Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/2763 K.2023/6500

Taraflar arasındaki kurum zararı nedeniyle alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Kuzey Deniz Saha Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 2002/21 E. sayılı dosyasında davalıların 2000 adet er dolabı alımı ihalesinde usulsüzlük, yetki aşımı ve fahiş fiyatla malzeme alımı yaptıkları iddiası ile yargılanmaları sonucunda bir kısım davalıların soruşturma izni verilmemesi nedeniyle, bir kısım davalılar hakkında ise zamanaşımı nedeniyle davanın düşmesine karar verildiğini,

aynı kararda davaya konu 2000 adet er dolabı ihalesinde ortaya çıktığı iddia edilen 109.482,65 TL tutarındaki hazine zararının suç tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen davalı olan sanıklardan takip ve tahsil hakkının saklı tutulmasına karar verildiğini, davalıların er dolabı alımları ile hazine zararına sebebiyet verdiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 109,482,65 TL alacağın suç tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...; 5 kalem gıda alımı ile ilgili 2 alımda satın alma komisyonunda üye olarak görev yaptığını, bu alımlarla ilgili hazine zararı iddiasının gerçekçi olmadığını, soruşturma izni verilmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili; müvekkili hakkında Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/265 E. sayılı dosyasında dava açıldığını, Askeri Mahkeme dosyasına sunulan 23.11.2001 tarihli bilirkişi raporunda "er dolabı ve er ranzasının 24.03.2000 tarihinde yapılan ihaledeki bilim fiyatlarının maliyete en yakın, dolayısıyla en uygun fiyatlar olduğunun" rapor edildiğini, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bir eylemin söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ...; İstanbul Boğaz Komutanlığı verici telsiz istasyon komutanı iken kadrosuz satın alma komisyon başkanlığına ek görevle üye olarak emirle tefrik edildiğini, ihalelerin nasıl ve ne şekilde yapılacağı ve tahmini bedel değerlerinin hesaplanmasını ita amirliğinin belirlediğini, iddia edilen zarara dair somut veri olmadığını, bilirkişi raporlarının çeliştiğini, zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

4. Davalı ... Seğmen; davanın mükerrer açıldığını, Askeri Mahkemede iki ayrı karar verilerek farklı hazine zararı tespiti yapıldığını, ita amirlerinin satın alma komisyonunca geçici ihale kararlarını inceleyerek bedelin uygun olup olmadığını, uygun görmesi halinde ihaleyi onaylama yetkisine sahip olduklarını, bedel tahmininin satın alma komisyonunun değil al emrini veren makamın sorumluluğunda olduğunu, satın alma komisyonundaki görevin ek görev olduğunu, zamanaşımı yönünden değerlendirme yapılmasını gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

5. Davalı ...; ek görevlendirme ile satın alma komisyonu başkanı olarak görev yaptığını, 7 aylık süre zarfında tüm işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde üyeleri ile birlikte gerçekleştirdiğini, Hazine zararının söz konusu olmadığını, 2000 adet er dolabı ile 1000 adet çiftli er ranzası alımında satın alma komisyonunda görevli olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

6. Davalı ...; 2000 adet er dolabı ile 1000 adet er ranzası alımı ile ilgili iki ayrı karar verildiğini, aynı alımlar için farklı Hazine zararı talep edildiğini, ceza davasının düşmesine karar verildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalıların büyük İstanbul depremi sonrası 1999 yılını takiben meydana gelen ciddi hasarlar sonrası olağanüstü durum da dikkate alındığında, işin aciliyeti nedeniyle pazarlık yolu ile ihale açtıkları, pazarlık yolu ile ihale yapıldığı için piyasa araştırması yapma yükümlülükleri olmadığı, ihale dosyasının aslına ulaşılamadığı, bu nedenle yaptırılan bilirkişi incelemelerinin afaki veriler baz alınmak suretiyle düzenlendiği, Hazine zararının oluştuğundan söz edilemeyeceği, kaldı ki Hazine tarafından bu davanın ceza zamanaşımının dolmasından 6 ay öncesi açılabildiği,

Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/265 Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, er dolabı ihalesi nedeniyle oluşan zarar bildirilerek bir kısım davalılar hakkında dava açıldığından derdestlik itirazının değerlendirilmesi gerektiği düşünülebilir ise de birebir aynı davalılar hakkında dava açılmadığı için derdestlik iddiası ile ilgili bir işlem yapılmadığı, davacı ihale dosyasının aslını sunamamakla davasını kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; kamu zararına ilişkin belgelerin Askeri Mahkeme dosyası ile birlikte delil olarak sunulduğunu, ihale evrakının dosya içerisinde bulunduğunu, hazine zararının bilirkişi raporları ile tespit edildiğini, ihale evrakının asıllarının bulunmasına gerek olmadığını, 1999 depremi nedeniyle ihale evraklarına ulaşılmasındaki güçlüğün göz ardı edildiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararın gerekçesinde delillerin tartışılıp değerlendirildiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, gerekçenin kabul edilemeyeceğini, ihale dosyasını sunduklarını, davanın haksız fiile dayalı olup sözleşmeye dayalı olmadığından sözleşme asıllarının dosyada olmasına gerek olmadığını, deprem gibi olağanüstü bir hal sebebi ile davalılarca piyasa araştırması yapılması zorunluluğu olamayacağı gerekçesinin davalılar lehine değerlendirilirken deprem nedeniyle oluşan olağanüstü durum nedeniyle ihale dosyasının aslına ulaşılmasındaki güçlüğün değerlendirilmeye tabi tutulmamasının hakkaniyete aykırı olduğunu, asıl ihale dosyası sunulamamış olsa bile 2000 adet er dolabı alım ihalesi ile ilgili rayiç fiyatların bilirkişi raporu ile belirlenebilir vaziyette olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalıların 2000 adet er dolabı alımı ihalesinde usulsüzlük, yetki aşımı ve fahiş fiyatla malzeme alımı yapmaları sonucu uğranılan kurum zararın davalılardan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 uncu (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41) maddesi

3. Değerlendirme Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, ihale tarihi itibariyle işin aciliyeti bulunmasına göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

492 sayılı Harçlar Yasasının 13/J maddesi uyarınca davacı ... Bakanlığından harç alınmamasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,