Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/235 K.2024/2874

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davacı-birleşen davada davalı ... Anonim Sigorta Şirketi ile birleşen davada davalı ... A.Ş vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine yapılan inceleme sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma kararına karşı kısmen direnme kararı verilmesi üzerine, Hukuk Genel Kurulunca direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece bozma kararına karşı kısmen direnme kararı verilmesi üzerine, Hukuk Genel Kurulunca direnme kararının bozulmasına ve taraf vekillerinin uyulan kısımlar ve direnme konusu kapsamı dışında kalan temyiz itirazları incelenmediğinden, bu yöne ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Yargıtay 4. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı asıl davada davalı ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ve birleşen davada davalı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirkete 145112606 nolu poliçe ile kasko sigortalı olan 34 EVY 64 plakalı aracın 26.12.2006 tarihinde davalı ... Ltd.

Şti.'nin maliki olduğu 07 LU 348 plakalı aracın davalı ... sevk ve idaresinde iken kazaya sebebiyet vermesi sonucunda hasara uğradığını, yapılan incelemeye ve ekspertiz raporuna göre hasara uğrayan sigortalı 34 EVY 64 plakalı araç için 08.03.2007 tarihinde sigortalılarına 153.512,00 TL hasar tazminatı ödendiğini, trafik kaza tespit tutanağındaki 2/8'lik kusur oranına göre davalıların kusur oranına düşen miktarın 38.378,00 TL olduğunu, davalıların sorumlu olduğu miktar olan 5.750,00 TL'nin 07 LU 348 plakalı araç sigortacısı İsviçre Sigorta A.Ş.'den tahsil edildiğini belirterek,

bakiye 32.628,00 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı birleşen davada davacı ... Tur. Tic. Yat. San. Taşımacılık Kuyumculuk Kereste Taah. ve İşl. Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde; meydana gelen kaza üzerine düzenlenen kaza raporunda müvekkili şirkete ait aracın sürücüsüne 2/8 oranında kusur belirlemesi yapıldığını, bu belirlemeye katılmadıklarını, çünkü meydana gelen kazanın iki aşamalı bir kaza olup, her bir kazanın ayrı ayrı tasnifi ve tasnife göre kusur belirlemesi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Birleşen davada.

26.12.2006 tarihinde meydana gelen trafik kazasında müvekkili şirket adına kayıtlı 07 LU 348 plakalı araca 34 EVY 64 plakalı aracın çarpması sonucu müvekkiline ait aracın ağır hasarlandığını, meydana gelen kazada müvekkili araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını belirterek, 6.900,00 TL tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 05.03.2013 tarihli ve 2008/47 Esas 2013/142 Karar sayılı kararıyla; genişletilmiş uzmanlar kurulu trafik ihtisas dairesinin kusur durumuna ilişkin rapordan davalı araç sürücüsü ...'ın meydana gelen kazada kusursuz olduğu, araç sürücüsü Orhan Şimşek'in ise (dava dışı) %100 kusurlu olduğunun tespit edildiği,

mahkemece kusur oranları göz önünde bulundurulduğunda asıl davanın reddine, birleşen dava dosyasında ise taleple bağlı kalınarak kusur oranları doğrultusunda 6.900,00 TL tazminatın haksız fiil tarihi olan 26.12.2006 tarihinden işleyecek faiziyle tahsiline karar verildiği gerekçesiyle açılan asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne, 6.900,00 TL tazminatın haksız fiil tarihi olan 26.12.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ...

Anonim Türk Sigorta Şirkesi ile Ankara Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile birleşen dosya davacısı ... Turz. Tic. Ltd. Şti.'ne verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 2013/10094 Esas-2013/14160 Karar sayılı 23.10.2013 tarihli kararı ile; mahkemece kusur tespiti yönünden beş ayrı bilirkişi raporu alındığı, son alınan Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin 22.11.2012 tarihli raporuna dayanılarak asıl davada davacıya kasko sigortalı aracın sürücüsü Orhan’ın %100 kusurlu olduğu kabul edilerek karar verilmesi olayın oluş şekline ve tüm dosya kapsamına göre isabetli görülmediği, mahkemece, daha önce bilirkişilerden alınan 25.11.2009, 15.09.2010 ve 17.02.2011 tarihli birbirini doğrulayan ilk üç rapor hükme esas alınarak,

davalı sürücü Zafer’in %70, kasko sigortalı araç sürücüsü Orhan’ın %30 oranında kusurlu kabul edilmesinin olayın oluş şekline uygun bulunduğundan, son alınan bilirkişi raporuna itibar edilerek hüküm kurulmasının doğru olmadığı, birleştirilen davada davalı ...

