Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/2821 K.2024/982

2-Türkiye Hayat ve Emeklilik A.Ş. vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 20.08.2013

HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen alacak ve menfi tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların murisinin davalı banka aracılığıyla kredi kullandığını, kredinin teminatı amacıyla muris ile diğer davalı sigorta şirketi nezdinde hayat sigorta poliçesi düzenlendiğini, murisin poliçe teminat süresi içinde öldüğünü, davacıların kredi taksitlerini ödemeye devam ettiklerini, kredi taksitlerine ilişkin borcun davalı sigorta şirketi tarafından karşılanması gerektiğini, davalı sigorta şirketine yapılan başvurunun;

muris ile davalı sigorta şirketi arasında düzenlenen hayat sigorta poliçesinin yenilenmediği gerekçesiyle reddedildiğini, poliçenin yenilenmesine dair davacıların murisine bilgi verilmeyerek davalıların kusurlu olduklarını açıklayıp poliçe teminat bedeli olan 13.600,00 TL'nin tahsili ile kredi borcu nedeniyle davacıların borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.12.2015 tarihli kararıyla; davalı ...Ş. aleyhine açılan menfi tespit ve alacak davalarının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 115/1-2 inci maddesi gereğince husumet nedeniyle usulden reddine, davalı ... Hayat ve Emeklilik A.Ş. aleyhine açılan menfi tespit davası yönünden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/h maddesi gereğince dava açmakta hukuki yarar bulunmaması nedeniyle 115/1-2 maddesi gereğince davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine, 5.861,27 TL bireysel kredi grup hayat sigorta sertifikasına dayanan alacağın davalı ... Hayat ve Emeklilik A.Ş.’den tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ... Hayat ve Emeklilik A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 31.10.2019 tarih, 2016/18279 Esas, 2019/10031 Karar sayılı ilamı ile; davalı ...

Hayat ve Emeklilik A.Ş. vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazları reddedilerek, hüküm; "...Hazine Müsteşarlığı'nın 17.01.2009 tarih ve 27113 sayılı Resmi Gazetede yayımladığı Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin 2 nci fıkrasında, ihtiyari sigortalarda kredi süresi içerisinde yenileme sorumluluğunun kredi kullanana, yenilemeye ilişkin bildirim yapma ve bilgilendirme sorumluluğunun ise kredi kuruluşuna ait olacağı düzenlenmesi yer almaktadır.

Somut olayda, mahkemece, davalı banka aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi isabetsizdir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, davalı kanunundaki bankanın kredi veren kuruluş olması ve aynı zamanda sigortacının acentesi konumunda olması da değerlendirildiğinde; bankanın da poliçenin yenilenmemesi konusunda kusurunun bulunduğu, eldeki dava için muvafakatinin aranmaması gerektiği, kusurunun (bilgilendirme yükümünü yerine getirmemiş olması halinin) müterafik kusur teşkil edeceği ve poliçenin yenilenmesi hususundaki esas sorumluluğun sigortalıya ait olduğu hususları gözetilerek davalı Banka yönünden de sorumlu olduğunun kabulü gerekirken..." karar gerekçesiyle bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Yargıtay bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davacıların davalılardan Halk Bankası A.Ş. aleyhine açtıkları menfi tespit davasında mahkemece verilen 2014/1557 Esas - 2015/1869 Karar sayılı ve 29.12.2015 günlü karar kesinleşmiş olduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davacıların davalılardan Halk Hayat ve Emeklilik A.Ş. aleyhine açtıkları menfi tespit ve alacak davası hakkında mahkemece verilen 2014/1557 Esas - 2015/1869 Karar sayılı ve 29.12.2015 günlü karar kesinleşmiş olduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına,

davacıların davalılardan Halk Bankası A.Ş. aleyhine açtıkları alacak davasının kısmen kabulüne, Bireysel Kredi Grup Hayat Sigortası Sertifikasına dayanan 5.861,27 TL alacağın mahkemenin 2014/1557 Esas - 2015/1869 Karar sayılı ve 29.12.2015 günlü kararla diğer davalı ...

Hayat ve Emeklilik A.Ş. aleyhine hükmedilen alacakla tahsilinde tekerrür olmamak üzere 29.07.2013 tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faiziyle birlikte davalı ...Ş.'den alınarak mirasçılık payları oranında davacılara verilmesine, davacıların fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; kesin hüküm nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davacıların aynı taleple ilgili olarak Adana 2. Tüketici Mahkemesinde dava açtıklarını, açılan o davada yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verildiğini, kararın kesinleşmesi üzerine ödeme yapıldığını, bu nedenle davanın kesin hüküm nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; hayat sigorta poliçesine dayalı alacak ve menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6100 sayılı Kanunun 114, 115 ve 303 üncü maddeleri, TTK'nin 1487 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dava konusu uyuşmazlığın daha önce bir kesin hüküm ile [1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK) madde 237; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 114/1-i] çözümlenmemiş olması dava şartıdır. Bu şart, olumsuz dava şartı olarak adlandırılır.

6100 sayılı HMK’nun 303/1. maddesi de “Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir.” şeklinde benzer bir tanımı içermektedir.

Kesin hükmün ilk koşulu, her iki davanın taraflarının aynı kişiler olması; ikinci koşulu, müddeabihin aynılığı; üçüncü koşulu ise, dava sebebinin aynı olmasıdır.

Kesin hükmün ikinci koşulu olan müddeabih, dava konusu yapılmış olan hak, yani dava ile elde edilmek istenilen sonuçtur. Önceki dava ile yeni davanın müddeabihlerinin (konularının) aynı olup olmadığını anlamak için hakimin, eski davada verilen kararın hüküm fıkrası ile yeni davada ileri sürülen talep sonucunu karşılaştırması gerekir. Eski ve yeni davanın konusu olan maddi şeyler fiziki bakımdan aynı olsa bile, bu şeyler üzerinde talep olunan haklar değişikse, müddeabihler aynı değil demektir.

Somut uyuşmazlıkta davacılar vekili murisin kredi kullandığını, kullandığı kredi nedeniyle 5023976 sertifika numaralı poliçe düzenlendiğini açıklayıp 5023976 sertifika numaralı poliçe nedeniyle bakiye kredi borcu yönünden borçlu olmadıklarının tespiti ile poliçe vefat teminat bedelinin tahsili için davalı ...Ş. ve davalı ... Hayat ve Emeklilik A.Ş. aleyhine Adana 2. Tüketici Mahkemesinde dava açmış ve Mahkemenin 29.09.2017 tarih, 2017/607 Esas, 2017/1977 Karar sayılı kararı ile davalı ... Hayat ve Emeklilik A.Ş. aleyhine açılan davanın husumetten reddine, 5.861,27 TL'nin davalı ...Ş.'den tahsiline karar verilmiş, karar Adana Bölge Adliye Mahkemesinin 2018/413 E., 2018/545 K. ve 07.09.2018 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek kesinleşmiştir.

Eldeki bu davada ise aynı poliçe ve kredi işlemine dayanılarak aynı davalılar aleyhine aynı talepler ile dava açılmış, mahkemece 14.09.2021 tarihli karar ile 5.861,27 TL'nin davalı ...Ş.'den tahsiline karar verilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve yasal düzenlemeler dikkate alındığında davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın kesin hüküm nedeniyle reddine karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan nedenlerle davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı ...Ş'ye iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,