Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/3159 K.2023/7426

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalılardan ... arasında akdedilen satış sözleşmesi gereğince davalı ...'a taşınmaz satıldığını, taşınmaz satışı nedeniyle ...'dan 01.11.2016 tarihli 100.000,00 TL, 01.12.2016 tarihli 100.000,00 TL ve 01.01.2017 ödeme tarihli 100.000,00 TL olmak üzere toplamda 300.000,00 TL bedelli bononun teslim alındığını, bonoların vadelerinde ödenmemesi üzerine Bursa 10. İcra Müdürlüğü'nün 2018/9717 esas sayılı dosyasıyla Bülent aleyhine icra takibi başlatıldığını, tapu kayıtlarının incelenmesinde ...'ın adına kayıtlı dava konusu taşınmazı 20.12.2016 tarihinde davalı ...'a muvazaalı şekilde satarak mal kaçırdığının tespit edildiğini beyanla bu devir işleminin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile davalı ...'ın herhangi bir organik bağının söz konusu olmadığını, müvekkilinin gayrimenkulü oturmak için 28.12.2016 tarihinde satın aldığını, satış bedelinin bir miktarını elden ödediğini, kalan miktarını ise kredi çekerek 29.12.2016 tarihinde 68.750,00-TL olarak satıcının hesabına gönderdiğini, yapılan satışın gerçek bir satış olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazı 350.000,00 TL bedelle satın aldığını, 50.000,00 TL sini ödediğini, 300.000,00 TL için de senetler düzenlediğini, diğer davalı ...'a bu taşınmazı tapuda 72.000,00 TL bedelle satış gösterdiğini, ...'un Akdoru İnşaat Tekstil Gıda Ticaret Ltd. Şti.'nin sahibi olduğunu, ...nin eşi...ın yakın arkadaşı olduğunu, ...nin sahip olduğu şirketin kendilerine satış olarak gösterdiği eve karşılık olarak İnegöl ilçesinde üç konut tapusu vereceklerini, dava konusu taşınmazı bu yüzden düşük bedelle sattığını, ...nin kendisine taahhüt ettiği üç daireyi kendisine vermediğini, bu yüzden mağdur olduğunu beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın satışının davacı ... vekili... ile davalı ... arasında gerçekleşmiş olması, ... ile ...'un karı koca olması, taşınmazın satış bedeli (72.000 TL) ile rayiç bedeli (250.000 TL) arasında fahiş bir farkın bulunması, taşınmazın ipotek ile birlikte devredilmesi, davalı ...'ın taşınmazın satışı karşılığında para almadığı, takas olarak yapıldığı yönündeki ikrarının bulunması,

davalı ...'un taşınmaz bedelini ödediği hususunu ispatlamamış olması gerekçesiyle davanın kabulüne, Bursa İli, Mudanya İlçesi, Yalı Mahallesinde bulunan 1831 ada 1 parsel sayılı taşınmazda bulunan B Blok 10 nolu bağımsız bölüm ile ilgili davalılar arasındaki 28.12.2016 tarihli ve 21486 yevmiye nolu tasarrufun takip konusu alacak miktarı ve ferileri ile sınırlı olmak üzere iptaline, davacıya Bursa 10. İcra Müdürlüğünün 2018/9717 takip sayılı dosyası üzerinden dava konusu taşınmaz ile ilgili haciz ve satış yetkisi verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; davacı ... ile davalı ... arasındaki işçi işveren ilişkisinin araştırılmadığını, davacının işçisi olan davalı ...'in her ay 100.00,00 TL ödeyecek durumu olmadığını, eski tarihli senet düzenlenerek muvazaalı takip yapıldığını, davalı ...'in davayı kabulüne göre karar verildiğini, davacı ile davalı ... arasında yapılan satışın tapuda 55.000,00 TL gösterilerek gerçekte 350.000,00 TL olduğu ile kalan tutar için senet düzenlendiği bildirimine rağmen senet düzenleme tarihlerinin taşınmaz satışı ile aynı tarihli olmadığını, davacı ile davalı arasında gerçek borç ilişkisi olmadığını,

