Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/2560 K.2025/7785

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı şirketten alacaklı olduğunu, davalı borçlu aleyhine icra takibi yapıldığını, borçlunun acz halinde olduğunu, adına kayıtlı gayrımenkul hissesini düşük bedel ile devrettiğini beyan ederek davalılar arasındaki tasarrufun iptalini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesi ile davanın reddini savunmuştur.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 11.05.2022 tarihli ve 2021/120 Esas ve 2022/339 Karar sayılı kararıyla; "davaya ve takibe konu edilen 30.08.2018 tarihli 16485 nolu 150.000,00 TL'lik çekin asıl alacaklısının davacı olmadığı ve asıl alacaklı dava dışı ...'nın sözkonusu çeke ilişkin belli bir miktar bedel karşılığında çek borçlusunu ibra ettiği, sonuç olarak tasarrufun iptali davasının özel dava koşulu olan "gerçek bir alacağın bulunması" ön koşulunun bulunmadığı bu nedenle diğer koşulların araştırılmasına gerek duyulmaksızın açılan davanın dava şartı yokluğundan reddine " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 22.12.2022 gün, 2022/1568 E- 2022/1779 K sayılı kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; ...

İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası derdest olduğunu, bahsi geçen icra takibinin herhangi bir itiraz ya da dava olmaksızın kesinleştiğini, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapıldığını, geçici aciz vesikasının dosyaya sunulduğunu, yani alacağın sebebinin ...İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası olduğunu, bozmaya rağmen yine aynı gerekçe ile yanlış dosyadan bahsedildiğini, taraflarının ve konusunun birbiriyle alakasız olduğunu, davalının süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmadığını, mahkeme kararına dayanak gösterilen soruşturma dosyasında müvekkilinin mağduriyetinin ortaya çıktığını, davanın konusu alacağın ...

İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile sabit olduğunu, yapılan satış bedeli ile dava konusu taşınmazın gerçek bedeli arasında ne kadarlık bir fark olduğunun tespit edilebilmesi için keşif yapılması gerektiğini belirterek kararın bozulması talep edilmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Uyuşmazlık, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddelerine dayalı tasarrufun iptali istemine ilişkindir

İİK'nun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Somut olayda davacının alacağının gerçek bir alacak olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmişse de dosya kapsamına göre varılan sonuç doğru görülmemiştir.

Alacağın dayanağının çeke dayandığının anlaşılmış olmasına göre davalı borçlu şirket tarafından herhangi bir itiraz yapılmadığı, takibin kesinleştiği, davalı borçlu tarafından da takip dosyası ile ilgili de borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davası da açılmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca Türk Ticaret Kanunu madde 790 "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkilihamil sayılır." hükmüne haizdir.

Ciro yolu ile çeki elinde bulunduranın TTK Madde 709 gereğince alacağının olduğu kabul edilerek(aksi davalılar tarafından ispat edilememiştir) alacağın gerçek bir alacak olduğu kabul edilerek davanın esasına girilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilip davacı vekilinin istinaf taleplerinin de kabul edilmemesi doğru görülmemiştir.

2.Bozma neden ve şekline göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme ve Gerekçe bölümü (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan sebeplerle davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına; Dosyanın HMK nun 373/1 hükmü gereğince kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya iadesine,