterafik kusur indirimi oranının yetersiz olduğunu, İtiraz Hakem Heyetinin dosyadan el çekmesi gerektiğini, davacılar lehine 1/5 vekalet ücretine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan araçla zorunlu trafik sigortası bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 nci maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 85, 89, 91 inci maddeleri, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52 ve 53 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Dosya kapsamından, Dairemiz bozma ilamı öncesinde verilen İtiraz Hakem Heyeti kararında Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına yapılan itirazların reddine karar verildiği, bozma ilamı sonrasında ise "Yargıtay bozma ilamında işaret edilen dava şartı eksikliğinin giderilmiş olduğu anlaşılmış olmakla; Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 02.04.2019 tarih ve K-2019/27668 sayılı kararına karşı davacılar vekili ile davalı Ergo Sigorta A.Ş. ve davalı ... vekilleri tarafından yapılan itirazların ayrı ayrı reddine, itiraza konu kararın aynen icrasına" karar verildiği anlaşılmakla; İtiraz Hakem Heyetince infazda tereddüt yaratmayacak şekilde yeniden hüküm kurulması gerekirken taraf vekillerinin itirazlarının ayrı ayrı reddine karar verilmiş olması doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davacılar vekili ile davalı Ergo Sigorta A.Ş. ve davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

VII. KARAR

1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

2- Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekili ile davalı Ergo Sigorta A.Ş. ve davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara ve davalılara iadesine,

Dosyanın, mahkemeye gönderilmesine,