Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/4380 K.2024/5050

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 21.05.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte gelen davacı vekili Av...... ile davalı ... vekili Av...... geldiler. Diğer davalı ... adına gelen olmadı. Taraflar vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 21.05.2024 gününde Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; keşidecisi davalı ... olan 17.05.2016 tarihli toplam 730.000,00 TL bedelli 6 adet senedin vadesinde ödenmemesi sebebiyle İstanbul 25. İcra Müdürlüğü'nün 2016/19532 sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığını, haczin kesinleştiğini, mernis adresinde 09.08.2016 tarihinde yapılan fiili hacizde 1 adet TV nin haczedildiğini, davalının babasının istihkak iddiasında bulunduğunu, davalının haczi kabil bir mal varlığı bulunmadığından,

bu haciz tutanağının geçici aciz vesikası hükmünde olduğunu, davalının borcunu ödememek için diğer davalı ... ile birlikte harekete ederek planlı, muvazaalı ve ivazsız olarak iptali gereken mal kaçırma tasarrufunda bulunduklarını, taşınmazların Sakarya İli, Adapazarı İlçesinde bulunduğunu, taşınmazların gerçek tasarruf bedellerinin çok altında satıldığını, davalı ...'nin diğer davalı borçlunun yetkilisi olduğunu, şirketinde uzun yıllar sigortalı olarak çalıştığını belirterek 20.06.2016 tarihli taşınmazların devrine ilişkin tasarrufların iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazında bulunarak, yıllarca çalışarak elde edilen birikimlerinin değerlendirilmesi sonucunda, yatırım amaçlı olarak ve bedeli ödenerek satın alınan taşınmazlara ilişkin tasarrufların, sadece davalı borçlu ile işlemde bulunan kişinin birbirlerini tanıyor olmaları gerekçesiyle iptalinin talep edilemeyeceğini beyanla davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davalı ...'in 29.04.2016 tarihinde devraldığı Anadolu Grup Dekor Taş Uygulama Yapı ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti'nin restoran işletmesinde meydana gelen mali sıkıntılar nedeniyle, söz konusu taşınmazların satışa çıkarıldığını ve elde edilen gelir ile devralınan şirketin diğer borçları ile çalışanlarının ücret ve tazminat ödemelerinin gerçekleştirildiğini, iptal isteğine konu taşınmazlara ilişkin satışın gerçek bedeller üzerinden yapılan gerçek satış niteliğinde olduğunu, ızrar kastı taşımadığını, bu şekilde toplam 120.000,00 TL borç ödendiğini, alıcı ve satıcıların birbirini tanıyor olmalarının satışın gerçek bir satış olmadığını göstermeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taşınmazların gerçek değerine yakın satıldığı, değerler arasında misli farkın bulunmadığı, taraflar arasındaki satışın gerçek olmadığına ilişkin iddianın ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalılar arasında yapılan taşınmaz satışına ilişkin tasarruf işleminin esasen karşılıksız olduğunu, zira satış bedelinin alıcı tarafından satıcıya ödendiğine ilişkin, makbuz, banka havalesi vs. gibi bir belge ibraz edilemediğini ve elden bir ödeme varsa bu ödemenin borçlu hesabına intikal ettiğine ilişkin somut bir veri de olmadığını, borçlu tanığı olarak dinlenen ...'ın beyanları dikkate alındığında, davalıların eylem birliği içerisinde olduklarının da anlaşılacağını,

ayrıca mahkemenin davalı ...'nin söz konusu taşınmazları alabilecek mali gücünün bulunduğuna ilişkin değerlendirmesinde de isabet bulunmadığı gibi davalılar arasında önceye dayalı işçi-işveren ilişkisi bulunması nedeniyle, davalı alıcının borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve ızrar kastını bilen kişi olduğu gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, kabule göre de yargılama sırasında harçlandırılmış dava değerinin 268.440,00 TL olduğu halde, dava değerinin 306.942,37 TL olarak kabul edilmesi sonucunda,

davacı aleyhine fazla vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının da hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; iptal isteğine konu taşınmazların, devir tarihindeki toplam rayiç değerinin 306.942,37 TL, resmi akit tablosunda gösterilen toplam satış bedellerinin ise, 268.440,00 TL olduğu ve davalıların birbirlerini önceden tanıdıkları, davalıların birbirini önceden tanıyor olmalarının tek başına davalı alıcının, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve ızrar kastını bilen veya bilmesi gereken kişilerden olduğunu gösterme bakımından yetersiz olduğunu, kaldı ki taşınmazları devralan davalı ...'nin mali gücünün, bu taşınmazları satın almaya yeterli olduğunun da dosya kapsamından anlaşıldığı gerekçesiyle davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun HMK.m.353/1-b/1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunda bildirdiği sebepler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme İcra ve İflas Kanununun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz ya da iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK.nun 278, 279 ve 280 inci maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Özellikle İİK.nun 278 inci maddesinde akdin yapıldığı sırada kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği ve yasanın bağışlama hükmünde olarak iptale tâbi tuttuğu tasarrufların iptali gerektiğinden mahkemece ivazlar arasında fark bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Aynı maddede sayılan akrabalık derecesi vs. araştırılmalıdır.

Keza İİK.nun 280 inci maddesinde malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar vermek kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde tasarrufun iptal edileceği hususu düzenlendiğinden yapılan işlemde mal kaçırma kastı irdelenmelidir.

Öte yandan İİK.nun 279 uncu maddesinde de iptal nedenleri sayılmış olup bu maddede yazılan iptal nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği de takdir olunmalıdır.

Somut olayda. İlk Derece Mahkemesince taşınmazların gerçek değerine yakın satıldığı, değerler arasında misli farkın bulunmadığı, taraflar arasındaki satışın gerçek olmadığına ilişkin iddianın ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, varılan sonuç dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna uygun düşmemektedir.

Dosya kapsamından, dava konusu taşınmazları borçludan devralan davalı 3. kişi ...'nin; daha önce davalı borçlu ...'ın ortağı olduğu Süperler Filmcilik Yapım ve Reklam Hizmetleri Tic. Ltd.

Şti.’nin sigortalı çalışanı olduğu anlaşılmakta olup, aynı gün aynı yerde bulunan 6 adet parselin davalı tarafından devralındığı da dikkate alındığında davalı 3. kişi ...'nin İİK'nun 280/1 maddesi kapsamında borçlunun mali durumunu ve alacaklıları ızrar kastını bilebilecek kişilerden olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu üzere karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

17.100,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya iadesine,