Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/4129 K.2023/9895

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davalının itirazının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Dava dilekçesinde; müvekkilinin yolcu olarak bulunduğu davalıya trafik sigortalı aracın yaptığı tek taraflı kaza neticesinde davacının %11 oranında malul kaldığını, belirsiz alacak davası olarak ikame ettiği davada şimdilik 4.200,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı,100,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 100,00 TL geçici bakıcı giderinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte, yargılama gideri ve 600,00 TL rapor ücretinin işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davacı vekili 04.11.2020 tarihinde sürekli iş göremezlik tazminatının 143.389,93 TL, geçici iş göremezlik tazminatının 7.214,10 TL, 1.909,49 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 153.113,52 TL olarak taleplerinin artırmıştır.

II. CEVAP

Cevap dilekçesinde; davalıya eksik evrak ile başvuru yapıldığını, dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, poliçe düzenleme tarihi bakımından Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre rapor ibrazı gerekmesine rağmen geçersiz yönetmelik hükümlerine göre rapor verilidiğini, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderinin teminat kapsamında olmadığını, davacının ne kadar süre bakıcıya ihtiyaç duyduğunun raporda belirtilmediğini, rapor ücretinin teminat kapsamında olmadığını, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, davacının gelir durumunu ispatlamasını ayrıca faize ve vekalet ücretine itiraz ettiklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taraflar arasındaki uyuşmazlığın başvuranın sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri taleplerinin miktarının ne olduğu ve poliçe teminatı kapsamında ödenip ödenmeyeceği hususu olduğunu, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığından alınan 07.08.2020 tarihli heyet raporunda Özürlülük Ölçütü,

Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik ve Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre başvuranın özür oranının %11 olduğu, 4 ay geçici iş göremezlik süresi ve 30 gün geçici bakıcı ihtiyacı olduğunun tespit edildiği, kaza tespit tutanağına göre tek taraflı kazada araç sürücüsünün asli kusurlu olduğunun belirtildiği, tazminat miktarlarının tespiti maksadı ile alınan bilirkişi raporu ile TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yöntemi ayrıca PMF 1931 Yaşam Tablosu kullanılarak alternatifli hesaplama yapıldığı,

başvuranın taleplerinin ıslah ettiği, PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre yapılan hesaplama neticesinde 143.389,93 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 7.214,10 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 1.909,49 TL geçici bakıcı gideri ve 600,00 TL rapor ücreti olmak üzere toplam 153.114,00 TL tazminat belirlendiği gerekçesi ile başvurunun kabulüne 143.389,93 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 7.214,10 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 1.909,49 TL geçici bakıcı gideri ve 600,00 TL rapor ücreti olmak üzere toplam 153.114,00 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili; başvurunun, başvuru şartı eksikliği sebebiyle usulden reddi gerektiğini, hükme esas alınan maluliyet raporunun mevzuata uygun olmadığını, tazminat hesabında PMF 1931 Yaşam Tablosunun dikkate alınarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, Genel Şartlar uyarınca TRH 2010 Yaşam Tablosunun kullanılması gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminatı ve geçici bakıcı gideri talebinin poliçe kapsamında bulunmadığını, rapor ücretinden sorumlu olmadıklarını, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, temerrüt tarlhinin hatalı belirlendiğini, davacı vekili lehine hükmedilen vekâlet ücretinin asliye hukuk mahkemeleri için hesaplanacak vekâlet ücretinin 1/5'i oranında olması gerektiğini belirterek itiraz etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin, sigorta şirketine başvuru şartının gerçekleşmediği yönünde itirazı bulunmakta ise de davalıya 11.08.2020 tarihinde başvuru yapıldığı, ilgili belgelerin sunulduğunun anlaşıldığı, maluliyet raporunun geçerliliğinin denetiminin yargılama safhasında yapılacak olması nedeni ile davalının bu itirazının reddine karar verildiği,

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığından alınan 07.08.2020 tarihli heyet raporunun Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik ve Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre tanzim edildiği, kaza ile illiyet bağı kurulduğu, raporun denetime elverişli olduğu,

davalı vekilinin hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu esas alınarak yapılması yönünde itirazına gelince, başvuruya konu rizikonun teminat altına alındığı poliçenin, 26.04.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'dan sonra tanzim edildiğinden, uyuşmazlık konusu tazminat alacağının hesaplamasında TRH 2010 Yaşam Tablosunun esas alınmasının uygun olduğu, TRH 2010 Yaşam Tablosu esas alınarak yapılan hesaplama neticesinde sürekli iş göremezlik tazminatının 102.421,43 TL, geçici iş göremezlik tazminatının 7.214,10 TL, geçici bakıcı giderinin ise 1.909,49 TL olarak hesaplandığı,

davalı şirketin geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı giderinden ve rapor ücretinden sorumlu olduğu, davalı vekilinin hatır taşıması olduğuna dair defi mevcut ise de buna ilişkin delil ibraz etmediği, davacı vekilinin nispi tam oranda vekalet ücreti alması gerektiği gerekçesi ile davalı vekilinin itirazının kısmen kabulü ile 102.421,43TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 7.214,10 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 1.909,49 TL geçici bakıcı gideri olmak üzere toplam 111.545,02 TL tazminatın 24.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; itiraz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 23.12.2018 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik tazminatı, bakıcı gideri ve rapor ücreti talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52 ve 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; maluliyet raporunun kaza tarihinde geçerli yönetmelik hükümlerine göre alınmış olmasına, davalının geçici iş göremezlik tazminatı, geçici bakıcı gideri ve rapor ücretinden sorumlu olduğunun anlaşılmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur. Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma aşamasında davacı, arkadaşının babasına ait araçla gezmeye çıktıklarını, arkadaşının direksiyon hakimiyetini kaybettiğini ve kazanın meydana geldiğini beyan etmiştir.

Davacının, davalı şirkete sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu ve sürücü ile arkadaş oldukları ... olup davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir.

Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı ... şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

3. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,