davalı ...'nin taşınmaz devir tarihi itibariyle şirket ortaklığı olmadığını, davalı ...'e daire taahhüdüne ilişkin sözleşme vb. delil sunulmadığını, davalı ...'nin taşınmazı alırken çektiği kredi için ipotek konulduğunu, resmi senet ile tapu bedeli ödemesinin ispatlandığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taşınmazın devrine ilişkin satışın davalı ...'a vekaleten... ile davalı ... arasında gerçekleştiği, ... ile ...'un karı koca oldukları, taşınmazın 72.000,00 TL satış bedeli ile 250.000,00 TL temlik tarihindeki rayiç bedeli arasında fahiş fark olduğu, davalı ...'ın taşınmazın satışı karşılığında para almadığı, takas olarak yapıldığı yönünde ikrarının olduğu, davalı ...'un taşınmaz bedelini ödediği hususunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davalı ...'un istinaf talebinin Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunda bildirdiği sebepler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2. İcra ve İflas Kanununun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nisbi nitelikte yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Borçlunun aciz ya da iflasından önce yaptığı iptale tabi tasarrufları, üç grup altında ve İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerinde düzenlenmiştir. Ancak, bu maddelerde iptal edilebilecek bütün tasarruflar, sınırlı olarak sayılmış değildir. Kanun, iptale tabi bazı tasarruflar için genel bir tanımlama yaparak hangi tasarrufların iptale tabi olduğu hususunun tayinini hakimin takdirine bırakmıştır.

(İİK.md.281) Bu yasal nedenle de, davacı tarafından İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerden birine dayanılmış olsa dahi, mahkeme bununla bağlı olmayıp, diğer maddelerden birine göre iptal kararı verebilir (Y.H.G.K.25.11.1987 Tarih, 1987/15-380 Esas ve 1987/872 Karar sayılı ilamı).

Genelde denilebilir ki, borçlunun iptal edilebilecek tasarrufları, alacaklılarından mal kaçırılmasına yönelik olarak yapılan ivazsız veya aciz halinde yapılan tasarruflar ile alacaklılarına zarar verme kastıyla yapılan tasarruflardır.

Öte yandan, tasarrufun iptali davalarında 3. kişinin borçludan satın aldığı malı elinden çıkarması ve satın alan dördüncü kişinin davaya dahil edilmemesi ya da davaya dahil edilmekle birlikte iyi niyetli olduğunun anlaşılması halinde İİK’nın 283/2 maddesi uyarınca bedele dönüşen davada üçüncü kişinin dava konusu malı elinden çıkardığı tarihteki gerçek değeri oranında bedelle sorumlu tutulması gerekir. Aynı şekilde davalı borçlunun borcundan dolayı dava konusu taşınmaz cebri icra yolu ile satılması halinde de davalı 3. kişi elinde bir bedel kalır ise bu bedel ile sorumlu tutulur.

Somut olayda, dava konusu taşınmazın davalı 3.kişi ...'un alacaklısı olan Garanti Bankası A.Ş.'nin Mudanya İcra Müdürlüğü'nün 2020/13804 esas sayılı dosyasından ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi yapıldığı, 2020/470 talimat sayılı dosyasından yapılan ihale ile de 501.000,00 TL bedelle ihale edildiği iddia edilmekte olup, mahkemece bu hususta araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; mahkemece sözü edilen icra takip dosyalarının getirtilerek, dava konusu taşınmazın iddia edildiği gibi davalı 3. kişi ...'un Garanti Bankası A.Ş.'ye olan ipotek borcu nedeniyle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla dava dışı bir kişiye devredilip devredilmediğinin araştırılması, bu şekilde devredildi ise taşınmaz davalı 3. kişi ...'un borçları nedeniyle satılmış olduğundan; davalı 3.kişi ...'un Akdoru İnş.

Şti.'nin eski ortağı olduğu, davalı borçlu ...'ın eşinin kardeşinin eşi olan ...'un da bu şirketin ortağı olduğu, davalı borçlu ... ve eşi ...ın Garanti Bankası A.Ş.

Hesap hareketleri incelendiğinde davalı 3.kişi ...'un eşi... adına tasarruf tarihinden önce ve sonra çok sayıda taşınmaz bedelleri açıklamalarıyla ödemeler yapıldığı, böylece davalı 3.kişi ... davalı borçlunun mali durumunu ve alacaklıları ızrar kastını bilebilecek kişilerden olduğundan; tasarrufun İİK 280 gereğince iptale tabi olduğunun anlaşılmasına göre; ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takip dosyasındaki ihale bedelinin davalı ...'dan davacı tarafından yapılan icra takip dosyasındaki alacak miktarı ile sınırlı olarak tahsiline karar verilmesi,

iddia edildiği gibi davalı 3.kişi ...'un Garanti Bankası A.Ş.'ye olan ipotek borcu nedeniyle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılmış bir takip yoksa ve taşınmaz ihale yoluyla dava dışı bir kişiye devredilmedi ise, şimdiki gibi davanın kabulü ile tasarrufun iptaline ve davacının icra takibindeki alacak ve ferileriyle sınırlı olarak dava konusu taşınmaz ile ilgili haciz ve satış yetkisi verilmesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2- Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3- İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı ...'a iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,