Anonim Türk Sigorta A.Ş., İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortacısı olduğu, İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1. maddesinde, aracın kullanılmasından doğan ve aracın işletenine düşen hukuki sorumluluğun bu poliçe kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası limiti üstünde kalan kısmını, poliçede yazılı azami miktara kadar temin edeceği kuralına yer verildiği,

davalı sigortacının, gerçek zarardan dava dışı Ak Sigorta A.Ş. tarafından düzenlendiği anlaşılan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçe limitini aşan kısımdan ve kendi poliçe teminatı ile sınırlı olarak sorumlu tutulması gerekirken bu hususun gözetilmemesinin hatalı olduğu, birleştirilen davada davacı tarafından davalılara davadan önce yapılmış bir ihbar bulunup bulunmadığının tespiti ile yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda temerrüt tarihinin belirlenmesi,

ihbar bulunmadığı taktirde birleştirilen dava tarihinde temerrüde düşürmüş olduğunun kabulü gerekirken davalı ... şirketlerinin kaza tarihinden itibaren sorumlu tutulmasının doğru olmadığı, davalı ...

A.Ş., kazaya karışan 34 BF 5967 plakalı aracın trafik sigortacısı olup mahkemece alınan tüm bilirkişi raporlarında bu aracın sürücüsü Selim Özsoy’un kazada kusursuz olduğu belirtildiği halde, davalı ... şirketi hakkında tazminata hükmolunmasının doğru olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece 1. Bozmadan sonra Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 01.10.2014 tarihli ve 2014/234 Esas-2014/370 Karar sayılı kararıyla; meydana gelen iki ayrı kaza sebebiyle iki farklı kusur durumu oluştuğu, ilk üç raporda olay bir bütün olarak tek kaza olarak değerlendirildiğinden davalı sürücü Zafer'in %70, davacı ... şirketinin sigortalısı aracı kullanan Orhan'ın %30 kusurlu olduğu kabul edilmiş ise de mahkememizce İstanbul Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin genişletilmiş uzmanlar toplantısının raporunda belirtildiği üzere; ilk kaza ile ikinci kaza arasında illiyet bağının kesildiği,

asıl dava ikinci kaza ile meydana geldiğinden 34 EVY 64 plakalı aracı kullanan Orhan Şimşek'in önde meydana gelen kaza sonrası önündeki araçları Trafik Kanununa aykırı olarak yakından takip etmesi ve araçlara arkadan çarpması sebebiyle meydana gelen olayda %100 kusurlu olduğu kanaatine varıldığı, mahkemece bu sebeple bozma ilamının 1 nolu bendine direnildiği 2, 3 ve 4 numaralı bozma sebepleri yerinde görüldüğünden uyulmasına karar verildiği gerekçesiyle açılan asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne, 6.900,00 TL tazminatın haksız fiil tarihi olan 26.12.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ...

Anonim Türk Sigorta Şirkesi ile Ankara Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile birleşen dosya davacısı ... Turz. Tic. Ltd. Şirketi'ne verilmesine karar verilmiştir.

C. Hukuk Genel Kurulunun 1. Kararı

Hukuk Genel Kurulu'nun 28.03.2018 tarihli 2018/17-23 Esas-2018/519 Karar sayılı kararı ile; birleşen davanın kabulüne ilişkin kısa kararda dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesine rağmen gerekçeli kararda haksız fiil tarihinden itibaren yasal faize hükmedilerek kısa kararla gerekçeli karar arasında çelişki yaratıldığı,

