Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/1883 K.2023/5167

kısmen kabulü

SAYISI : K-2021/1369

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davacı vekili ve davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davacı vekilinin itirazının reddine, davalı vekilinin vekalet ücretine ilişkin itirazının kabulüne, diğer itirazlarının reddine karar verilmiştir.

... kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 18.02.2020 tarihinde davacının yolcu olarak bulunduğu otomobil ile davalı nezdinde ... poliçesi olan aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacının yaralanarak malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 3.860,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 1.140,00 TL adli tıp rapor ücreti olmak üzere toplam 5.000,00 TL’nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; ıslah dilekçesi ile sürekli iş göremezlik tazminatına ilişkin talebini 109.669,68 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının kaza esnasında emniyet kemeri takmaması sebebiyle tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması, hatır taşıması nedeniyle tazminattan indirim yapılması gerektiğini, başvuruya eklenen maluliyet raporunu kabul etmediklerini, tarafların kusur oranlarının uzman bilirkişi tarafından belirlenmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında alınan kusur raporuna göre davalıya sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğu, davacının dosyaya sunduğu rapordaki % 13 maluliyet oranı üzerinden ve TRH 2010 Yaşam Tablosu ile % 1,8 teknik faize göre hazırlanan aktüer bilirkişi raporu ile tazminatın usulünce hesaplandığı gerekçesiyle, başvurunun kısmen kabulü ile 87.125,52 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 11.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davacı vekili itiraz dilekçesinde; tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faize göre yapılmasının hatalı olduğunu, PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre tazminatın hesaplanması gerektiğini belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; maluliyet raporunun hatalı olduğunu, davaya konu kazanın iş kazası olduğunu, SGK tarafından yapılan rücuya tabi bir ödeme varsa tazminattan mahsup edilmesi gerektiğini, kusur oranının hatalı olduğunu, kusur oranlarının tespiti için kusur raporu alınması gerektiğini, hesap bilirkişi raporunda 01.01.2020 tarihi ile 07.11.2020 tarihi arasında mükerrer hesaplama yapıldığını, davacının kaza esnasında emniyet kemeri takmaması sebebiyle tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, davalının adli tıp rapor ücretinden sorumlu olmadığını,

ıslahla artırılan kısım için faizin ıslah tarihi itibariyle başlaması gerektiğini, davacı lehine 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faize göre yapılmasının isabetli olduğu, hükme esas alınan maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre hazırlandığı, kusur dağılımında hata olmadığı, davacının iş kazası sebebiyle SGK'ya başvuru yapmadığının tespit edildiği, tazminat hesabında hata olmadığı, davacının kaza esnasında emniyet kemeri takmadığına ilişkin dosyada delil bulunmadığı, müterafik kusur indirimi yapılamayacağı, hatır taşımasına ilişkin delil bulunmadığı,

