Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/3830 K.2024/5797

Taraflar arasında görülen trafik kazası sonucu yaralanma ve ölümden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; davalılardan ...'a ait aracın, A.B Gıda San.ve Tic. A.Ş ye ait, diğer davalı ...'in sevk ve idaresindeki araçla 17.05.2007 tarihinde karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacıların murisi ...'ın öldüğünü diğer davacı ...

Kalanın ciddi şekilde yaralandığını, ayrıca bu olayda ölen dava dışında 3 kişi daha bulunduğunu, bu kazanın oluşumunda sürücü ...'in %100 kusurlu olup yolu ikiye bölen refüjden karşıya geçerek karşı şeritten gelmekte olan ve davacıların murisinin de içinde bulunduğu minibüse çarptığını, dört kişinin ölümüne bir kişinin de yaralanmasına sebep olduğunu,

karşı aracın Axa Oyak'a zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı olup davacıların murisinin içinde bulunduğu aracın Axa Oyak'a kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olduğundan Axa Oyak Sigorta A.Ş'nin her iki poliçeden dolayı maddi tazminattan teminat miktarları ve yasal faizleri kadar davacılara karşı sorumlu bulunduğunu, bu nedenle davacı ... için 50.000,00 TL manevi tazminat ile fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın, müteveffanın dört yaşındaki kızı için 50.000,00 TL manevi tazminat ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL de maddi tazminatın,

kaza sırasında ağır şekilde yaralanan davacı ... için fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminat ile 25.000,00 TL manevi tazminatın sigorta şirketi için zorunlu mali sorumluluk sigortası açısından sigorta şirketine ihbar tarihi olan 14.06.2007 tarihinden itibaren kasko sigortası açısından dava tarihinden itibaren ve yalnızca maddi tazminattan sorumlu olmak üzere diğer davalılar açısından maddi ve manevi tazminattan birlikte sorumlu olmak üzere kazanın meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep

etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde bahsi geçen ... plaka sayılı aracın davalı şirkete 06.04.2007/2008 tarihleri arasında trafik zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ve 16 E 3075 plakalı aracın davalı şirkete 30.03.2007/2008 tarihleri arasında koltuk ferdi kaza sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, davalı şirketin sorumluluğunun sigortalısının kusuru oranında olmak üzere bedeni zararlarda kişi başına azami teminatın 60.000,00 TL ve koltuk ferdi kaza sigorta poliçesinden dolayı ise kişi başına azami 4.000,00 TL ile sınırlı olduğunu,

dava dilekçesinde Marmara Bölge Müdürlüğünün davalı olarak gösterildiğini ancak davalı şirketin bölge müdürlüklerinin hükmü şahsiyeti olmadığı için Marmara Bölge Müdürlüğünün dava ehliyetinin bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 26.112014 tarihli ve 2013/17 Esas, 2014/581 Karar sayılı kararıyla; davalı ... Sanayi Ticaret A.Ş. yönünden açılan davanın feragat nedeniyle esastan reddine, davacı ...'ın maddi tazminat talepleri yönünden davanın kabulü ile 109.873,65 TL destekten yoksun kalma tazminatının 17.05.2007 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...

Oyak Sigorta A.Ş. yönünden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ZMMS ve kasko sigorta poliçelerinde belirtilen teminat miktarları ile sınırlı olarak davalılar ..., ... ve Axa Oyak Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ...'ın manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile 35.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan 17.05.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin taleplerin reddine, davacı ...'ın maddi tazminat talepleri yönünden davanın kabulü ile 8.460,09 TL destekten yoksun kalma tazminatının 17.05.2007 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...

Oyak Sigorta A.Ş. yönünden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ZMMS ve kasko sigorta poliçelerinde belirtilen teminat miktarları ile sınırlı olarak davalılar ..., ... ve Axa Oyak Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ...'ın manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ...

Ve ...'dan 17.05.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, davacı ...'nın maddi tazminat talepleri yönünden davanın kabulü ile 87.247,90 TL sürekli iş güç kaybı tazminatının 17.05.2007 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ... Oyak Sigorta A.Ş.

Yönünden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ve ZMMS ve kasko sigorta poliçelerinde belirtilen teminat miktarları ile sınırlı olarak davalılar ..., ... ve Axa Oyak Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ...'nın manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan 17.05.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Oyak A.Ş vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesinin 28.02.2019 gün ve 2018/4688 Esas-2019/2307 Karar sayılı ilamıyla davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, "...Somut olayda davacı ... için 38.489,82 TL’nin davalı ... tarafından ödendiği, bu miktarın rapor tarihi itibariyle güncellenerek tazminattan mahsup edildiği, ayrıca murisin anne ve babasının Bursa 2. İş Mahkemesinde açmış oldukları tazminat davasında, 2007/1297esas-2014/986karar sayılı kararı ile tazminata hükmedildiği, bu dosyada da poliçe limitleri dikkate alınmadığı ve garame hesabı yapılmadığı davalı ... tarafından savunulmuştur.

