Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/2798 K.2024/6032

Taraflar arasındaki trafik kazası sonucu yaralanmadan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ...Ş vekili ve davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde. 02.04.2010 günü davalı ...

Şirketinin maliki, davalı ...'in sürücüsü olduğu aracın yaya olan davacıların eşi ve babası müteveffa ...'e çarparak ölümüne neden olduğunu, Konya 9. ASCM nin 2010/240 Esas sayılı dosyasına verilen bilirkişi raporuna göre kazanın oluşunda araç sürücüsü ...'ün ikinci derece kusurlu bulunduğunu, kazada ölen ...'ün evli ve bir çocuk babası olduğunu, onun ölümüyle eşi ve çocuğunun destekten yoksun kaldığını, ...'ün ölmeden önceki aylık kazancının 1.000,00 TL'yi bulduğunu,

...'ün ölümüyle ... ile çocuğu ...'ün maddi ve manevi desten yoksun kaldıklarını belirterek açılan belirsiz alacak davasından tüm davacılar için 2.000,00 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi tazminatın tahsilini talep etmiş, 07.04.2016 tarihli dilekçesiyle maddi tazminat talebini 15.190,65 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ...Ş vekili; davacının talebinin poliçe teminatı kapsamında olmadığını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili; açılan davayı kabul etmediklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Tur. Tic. Ltd. Şti. vekili; dava konusu kazaya karışan aracın müvekkili firma adına kayıtlı olsa da, söz konusu aracın 06.02.2010 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile 3 yıllığına...Teknolojik Su ve Atıksu Arıtım San. ve Tic. Ltd. Şti'ne kiralandığını, kazanın uzun süreli kiracı sıfatındaki bu firmanın kullanımında iken meydana geldiğini, araç işleteni 2918 sayılı KTK gereği uzun süreli kiracı sıfatındaki bu firma olması gerektiğini, işleten sıfatlarının bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 12.5.2016 tarihli ve 2012/351 Esas, 2016/374 Karar sayılı kararıyla; kararda yazılı gerekçelerle ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; maddi tazminat talebine ilişkin dava dilekçesinde talep edilen 2.000,00 TL'sinin 1.000,00 TL ... için 1.000,00 TL ...için dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, bilirkişinin 07.12.2015 tarihli raporuna göre davacı ... yönünden 2.727,59 TL ile kızı ...yönünden 10.463,06 TL'nin ise ıslah tarihi olan 07.04.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, davacılar ... ve ... için ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar...Turizm Ltd. Şti. ve davalı ...'den müştereken alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davacılar vekili, davalı ... Tur. Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 17.06.2019 tarih ve 2016/17896 Esas, 2019/7662 Karar sayılı ilamıyla; "... davacılar vekilinin, davalı ... Turizm Ltd. Şti. ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, maddi tazminata yönelik talebin hangi gerekçelerle kabul edildiği, manevi tazminata ilişkin talebin hangi gerekçeler ile kısmen kabul edildiği tartışılmadığından kararın denetime elverişli olmadığı, yine davalılardan...Tur. Tic.

Ltd.

Şti. kayıt maliki olup kayden işleten olduğu fakat K.T.K. m.85 uyarınca işletenlik sıfatının değişebildiği Mahkemece, savunmaya konu kira sözleşmesi irdelenmeksizin davalı şirket savunmasının aksine işleten olarak sorumlu olduğu gerekçesi ile aleyhine karar verilmiş olup Mahkemece, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kaza tarihinde kazaya karışan aracın kiralayanların fiili tasarufunda bulunup bulunmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, kira bedellerinin ödenip ödenmediği,

gerektiğinde davalı malik, kiraya veren ve kiracının varsa ticari defter ve vergi kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin belirtilen bu deliller ile fatura ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, davalı ... Tur. Tic. Ltd.

Şti.'nin işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları araştırılıp tartışılarak duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi ve varılacak uygun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken; yeterli araştırma yapılmadan eksik araştırma ile karar verilerek davalı şirketin zarardan sorumlu tutulmasının doğru görülmediği, kusur raporları arasında açık çelişki bulunduğu, kusur dağılımına ilişkin çelişkiyi giderici rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, takdir olunan manevi tazminatın müteveffanın kusur oranına göre bir miktar fazla olduğu gerekçeleriyle" kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu aracın davalı ... şirketi tarafından...Limited Şirketine kiraya verildiği, sürücü olan ...in bu...Limited şirketinin çalışanı olduğu, davalı ...