davalının 6102 sayılı TTK'nun 1426 ıncı maddesine göre adli tıp rapor ücretinden sorumlu olduğu, davalının 11.08.2020 tarihi itibariyle temerrüde düştüğü, ıslahla artırılan kısım için bu tarih itibariyle faiz işletilmesinin isabetli olduğu, ancak Uyuşmazlık Hakem Heyetince davacı lehine tam nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığı, davalının 1/5 oranında nispi vekalet ücretinden sorumlu olduğu gerekçesiyle, davacı vekilinin itirazının reddine, davalı vekilinin yalnızca vekalet ücretine ilişkin itirazının kabulüne, diğer itirazlarının reddine, kararın vekalet ücretine ilişkin 5. maddesinin düzeltilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; tazminat hesabının progresif rant yöntemine göre yapılması gerektiğini, % 1,8 teknik faize göre yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, davacı lehine 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını, davacı lehine tam miktar üzerinden nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek ... kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; maluliyet raporunun hatalı olduğunu, davaya konu kazanın iş kazası olduğunu, SGK tarafından yapılan rücuya tabi bir ödeme varsa tazminattan mahsup edilmesi gerektiğini, kusur oranının hatalı olduğunu, kusur oranlarının tespiti için kusur raporu alınması gerektiğini, hesap bilirkişi raporunda 01.01.2020 tarihi ile 07.11.2020 tarihi arasında mükerrer hesaplama yapıldığını, davacının kaza esnasında emniyet kemeri takmaması sebebiyle tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, davalının adli tıp rapor ücretinden sorumlu olmadığını, ıslahla artırılan kısım için faizin ıslah tarihi itibariyle başlaması gerektiğini belirterek ... kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı ve adli tıp rapor ücreti talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52 ve 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1426 ıncı maddesinin birinci fıkrası, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin17 nci maddesi, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; davacı lehine tam miktar üzerinden nispi vekalet ücretine hükmedilemeyeceği, davacının iş kazası sebebiyle SGK'ya başvuru yapmadığının tespit edildiği, dosya kapsamında alınan kusur raporu ile kaza tespit tutanağının uyumlu olduğu, kusur dağılımının isabetli olduğu, davacının kaza esnasında emniyet kemeri takıp takmadığının tespit edilmediği,

davacının emniyet kemeri takıp takmamasının zararın meydana gelmesinde veya artmasında etkili olduğunun dosya kapsamındaki delillerle sabit olmadığı, bu nedenle müterafik kusur indirimi yapılamayacağı, davacının sigortalı araçta yolcu olmaması sebebiyle davalı lehine hatır taşıması indirimi yapılamayacağı, davalının 6102 sayılı TTK'nun 1426 ıncı maddesine göre adli tıp rapor ücretinden sorumlu olduğu,

davalının 11.08.2020 tarihi itibariyle temerrüde düştüğü, ıslahla artırılan kısım için bu tarih itibariyle faiz işletilmesinin isabetli olduğunun anlaşılmasına göre, davacı vekili ve davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması hâlinde, zararın kapsamının tespiti açısından geçici iş göremezlik süresi ile sürekli iş göremezlik oranının doğru bir şekilde belirlenmesi zorunludur. Söz konusu belirlemenin, bağlı oldukları mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneler veya sağlık kuruluşları tarafından çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden kaza tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması gerekir.

Davaya konu kazanın meydana geldiği 18.02.2020 tarihinde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükte olup bu Yönetmelik’in ekinde yer alan Erişkinler İçin Engelli Sağlık Kurulu Raporları Engel Oranları Alan Kılavuzunun Omurgaya Ait Sorunlarda Engellilik bölümünün 1-1.1 Yaralanma Modeli Veya Tanı İlişkili Değerlendirme kısmında, “Travma durumlarında ilk tercih edilecek yöntemdir.

Eğer bir yaralanma yok ise, bu yöntem yetersiz kalıyor ise veya yaralanma aynı omurga bölgesinde birden fazla segmenti etkiliyor ise eklem hareket genişliği modeli kullanılır. Yaralanma modeli nörolojik kayıp varlığına, kırık, dislokasyon ve hareket segmenti bütünlüğüne dayanır. Birden fazla omurga bölgesi etkilenmiş ise her biri ayrı ayrı değerlendirilir, kişinin engel oranını hesaplamak için Balthazard Hesaplama Tablosundan yararlanılır (Ek.3).

Yaralanma bulgularına kortikospinal yol bulguları da eşlik ediyor ise spinal kord lezyonları ile ilgili tablolar kullanılır (Bölüm 4). Bu değerlendirme için engel kalıcı ve stabil olmalı, son 12 ayda değişiklik olmamalıdır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Somut olayda; yaralanma omurgaya ilişkin olup kazanın meydana geldiği tarih ile hükme esas alınan sağlık kurulu raporunun düzenlendiği tarih arasında bir yıllık (12 aylık) süre geçmemiştir. Bu nedenle davacıda iyileşmenin durduğu, son bir senedir herhangi bir düzelmenin olmadığı tespit edilmeden alınan rapora itibar edilerek karar verilmesi doğru değildir.

Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davacının yeniden muayenesi yapılarak kaza nedeniyle sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi amacıyla kaza tarihinde yürürlükte bulunan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine ve ekindeki Erişkinler İçin Engelli Sağlık Kurulu Raporları Engel Oranları Alan Kılavuzunun Omurgaya Ait Sorunlarda Engellilik bölümünün 1-1.1 Yaralanma Modeli Veya Tanı İlişkili Değerlendirme kısmına göre yukarıda açıklandığı şekilde Adli Tıp Kurumu veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümlerinden rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

3. Trafik kazasında bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürleri daha önceki yıllarda Fransa'dan alınan 1931 tarihli "PMF" cetvellerine göre saptanmakta ise de. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, Marmara Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi'nin çalışmalarıyla "TRH 2010" adı verilen "Ulusal Mortalite Tablosu" hazırlanmıştır.

Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu durumda. Yargıtay Daireleri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından ve yine bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içerdiği göz önüne alındığında, Dairemizce de tazminat hesaplamalarında TRH 2010 Tablosu'na göre bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinin, güncel verilere ve ülkemiz gerçeklerine daha uygun olacağına karar verilmiştir.

Somut olayda; Uyuşmazlık Hakem Heyetinin TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faize göre hesaplanan tazminata hükmettiği, davacının anılan karara tazminat hesabının PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre yapılması gerektiği yönünde itirazda bulunduğu, İtiraz Hakem Heyetince davacı vekilinin itirazının reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; tazminat hesaplamasında, TRH 2010 Tablosu'nun kullanılmasında bir isabetsizlik görülmemiş olmakla birlikte, davalı lehine olacak biçimde daha kısa ömür süresi belirlediği halde davacı vekilinin ... kararına karşı tazminatın PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre yapılması yönünde itirazı ve talebi bulunduğundan, tazminat hesabında PMF 1931 Tablosu'nun kullanılması gerekli görülmüştür.

Tazminat hesaplamasında, yeni ZMSSGŞ ve ekindeki cetvellere göre hesaplama yapılmış ise de, Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarih- 2019/40-2020/40 sayılı kararı ile. KTK'nın 90. maddesindeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir" bölümündeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. Bu nedenle; işgücü kaybı tazminatı hesabında, yeni ...

Genel Şartları ekindeki cetvellerin kullanılması mümkün olmadığından ve %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülü uygulaması anılan cetvellerle getirildiğinden, artık uygulanması mümkün değildir. Tazminat hesaplamasının, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve Yargıtay uygulamaları ile kabul edilen progresif rant yöntemi kullanılarak yapılması gereklidir ki, esas alınan rapor bu yönüyle de yeterli bir rapor değildir.

Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davacı için, PMF 1931 Tablosu'na göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenmesi (davalı lehine olacak biçimde daha kısa ömür süresi belirlediği halde davacı vekilinin ... kararına karşı tazminatın PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre yapılması yönünde itirazı ve talebi bulunduğundan), %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından da "progresif rant" formülü kullanılarak yapılacak tazminat hesabına göre karar verilmesi gerekirken, İtiraz Hakem Heyetince TRH 2010 Tablosu ve % 1.8 teknik faiz kullanılarak yapılan hesaplamaya göre karar verilmesi doğru görülmeyip kararın bozulması gerekmiştir.

4. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci maddesinde "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü fıkrasında (19.01.2016 tarihli ve 29598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 6 ncı maddesi ile eklenen) "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17/2 nci maddesi ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir.

Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, nisbi tam vekalet ücretinin beşte biri hesaplanarak maktu vekalet ücretinin altında vekalet ücretine karar verilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekili ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davacı vekili ve davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacı ve davalıya iadesine,