Buna göre mahkemece, Bursa 2. İş Mahkemesi’nin 2007/1297 Esas-2014/986 Karar sayılı dava dosyası da değerlendirilmek suretiyle gerekirse bilirkişiden ek rapor alınarak açıklanan yasal hükümler çerçevesinde sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı olarak sorumlu tutulabileceği tazminat tutarının belirlenmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde poliçe limiti üzerindeki tazminat ile sorumlu tutulması isabetli değildir.

Ayrıca davalı ...Ş aynı zamanda dava dışı sürücü ...’ın kullandığı ve desteğin içinde bulunduğu minübüsün birleşik kasko poliçesini düzenleyen şirkettir. Somut olayda minübüs sürücüsünün kusuru olmadığı anlaşılmakla Axa Sigorta A.Ş‘nin birleşik kasko sigorta poliçesi yönü ile sorumlu tutulması doğru olmamış, kararın bu yönü ile de bozulması gerekmiştir. " denilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ...Ş yönünden açılan davanın temyiz incelemesi ile kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına, davacı ...'ın maddi tazminat talepleri yönünden davanın kabulü ile 109.873,65 TL destekten yoksun kalma tazminatının 17.05.2007 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...

Oyak Sigorta A.Ş. yönünden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ZMMS poliçelerinde belirtilen teminat miktarları (60.000 TL) ile sınırlı olarak davalılar ..., ...'ın mirasçılarından ve Axa Oyak Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ...'ın manevi tazminat talepleri yönünden davanın temyiz incelemesi ile kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına, davacı ...'ın maddi tazminat talepleri yönünden davanın kabulü ile 8.460,09 TL destekten yoksun kalma tazminatının 17.05.2007 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...

Oyak Sigorta A.Ş. yönünden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ZMMS poliçelerinde belirtilen teminat miktarları (60.000 TL) ile sınırlı olarak davalılar ..., ...'ın mirasçılarından ve Axa Oyak Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ...'ın manevi tazminat talepleri davanın temyiz incelemesi ile kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına, davacı ...'nın maddi tazminat talepleri yönünden davanın kabulü ile 87.247,90 TL sürekli iş güç kaybı tazminatının 17.05.2007 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...

Oyak Sigorta A.Ş. Yönünden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ve ZMMS poliçelerinde belirtilen teminat miktarları (60.000 TL) ile sınırlı olarak davalılar ..., ...'ın mirasçılarından ve Axa Oyak Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ...'nın manevi tazminat taleplerinin davanın temyiz incelemesi ile kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ...Ş vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu kazaya karışan ... plaka sayılı aracın davalı şirket nezdinde 06.04.2007 - 06.04.2008 tarihleri arasında Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi (ZMMS Poliçesi) ile sigortalı olduğunu, bahsi geçen poliçenin kaza tarihi olan 17.05.2007 tarihindeki kişi başı ölüm / sürekli sakatlık teminat limitinin 60.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, 17.05.2007 tarihinde meydana gelen trafik-iş kazasından sonra,

...'ın vefatı sebebiyle müteveffanın kızı ... tarafından tazminat talebiyle başvuru yapıldığını, kendisine 01.04.2008 tarihinde 38.489,82 TL tutarında destekten yoksun kalma tazminatı (maddi tazminat) ödendiğini, daha sonra dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından trafik-iş kazası sonucunda vefat eden ...'ın hak sahiplerine bağlanan rücuya tabi peşin sermaye değerli gelirin rücuen tahsili talebiyle davalı şirket aleyhine açılan Bursa 3. İş Mahkemesinin 2011/791 E. sayılı dosyası ile görülen dava sonucunda, (EK-2.

Bursa 3. İş Mahkemesi'nin 07.11.2012 tarihli ve 2011/791 E. 2012/795 K. sayılı Kararı) Sosyal Güvenlik Kurumu için Bursa 13. İcra Müdürlüğünün 2013/243 E. sayılı dosyasına 20.199,94 TL asıl alacak olmak üzere fer'ileriyle birlikte toplam 37.818,87 TL tutarında ödeme yapıldığını, yine dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından davalı şirket aleyhine bakiye alacak iddiası ile açılan ve Bursa 1. İş Mahkemesinin 2014/7 E. sayılı dosyası ile görülerek karara çıkan dava sonucunda (EK-4.

