Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/4159 K.2023/7507

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın kısmen kabulü ile Uyuşmazlık hakem Heyeti kararının kaldırılarak başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 17.10.2018 tarihinde davalının zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortaladığı aracın karıştığı trafik kazasında yolcu olarak bulunan davacının yaralanarak malul kaldığını belirterek, belirsiz alacak davası olarak, 5.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsilini talep etmiş, bila tarihli dilekçe ile talebini 73.357,17 TL olarak artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; maluliyet raporunun usulüne uygun düzenlenmediğini, başvurunun usulden reddi gerektiğini, sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında sorumluluğun bulunduğunu, davacının kaza nedeniyle elde ettiği gelir ve tazminatların belirlenecek tazminattan düşülmesi gerektiğini, poliçe teminatı dışındaki giderlere hükmedilemeyeceğini, hatır taşıması nedeniyle tazminattan indirim gerektiğini, davacı yararına hükmedilen vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanan miktarın 1/5'i olması gerektiğini belirterek başvurunun reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre davacının maluliyetinin tespit edildiği, hesap ve kusur bilirkişi raporlarının gerekçeli ve denetime elverişli olduğu, ödeme tarihi itibariyle zararın karşılanmadığının belirlendiği, kısmi ödemelerin düşülerek hesaplama yapıldığı gerekçesiyle PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniği esas alınmak suretiyle düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda başvurunun kısmen kabulü ile 73.357,17 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 01.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; maluliyet tespitinin hatalı olduğunu, kusur tespitinin hatalı olduğunu, davalının sigortaladığı araç sürücüsünün %65 oranınında kusurlu olduğunu, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 tenik faizle hesaplama yapılması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyeti'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kusur tespitine ilişkin raporun denetime elverişli olduğu, buna göre davalının sigortaladığı araç sürücüsünün %75 oranında kusurlu bulunduğu, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1.8 teknik faiz uygulanmak suretiyle hesaplama yapılması gerektiği, İtiraz Hakem Heyetince aktüer bilirkişiden anılan yöntem uygulanmak suretiyle yeniden hesaplama yapılması için alınan ek raporun denetime elverişli olduğu gerekçesiyle davalının itirazının kısmen kabulüne, kararın kaldırılarak başvurunun kısmen kabulü ile 49.977,78 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 01.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniği uygulanmak suretiyle hesaplama yapılması gerektiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; maluliyet raporunun usulüne uygun olmadığını, kusur tespitinin hatalı olduğunu, davalının sigortaladığı araç sürücüsünün %65 oranınında kusurlu olduğunu, hatır taşıması nedeniyle tazminattan indirim gerektiğini, poliçe teminatı dışındaki taleplerin reddi gerektiğini, davacı yararına hükmedilen vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanan miktarın 1/5'i olması gerektiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ... şirketi tarafından ZMSS Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 87, 88, 89, 90, 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliği'nin 16 ncı maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir.

Öte yandan Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ıncı maddesindeki Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı sonrası, ZMSS Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir.

Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından kabul edilen aktüer raporunda PMF 1931 Yaşam Tablosu ve %0 teknik faiz uygulanmak suretiyle hesaplama yapıldığı, Uyuşmazlık Hakem Heyetince bilirkişi raporu doğrultusunda kabul kararı verildiği, karara davalının itiraz etmesi üzerine İtiraz Hakem Heyetince TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz uygulanmak suretiyle düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda başvurunun kısmen kabulüne karar verildiği, taraf vekillerinin kararı temyiz ettiği anlaşılmaktadır.

Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılması yerinde olmakla birlikte %1,8 teknik faiz ve işleyecek devre bakımından “devre başı ödemeli belirli süreli rant” yöntemi kullanılması doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; kazanılmış haklar gözetilmek suretiyle, Uyuşmazlık Hakem Heyetince aldırılan aktüer bilirkişi raporu tarihindeki veriler esas alınarak, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi ile hesaplama yapılarak davacının sürekli iş göremezlik tazminatı alacağının belirlenmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle yazılı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

2. Hâkim; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 51 inci maddesi uyarınca tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler; aynı Kanun’un 52 inci maddesi uyarınca da zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 78 inci maddesi ile Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca belirli sınıf araçlarda 150 cm’den kısa ve 36 kg’ın altındaki çocukların taşınması sırasında çocukların ağırlığına uygun anılan Yönetmelik ekinde yer alan (1) sayılı cetvelde yer alan çocuk bağlama sistemlerinin kullanılması zorunludur.

Davacının olay tarihinde 3 yaşında olduğu dikkate alındığında araç içerisinde yolculuk yaptığı esnada mevzuatta belirlendiği üzere koruyucu tertibatla taşınması gerektiği açık olup bu hususta gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü velayet hakkı kapsamında anne ve babaya aittir.

Dosya içerisindeki belge ve bilgiler dikkate alındığında, davacının yolcu olduğu aracın kaza yapması sonucu yaralanmasının deri, hipertrofik skar ve keloid olarak belirlendiği ve maluliyet oranının %5 olarak tespit edildiği, davacının yaşı itibarıyla bu hususlara yönelik tedbirleri alma yükümlülüğünün davacı küçüğün anne ve babasına ait olduğu anlaşıldığına göre müterafik kusurun varlığının kabulü ile hesaplanan tazminattan Dairemizin istikrar kazanmış uygulaması gereği %20 oranında indirim yapılması gerekmektedir. Kararın açıklanan nedenle de bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin, (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacı ve davalıya iadesine,

Dosyanın saklama kararını veren mahkemeye gönderilmesine,

05.06.2023 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava, trafik kazası sonucu oluşan bedensel zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı istemine ilişkindir.

Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından karara esas kabul edilen 20.02.2021 tarihli aktüer ek raporunda, PMF 1931 Yaşam Tablosu'na göre ve progresif rant tekniğiyle 73.357,17 TL. tazminat hesaplanmış; bu rapordaki hesap tekniğine ve Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına davacı taraf itiraz etmemiş, davalı vekili itiraz etmiştir. Davalının itirazı doğrultusunda İtiraz Hakem Heyeti tarafından alınıp hükme esas kabul edilen raporda ise TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faiz yöntemi kullanılarak 49.977,78 TL. tazminat hesaplanmış ve bu miktar hüküm altına alınmıştır.

İtiraz Hakem Heyeti tarafından verilen karara esas alınan rapordaki hesap tekniği (TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faiz yöntemi) Dairemizin yerleşik uygulamalarına uygun değildir. Yerleşik uygulamalarımız gereği hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniği ile yapılması gereklidir. Ne var ki; davacı taraf, PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniğiyle yapılan hesabı hükme esas alan Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına itiraz etmediğinden, bu karara esas alınan hesap tekniğinin uygulanması bakımından davalı yararına usuli kazanılmış hak oluşmuştur.

Açıklanan tüm bu nedenlerle; davalı taraf yararına oluşan usuli kazanılmış hakların korunması gerektiğinden, hesaplamanın PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniğiyle yapılması için kararın davacı yararına bozulması gerekirken, davalının kazanılmış haklarını ihlal edecek biçimde hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniğiyle yapılması yönündeki sayın çoğunluğun (1) nolu bentteki bozma gerekçesine katılmıyorum.