bu durumda gerekçeli kararın, tefhim edilen karar yanlış da olsa buna uygun düzenlenmesi gerektiği, ancak temyiz yoluna başvurulması ve kararın bozulması halinde düzeltileceği, bu aykırılığın kamu düzenine ilişkin olup diğer yönler incelenmeden tek başına bozma sebebi olacağı, kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki bulunmasının bozma sebebi olduğu, mahkemece yapılacak işin, tefhim edilen kısa karara uygun gerekçeli karar ve buna uygun hüküm oluşturmak olduğundan buna aykırı direnme kararının usul yönünden bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Hukuk Genel Kurulu'nun 1.kararı üzerine verilen karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; meydana gelen iki ayrı kaza sebebiyle iki farklı kusur durumu oluştuğu, ilk üç raporda olay bir bütün olarak tek kaza olarak değerlendirildiğinden davalı sürücü Zafer'in %70, davacı ... şirketinin sigortalısı aracı kullanan Orhan'ın %30 kusurlu olduğu kabul edilmiş ise de mahkememizce İstanbul Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin genişletilmiş uzmanlar toplantısının raporunda belirtildiği üzere;

ilk kaza ile ikinci kaza arasında illiyet bağı kesilmiş olup asıl dava ikinci kaza ile meydana geldiğinden 34 EVY 64 plakalı aracı kullanan Orhan Şimşek'in önde meydana gelen kaza sonrası önündeki araçları Trafik Kanununa aykırı olarak yakından takip etmesi ve araçlara arkadan çarpması sebebiyle meydana gelen olayda %100 kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır.

Mahkememizce bu sebeple bozma ilamının 1 nolu bendine direnilmiş olup 2, 3 ve 4 nolu bozma sebeplerine uyulması gerektiği gerekçesiyle asıl davanın mahkememizce direnme kararı verilmesi sebebiyle reddine, birleşen davanın kabulüne, 6.900,00TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte birleşen dosya davalısı ... Anonim Türk Sigorta A.Ş.'den alınarak birleşen dosya davacısı ... Turizm Tic. Ltd. Şirketi'ne verilmesine, (birleşen dosya davalısı ...

Anonim Sigorta A.Ş.'nin aracın zorunlu sigortacısı Ak Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen sigorta poliçe limitini aşan kısmından ve kendi poliçe limitiyle sınırlı olarak sorumlu olduğuna) birleşen dosya davalısı Ankara Sigorta Sigorta AŞ açısından açılan davanın reddine karar verilmiştir.

E. Hukuk Genel Kurulunun 2. Kararı

Hukuk Genel Kurulu'nun 27.10.2022 tarihli 2021/17-4-44 Esas-2022/1401 Karar sayılı kararı ile; mahkemece daha önce bilirkişilerden alınan 25.11.2009, 15.09.2010 ve 17.02.2011 tarihli bilirkişi raporları kaza tespit tutanağına, olayın oluş şekline, dosya kapsamına ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yer alan trafik kazası tanımına uygun düştüğü gibi, teknik veri bakımından da birbirini doğruladığı, anılan raporlar benimsenerek davalı sürücü Zafer’in %70, kasko sigortalı araç sürücüsü Orhan’ın ise %30 oranında kusurlu kabul edilmesi gerekirken, ihtiyaç olmadığı hâlde yeniden bilirkişi raporu alınması,

illiyet bağı olduğu hâlde iki farklı kaza değerlendirmesi yapan ve olayın oluş şekli ile tüm dosya kapsamına göre isabetli olmayan 22.11.2012 tarihli son bilirkişi raporu esas alınarak asıl davada davacıya kasko sigortalı araç sürücüsü Orhan’ın %100 kusurlu olduğu kabul edilerek yargılamaya devam edilmiş olmasının doğru olmadığı, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan direnme kararının bozulmasına, uyulan kısımlar ve direnme konusu kapsamı dışında kalan konular bakımından tarafların temyiz itirazları incelenmediğinden,