Bursa 1. İş Mahkemesinin 04.11.2014 Tarihli ve 2014/7 E. 2014/692 K. Sayılı Kararı) dava dışı kurum lehine 33.555,43 TL alacağa hükmedildiğini, bunun sonucunda bakiye teminat limiti olan 1.310,24 TL ve bu tutara denk gelen fer'ileriyle birlikte Bursa 12. İcra Müdürlüğünün 2015/364 E. sayılı dosyasına 15.12.2015 tarihinde toplam 3.153,61 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemelerin sonucunda davalı şirket nezdinde bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin kişi başı ölüm teminat limitinin tükendiğini,

ilk derece mahkemesince dava dışı SGK'nın iş kazası sigorta kolundan yapmış olduğu rücuya tabi ödemelerin mahsup edilemeyeceği gibi hatalı ve somut olay ile bağdaşmayan bir gerekçeyle poliçedeki ölüm teminatı tüketilmiş olan davalı şirket aleyhine de destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, davacı ... yönünden hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda,

dosya muhtevasında yer alan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Ankara Sosyal Güvenlik İlk Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespitine İlişkin Sağlık Kurulu Kararı'nda bildirilen oran olan %25,14 maluliyet oranı esas alınarak hesaplama yapıldığını, bu maluliyet oranının dayanak kurul kararında da görüleceği üzere SSK İstanbul Eğitim Araştırma Hastanesi 29.05.1998 tarihli raporunda bildirilen %20,2 maluliyet oranını da içerdiğini, söz konusu %20,2 maluliyet oranının 03.03.1998 tarihli iş kazasına bağlı olarak belirlendiğini,

huzurdaki davanın ise 17.05.2007 tarihli trafik-iş kazası sebebiyle açılmış olan bir dava olduğunu, 03.03.1998 tarihli iş kazasından davalı şirketin ve diğer davalıların sorumluluğu bulunmadığından, kaza sonucu doğan maluliyet oranın zarar tespitinde dikkate alınmasının mümkün olmadığını, davacının maluliyet oranının tespiti amacıyla Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu'ndan veya Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulu'ndan rapor alınması gerekirken eksik ve hatalı inceleme ile hüküm kurulmuş olmasının hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafça dava dilekçesinde, davalı ...Ş. yönünden 14.06.2007 tarihinden itibaren yasal faiz talep edilmişken,

mahkemece 17.05.2007 tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmiş olmasının taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğunu, davalı ... yönünden maddi tazminata bağlı hükmedilen vekalet ücreti, yargılama giderleri ile karar ve ilam harcının da bakiye poliçe teminat limitlerine oranla belirlenmesi gerekirken hatalı şekilde yargılama giderlerine hükmedilmiş olmasının usule ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ve Maksimum Ticari Kasko Poliçesi ile teminat altına alınan araçların karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı ...'nın uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı talebi ile ölüm nedeniyle ölen ...'ın desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427, 428 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 53, 54 ve 56 ıncı maddeleri, Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları, Kasko Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla davalı ...Ş vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Mahkemece verilen 26.112014 tarih ve 2013/17 Esas, 2014/581 Karar sayılı kararın Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesinin 28.02.2019 gün ve 2018/4688 Esas-2019/2307 Karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verilmiştir.

Anılan ilamda özetle "...Somut olayda davacı ... için 38.489,82 TL’nin davalı ... tarafından ödendiği, bu miktarın rapor tarihi itibariyle güncellenerek tazminattan mahsup edildiği, ayrıca murisin anne ve babasının Bursa 2. İş Mahkemesinde açmış oldukları tazminat davasında, 2007/1297esas-2014/986karar sayılı kararı ile tazminata hükmedildiği, bu dosyada da poliçe limitleri dikkate alınmadığı ve garame hesabı yapılmadığı davalı ... tarafından savunulmuştur.

Buna göre mahkemece, Bursa 2. İş Mahkemesi’nin 2007/1297 Esas-2014/986 Karar sayılı dava dosyası da değerlendirilmek suretiyle gerekirse bilirkişiden ek rapor alınarak açıklanan yasal hükümler çerçevesinde sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı olarak sorumlu tutulabileceği tazminat tutarının belirlenmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde poliçe limiti üzerindeki tazminat ile sorumlu tutulması isabetli değildir." şeklindeki gerekçe ile murisin anne babasının payının da dikkate alındığı yeni bir hesaplama yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Ancak mahkemece bozmanın gereği yerine getirilmemiştir. Hükmüne uyulan bozma ilamında özetle.

KTK'nun 96. maddesi hükmüne göre, garameten ödeme ilkesi; bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarara görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını ifade etmektedir denilerek, burada amacın, zarar görenlerin birden fazla olması halinde, sigortacının poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağı da dikkate alınarak,

zarar görenler arasında eşitliği sağlayıcı biçimde ve poliçe limitini de aşmayacak biçimde eşit paylaştırmanın sağlanması olduğuna, desteğin anne ve babasının da zarar uğradığı ve bu zararlar için davalı ... şirketine dava açıldığı gözetilerek, ilgili dosyalar getirtilerek bu çerçevede ek rapor alınıp garame hesabı yapılmak suretiyle davacıların hak kazanacağı tazminat miktarının belirlenmesi gerektiğine değinmiştir.

Yargıtay bozma ilamı gereğince Bursa 2. İş Mahkemesinin 2007/1297 Esas-2014/986 Karar sayılı dava dosyası da değerlendirilmek suretiyle desteğin anne babasının payı dikkate alınarak garame hesabı yapılması ve bunun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bozmaya aykırı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ...Ş vekilinin diğer temyiz itirazının REDDİNE

2.Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ...Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ...Ş'ye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,