Şirketi vekilinin bila tarihli dilekçesi ekindeki banka hesap hareketlerinden kira bedeli adı altında...Limited Şirketi tarafından ödemelerin yapıldığı, işbu aracın...Limited Şirketine uzun süreli kiraya verildiği, bu durumda...şirketinin işleten sıfatına haiz olmadığı, davacının her ne kadar bozma sonrasında aracı kiralayan şirketi davaya dahil etmiş ise de, usul hükümlerinde dahili davalı kurumunun bulunmadığı, dahil edilenin davada zorunlu dava arkadaşlığı olmadığı, Doruk Lİmited Şirketi hakkında usulünce açılmış bir davanın olmadığı gerekçesiyle; davanın davalı ...

Ltd.

Şti yönünden husumet yönünden reddine. davanın davalı ... ve davalı ... yönünden kısmen kabulü ile 1.000,00 TL Kezban için, 1.000,00 TL ...için dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davacı Kezban yönünden 2.727,59 TL ile ...yönünden 10.463,06 TL'nin ise ıslah tarihi olan 07.04.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte işbu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, davacı ... için 7.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 7.000,00 TL manevi tazminatın davalı ...'den alınarak davacılara verilmesine, dahili davalı ...

Teknolojik Su ve Atık Su Arıtım San. Ve Tic. Ltd. Şti yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; ölenin aylık kazancının hesaplamada hatalı belirlendiğini, manevi tazminat miktarının düşük belirlendiğini, maddi tazminata işleyecek faiz başlangıç tarihinin hatalı belirlendiğini, manevi tazminata işleyecek faiz faizin başlangıç tarihinin belli olmadığını, Kadirler Turizm. Ltd.Şti. ile olan kira sözleşmesini bilmediklerini o nedenle aleyhlerine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, DorukTeknolojik Su ve Atıksu Arıtım San. ve Tic.Ltd.Şti. yönünden de aleyhlerine vekalet ücreti hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Axa Sigorta A.Ş vekili temyiz dilekçesinde; sigortalıları olan Kadirler Turizm. Ltd. Şti.'nin işleten sıfatına haiz olmadığı belirlenmesine rağmen aleyhlerine hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, başvuru şartı sağlanmadığından temerrüt şartlarının oluşmadığını, raporda hangi yaşam tablosunıun kullanıldığının belli olmadığını, progresif rant yönteminin kullanılmaması gerektiğini, %1,65 faiz uygulanması gerektiğini, kusur raporları arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, trafik kazası sonucunda vefat nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3/ maddesi atfı ile 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 vd. maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ıncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 85 vd. maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekili ve davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince; Davacılar vekili; trafik kayıtlarında malik olarak gözüken...Turizm Ltd. Şti.’ye husumet yöneltmek suretiyle davayı açmakta haklı olup...Turz. Ltd. Şti. ve...Teknolojik Su ve Atıksu Arıtım Sanayi ve Ticaret İthalat İhracat Ltd. Şti. arasında düzenlenmiş olan kiralama sözleşmesinden haberdar olması mümkün değildir. Trafik kaydına güvenilerek davalı ... Turizm Ltd. Şti. hakkında işleten olduğu inancıyla dava açıldığından 3.kişilerin adı geçenler arasındaki sözleşmeden haberdar olmaları beklenemeyeceğinden, davacılar aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı olmuş, kararın davacılar için bu yönüyle bozulması gerekmiştir.

3. Davalı ... şirket vekilinin diğer vekilinin temyiz itirazlarına gelince; Davalılardan Axa Sigorta A.Ş davalılardan DorukTeknolojik Su ve Atıksu Arıtım Sanayi ve Ticaret İthalat İhracat Ltd. Şti.'nin sigortacısı olmadığından diğer bir ifadeyle davalılardan Axa Sigorta A.Ş davalılardan işleten sıfatı bulunmayan...Turizm Ltd. Şti.'nin sigortacısı olduğundan davalı ... aleyhine hüküm kurulması hatalı olmuş kararın davalı için bu yönüyle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar ve davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2- Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin, (3) numaralı bendinde açıklanan sebeblerle davalı ...Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacılara ve davalı ...Ş.'ye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