bu yöne ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davalıları-birleşen dava davacısı ... Tur. Tic. Yat. San. Taşımacılık Kuyumculuk Kereste Taah. ve İşl. Ltd. Şti. ve ... ile asıl dava davacısı ve birleşen dava davalısı ... Anonim Sigorta Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı-davacı ... Tur. Tic. Yat. San. Taşımacılık Kuyumculuk Kereste Taah. ve İşl. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... temyiz dilekçesinde; davacının bozmadan sonra yapmış olduğu 69.080,40 TL’lik ıslah yönünden, yerel mahkemece herhangi bir karar verilmediğini, birleşen dosya davalısı Ankara Sigorta A.Ş.'nin kazandığı bir dava değeri olmadığı halde lehine vekâlet ücretine hükmetmesinin bozma sebebi olduğunu, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine (AAÜT) göre kendileri lehine daha fazla vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken asgari hadden hükmedildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Asıl davada davacı-birleşen davada davalı ... Anonim Sigorta Şirketi vekili temyiz dilekçesinde; yerel mahkemece müvekkili şirketin poliçesi İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası poliçesi olduğu halde sanki trafik poliçesi gibi talep teminat kapsamına girmediği halde müvekkili aleyhine hüküm kurulduğunu, müvekkili şirketin teminatının trafik sigortası teminatından sonra başlayacağını, müvekkili hakkındaki davanın reddi gerektiğini, müvekkiline davadan önce bir ihbar olmadığı halde dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin yasaya aykırı olduğunu, dosyadaki 5 adet kusur raporu arasındaki çelişki giderilmeden davalıların kusursuz sayıldığı rapor dikkate alınarak eksik inceleme ile direnme kararı verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; asıl davada kasko sigorta sözleşmesine dayanılarak rücuen tazminat istemine ilişkin olup birleştirilen davada karşı araç maliki, hasar bedelinin asıl davaya konu aracın İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortacısından ve kazaya karışan 3. aracın trafik sigortacısından tahsili talebidir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3/2 maddesi atfıyla uygulanmasına devam olunan 1086 sayılı HUMK'un 427 vd. maddeleri, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. 86, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1-Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 2013/10094 Esas-2013/14160 Karar sayılı 23.10.2013 tarihli kararına karşı mahkemenin 06.10.2018 tarihli kararı ile bozma ilamının 1 nolu bendine direnilmesine 2, 3 ve 4 numaralı bentlerindeki bozma sebepleri yerinde görüldüğünden uyulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin direnmeye konu edilen daire bozması dışındaki bozma ilamında uyulmasına karar verilen kısımda, birleştirilen davada davalı ...

Anonim Türk Sigorta A.Ş.'nin İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortacısı olduğundan İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1. maddesinde, aracın kullanılmasından doğan ve aracın işletenine düşen hukuki sorumluluğun bu poliçe kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası limiti üstünde kalan kısmını, poliçede yazılı azami miktara kadar temin edeceği kuralına yer verildiği,

davalı sigortacının, gerçek zarardan dava dışı Ak Sigorta A.Ş. tarafından düzenlendiği anlaşılan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçe limitini aşan kısımdan ve kendi poliçe teminatı ile sınırlı olarak sorumlu tutulması gerekirken bu hususun gözetilmediği, ayrıca birleştirilen davada davacı tarafından davalılara davadan önce yapılmış bir ihbar bulunup bulunmadığının tespiti ile temerrüt tarihinin belirlenmesi, ihbar bulunmadığı taktirde birleştirilen dava tarihinde temerrüde düşürülmüş olduğunun kabulü yerine davalı ... şirketlerinin kaza tarihinden itibaren sorumlu tutulmasının doğru olmadığı gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına kısmen uyulmasına karşın, mahkemenin direnme kararı dışında kalan kısımlarında bozma ilamında belirtilen şekilde birleşen davada Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi ile poliçe limitinin araştırılmadığı bozma ilamının gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşıldığından kararın bozulması gerekmiştir.

2-Bozma neden ve şekline göre asıl dava davalıları-birleşen dava davacısı ... Tur. Tic. Yat. San. Taşımacılık Kuyumculuk Kereste Taah.ve İşl. Ltd. Şti. ve ... ile asıl dava davacısı ve birleşen dava davalısı ... Anonim Sigorta Şirketi vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR

1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle asıl dava davalıları-birleşen dava davacısı ... Tur. Tic. Yat. San. Taşımacılık Kuyumculuk Kereste Taah.ve İşl. Ltd. Şti. ve ... ile asıl dava davacısı ve birleşen dava davalısı ... Anonim Sigorta Şirketi vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan kararın BOZULMASINA,

2- Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle asıl dava davalıları-birleşen dava davacısı ... Tur. Tic. Yat. San. Taşımacılık Kuyumculuk Kereste Taah.ve İşl. Ltd. Şti. ve ... ile asıl dava davacısı ve birleşen dava davalısı ... Anonim Sigorta Şirketi vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılar ... Tur. Tic. Yat. San. Taşımacılık Kuyumculuk Kereste Taah.ve İşl. Ltd. Şti., ... ve ... Anonim Sigorta Şirketi'ne iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,