Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/3544 K.2023/8011

Taraflar arasında sigorta tahkim yargılaması sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda; itirazın reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 15.04.2018 tarihinde davacı idaresindeki motosiklet ile davalıya trafik sigortalı aracın karıştığı çift taraflı kazada davacının yaralanarak malul kaldığını beyanla, belirsiz alacak olarak şimdilik 5.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, bedel artırım dilekçesiyle talebini 360.000,00 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; kusur ve maluliyete itiraz ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının talebinin kabulü ile 360.000,00 TL tazminatın 03.01.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 28.08.2020 tarihli 2020/İHK-14950 sayılı kararı ile davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İtiraz Hakem Heyetinin 28.08.2020 tarihli 2020/İHK-14950 sayılı kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 09.06.2022 tarih ve 2021/24431 Esas 2022/8536 Karar sayılı ilamında; "...1-Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir. Hakem heyetince yapılan araştırma inceleme hüküm vermeye yeterli değildir.

Olay tarihinde düzenlenen kaza tespit tutanağına göre; davacı sürücünün kavşakta geçiş önceliğine uymama nedeniyle kusurlu olduğu, davalıya sigortalı araç sürücüsünün kusursuz olduğu belirlenmiş, soruşturma dosyasında alınan 04.06.2018 tarihli trafik bilirkişi raporu ile davacı sürücünün geçiş önceliğine uymama nedeniyle asli kusurlu olduğu, davalıya trafilk sigortalı araç sürücüsünün ise kavşağa yaklaşırken hızını azaltmadığı gerekçesiyle tali kusurlu bulunmuştur.

Hakem heyetince alınan trafik bilirkişisi tarafından tanzim edilen rapor ile; davacı sürücünün meydana gelen olayda yavaşlayıp etkili tedbir almadığı gerekçesiyle % 25 oranında kusurlu olduğu, davalıya trafik sigortalı araç sürücüsünün geçiş önceliğine uymadığı gerekçesiyle %75 oranında kusurlu olduğu belirlenmiş ve hakem heyetince hükme esas alınmıştır. Kusur dağılımına ilişkin çelişki giderilmeden karar verilmesi doğru değildir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince; soruşturma dosyası da getirtilerek kaza tespit tutanağı ve soruşturma dosyasında alınan rapor ile hakem heyetince alınan rapor arasındaki kusur dağılımına ilişkin çelişkilerin giderilmesi yönünde İTÜ Kürsüsü veya Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek uzman bilirkişi kurulundan, önceki raporların da irdelendiği,

denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli şekilde rapor alınarak sonucuna göre (usuli kazanılmış haklara dikkat edilmek suretiyle) karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davalı vekilinin anılan yöne ilişkin itirazlarının reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesiyle İtiraz Hakem Heyeti Kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kusur konusunda denetlenebilir çelişkiyi giderici rapor alındığı, Yargıtay uygulaması ile zarara en yakın verilerin esas alınması gerektiği, bu durumda toplam tazminatın 743.063,26 TL olacağı ve bozma öncesi 360.000,00 TL hükmedilmiş olup davacı tarafça itiraz edilmediğinden davacı taraf için kesinleşen bu bedele hükmedildiği gerekçesiyle davalı vekilinin Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına itirazının reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; bozma kararı sonrası sadece kusur oranı bakımından davalı taraf lehine değişiklik olduğu halde güncel verilerle hesaplama yapılmasının yerinde olmadığını, yapılması gerekenin bozma öncesi alınan rapordaki bedelin yeni kusur oranına revize edilerek belirlenmesi olduğunu, vekalet ücretinin; tarifeye göre belirlenen ücretin 1/5'i oranında hükmedilmesi gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 ve 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51 ve 54 üncü maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeler ile bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dairenin 09.06.2022 tarihli bozma ilamından önce yürütülen yargılamada alınıp hükme esas kabul edilen 12.12.2019 tarihli aktüerya raporunda, 2019 yılı verilerine göre davacı için davalı tarafın % 75 kusur oranına göre 400.738,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanmış, hakem heyetince poliçe limiti olan 360.000,00 TL hüküm altına alınmıştır. Davalı vekilinin kararı temyizi üzerine, Dairenin bozma ilamında, çelişkiyi giderir kusur raporu alınması gerektiği hususu vurgulanarak, karar davalı taraf yararına bozulmuştur.

Bozma kapsamında yürütülen yargılamada; hakem heyetince bilirkişi raporu alınmış; söz konusu raporda davalı taraf sürücüsünün % 25 oranında kusurlu olduğu belirlenmiştir. İtiraz Hakem Heyetince de; güncel asgari ücret verilerine göre hesaplama yapılmasının kamu düzeninden olduğu gerekçesiyle önceki rapor hesaplama yöntemi ve 2023 verilerine göre davalı tarafın % 25 kusur oranına göre 743.063,36 TL hesaplama yapılıp poliçe limitinin 360.000,00 TL olması ve ilk hükmün davacı tarafça temyiz edilmemiş olması nedeniyle miktarların kesinleştiği gerekçesiyle, ilk hükümdeki miktar hüküm altına alınmıştır.

İtiraz Hakem Heyetince verilen ilk hükmün sadece davalı taraf lehine bozulduğu ve bozma ilamının kapsamı; kusur oranının belirlenmesine yönelik olup davacı tarafın, ilk hükmü temyiz etmediği ve ilk hükme esas alınan 12.12.2019 tarihli hesap raporuna itirazının bulunmadığı gözetilerek 12.12.2019 tarihli raporda belirlenen tazminat miktarı için davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu dikkate alınmalıdır.

Her ne kadar İtiraz Hakem Heyeti tarafından ilk hükümdeki miktar aşılmadan karar verilip usuli kazanılmış hakların korunduğu gerekçesine dayanılmışsa da, karar gerekçesinde davacı lehine güncel verilerle hesaplama yapılması dikkate alındığında, bu kabulün usuli kazanılmış hakları ihlal edici nitelik taşıdığı açıktır.

İlk hükmü temyiz etmeyen davacı lehine olacak biçimde, asgari ücrette gerçekleşen artışın kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle uygulanmasıyla yeniden yapılan hesap ile tazminatın ilk hükümdeki miktarı dahi aşacak biçimde belirlenmesi, davalı yararına oluşan usuli kazanılmış hakları ihlal edecektir (HGK'nın 18.02.2020 tarih, 2016/21-817 Esas ve 2020/167 Karar sayılı ilamı da bu yöndedir).

Açıklanan vakıalar karşısında İtiraz Hakem Heyetince; bozma öncesindeki ilk hükme esas alınan 12.12.2019 tarihli hesap raporundaki veriler esas alınarak davalı taraf lehine oluşan kazanılmış hakkın korunmasını sağlayacak biçimde ve sadece tazminatın %25 kusur oranına revize edilmesi suretiyle hesaplama yapılması gerekirken, usuli kazanılmış hakları ihlal edecek biçimde güncel verilerle hesaplama yapılarak karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3.5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü ve AAÜT’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

VII. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,