11.06.2024 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy)

KARŞI OY

Uyuşmazlık; 02.04.2010 tarihinde davalı ... Şirketinin maliki, davalı ...'in sürücüsü olduğu aracın yaya konumunda olan davacıların desteğine çarparak ölümüne neden olması nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Mahkemece verilen ilk hüküm, davacılar, davalı ... şirketi ve davalı sürücü ... tarafından temyiz edilmiş; Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince; temyize gelen tarafların diğer temyiz itirazları reddedilerek, kararda gerekçe bulunmadığı, davalı ... Şirketinin kayden işleten olduğu, ancak savunmasına konu kira sözleşmesinin irdelenmediği, işletenlik sıfatının devam edip etmediğinin araştırılması gerektiği, çelişkiyi gideren kusur raporu alınması, kusur oranına göre manevi tazminatların bir miktar fazla olduğu gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

Bozmadan sonra mahkemece, aracın...şirketine uzun süreli olarak kiraya verildiği, bu durumda davalı ... şirketinin işleten sıfatının bulunmadığı, sürücü ...'in...şirketinin çalışanı olduğu, bozma sonrası kiracı...Şirketi davaya dahil edilmişse de bu şirket hakkında usulünce açılmış bir dava bulunmadığı gerekçesiyle...şirketi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... şirketi yönünden davanın husumetten reddine, davalı ... ile davalı sürücü ... yönünden ise maddi tazminat davasının kısmen kabulüne, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile davalı sürücü ...'den tahsiline karar verilmiş; bu hüküm, davacılar ile davalı ... vekillerince temyiz edilmiştir.

Sigorta konusu menfaat sahibinin değişmesi halinde TTK 1470. maddesine göre, aksine sözleşme yoksa, sigorta ilişkisi sona erer. Bu madde mal sigortalarına ilişkin bir düzenleme olup sorumluluk sigortasında uygulanacak hükümleri düzenleyen 1485. maddede yer almamaktadır ve sorumluluk sigortalarında uygulanamaz.

KTK'nın 91-101 maddelerinde zorunlu mali sorumluluk sigortası ve trafik sigortacısının sorumluluğuna ilişkin genel ilkeler düzenlenmiş olup Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası işleteni değil, aracı takip etmektedir. ZMSS, işletenin KTK'nın 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere yapılmaktadır.

KTK'nın 91.maddesinde işletenlerin bu Kanun'un 85/1. maddesine göre sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu hükümlerine yer verilmiştir.

2918 sayılı KTK'nın 94. maddesinde, sigortalı aracı işletenlerin değişmesi halinde, devreden kişinin 15 gün içinde sigortacıya durumu bildirmek zorunda olduğu, KTK'nın 95. maddesinde, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar gören kişiye karşı ileri sürülemeyeceği düzenlenmiştir.

Menfaat sahibinin hukuken değiştiğinin kabul edilebilmesi için, devir işleminin kanuni şekil şartlarına uygun olarak yapılması gerekir. Aksi taktirde şekle aykırı satış işlemi mülkiyetin devri için yeterli olmadığından, sigorta edilen menfaatin sahibi değişmeyecek ve sözleşme bu sebeple sona ermeyecektir. Kanuni satış ile işletenin araç üzerindeki fiili ve hukuki hakimiyeti sona erecektir.

Zorunlu mali sorumluluk sigortasının amacı, işletenin motorlu aracın işletilmesindeki menfaati ile üçüncü kişilerin bu motorlu aracın işletilmesi sebebiyle uğrayabilecekleri olası zararlarının tazmin edilmesindeki menfaatleri arasında denge sağlamaktır.

Somut olayda davalı ... ilk kararı temyiz etmeyip hakkındaki bu karar kesinleştiği ve davacılar lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu gibi sigorta poliçesinin aracı takip ettiği ve poliçenin yürürlükte olduğu, poliçe süresi içinde oluşan zararlardan davalı ... şirketinin ZMSS poliçesi gereği sorumlu olduğu, davaya konu aracın kanuni şekil şartına uygun olarak devredilmediği, aracın hukuki değil fiili hakimiyetinin dava dışı Doruklar şirketine kiralanmak suretiyle devredildiği nazara alındığında davacıların poliçe süresi içinde oluşan maddi zararından davalı ... ZMSS poliçesi gereği sorumludur.