Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/5054 K.2023/9772

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda ... tarafından davanın davalı ...Ş. yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davalı Güvence Hesabı yönünden davanın usulden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilinin itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyetince itirazın kabulüne, davalı ...Ş. yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davalı Güvence Hesabı yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davalı Güvence Hesabı vekilinin temyiz başvurusu sonucunda, Dairece ... kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; itirazın kısmen kabulü ile davalı ...Ş. yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davalı Güvence Hesabı yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

... kararı davacı vekili ile davalı Güvence Hesabı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 24.10.2019 tarihinde müvekkilinin eşi ...’ın trafik sigortası olmayan motosiklette yolcu olduğu esnada davalı ...Ş. tarafından sigortalanan araç ile kazası neticesinde vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili isteminde bulunmuş, talebini 07.09.2020 tarihli dilekçe ile davalı Güvence Hesabı bakımından 78.715,60 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; başvurunun usule uygun olmadığını, zorunlu dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurulmadan dava açıldığını, talebin zamanaşımına uğradığını, davacının desteğinin yolcu olduğu motosiklet sürücüsünün meydana gelen kazada tam kusurlu olduğunu, bu nedenle davacının tazminat talep etme hakkının olmadığını, müteveffada kask takılı olmaması nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, davalının sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlı olduğunu, kusur yönünden uzman bilirkişilerden rapor alınması gerektiğini,

hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, ticari değil yasal faiz talep edilebileceğini, ceza dosyasının getirtilerek taraflar arasında uzlaşma olup olmadığının netleştirilmesi gerektiğini, müteveffanın anne ve babasının hayatta olması halinde pay oranlarına onların da dahil edilmesi gerektiğini, davacıya Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından herhangi bir rücuya esas ödemenin yapılıp yapılmadığının araştırılması ve yapılmış olması halinde talep edilebilecek tazminattan mahsup edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

2. Davalı Güvence Hesabı vekili cevap dilekçesinde; davacıya başvurudan evvel ödeme yapıldığını, bu nedenle davalı Güvence Hesabı'nın sorumluluğunun kalmadığını, kusur oranlarının alınacak bilirkişi raporuyla belirlenmesi gerektiğini, ödemenin yeterli olup olmadığı belirlenirken kusur oranlarının dikkate alınması gerektiğini, müteveffanın kaza sırasında ... belgesi olmayan ve uyuşturucu maddenin etkisi altında olan sürücünün aracında yolculuk etmesinden dolayı, ayrıca ölenin kaskının takılı olmaması nedeniyle ayrı ayrı olacak şekilde müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini,

ödeme tarihindeki veriler esas alınarak hesaplama yapılması gerektiğini, davalıca yapılan ödemenin güncellenerek mahsup edilmesi gerektiğini, davacıya Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından herhangi bir rücuya esas ödemenin yapılıp yapılmadığının araştırılması ve yapılmış olması halinde talep edilebilecek tazminattan mahsup edilmesi,

davalının sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlı olduğunu, faizin ancak başvuru tarihinden itibaren ve yasal faiz olarak işletilebileceğini, hesaplamada yeni Genel Şartlar'ın dikkate alınması gerektiğini ve davacı vekili lehine hükmedilen vekâlet ücretinin 1/5’i oranında olması gerektiğini belirtmiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...Ş. bakımından sulh olunması sebebiyle hüküm kurulmasına yer olmadığına, davalı Güvence Hesabı bakımından gerekli belgeler süresinde dosyaya sunulmadığından başvurunun usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 13.09.2020 tarihli 2020/İHK-16576 ... kararı ile, davacının itirazının kabulüne, davalı ...Ş. bakımından sulh olunması sebebiyle hüküm kurulmasına yer olmadığına, 78.715,60 TL tazminatın yasal faizi ile birlikte davalı Güvence Hesabından tahsiline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Güvence Hesabı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 24.03.2022 tarihli 2022/2581 esas ve 2022/5829 karar ... kararı ile "...Dosyanın incelenmesinde; kaza tespit tutanağında ve ceza yargılamasında alınan ATK raporunda kazaya karışan her iki araç sürücüsünün de kusurlu olduğunun tespitinin yapıldığı, davalı ...Ş.’nin davacıya 51.045,05 TL ödemede bulunması sebebiyle davalı ve adı geçen davalının sulh olduğu, aktüerya bilirkişi raporunda davalı Güvence Hesabı’nın %75 kusurunun varlığının kabulü ile hesaplama yapıldığı, müteveffanın detaylı nüfus kaydının dosya içerisinde olmadığı anlaşılmaktadır.Şu halde;

kazaya karışan her iki aracın kusurunun olduğuna dair kaza tespit tutanağında ve ceza yargılamasında alınan ATK raporundaki belirleme nazara alındığında, her iki sürücünün sorumluluklarının yukarıda açıklanan yasal düzenlemelere göre müşterek müteselsil sorumluluk olması (davacı vekilinin talebi de aynı doğrultudadır) ve müşterek sorumlulardan biri tarafından yapılan ödeme (51.045,05 TL ödeme davacının da kabulündedir) ile diğerinin de sorumluluğunun o miktarda sonra ereceği hususu dikkate alınarak davacıya ödenen 51.045,05 TL tazminatın güncellenerek toplam tazminat miktarından düşülmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru

olmamıştır. Açıklanan yasal düzenlemelere göre müteveffaya ait detaylı nüfus kayıt örneğinin dosya arasına alınarak davalı Güvence Hesabının müteveffanın çocuğu olduğuna dair itirazları ve bu doğrultuda hesaplamadaki pay dağılımının da detaylı incelenmesi bakımından aktüerya bilirkişiden ek rapor alındıktan sonra esasa yönelik hüküm kurulması gerekmektedir. Kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.

Kabule göre, Sigortacılık Kanunu 30/17 maddesi ile 19.01.2016 tarihli ve 29598 Resmi Gazetede yayımlanarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin 16/13 maddesinde 'Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir.' hükmü eklenmiştir.

Heyetçe verilen kararda davacı lehine hükmedilecek vekalet ücreti için Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 17. maddesi gereğince hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi, ancak hesaplanan miktarın maktu vekalet ücretinin altında kalması halinde maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir." gerekçeleriyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 29.01.2023 tarihli bilirkişi ek raporu doğrultusunda hesaplanan tazminat tutarının kararı sadece davalı Güvence Hesabı'nın temyiz etmiş olması ve aleyhe hüküm yasağı gereğince davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin bozma ilamı doğrultusunda düzeltilmesine, diğer hükümlerin bozma ilamından önceki haliyle aynen icrasına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Güvence Hesabı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; asgari ücretin kamu düzenine ilişkin olduğunu, bu nedenle bozmadan sonra alınan ek bilirkişi raporunun hükme esas alınması gerektiğini, davacı lehine maktu değil nisbi vekalet ücretinin hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı Güvence Hesabı vekili temyiz dilekçesinde; usuli kazanılmış hak ilkesi gereği davalı ...Ş. tarafından ödenen miktarın bozmadan önce alınan ilk hesap raporunda hesaplanan miktardan mahsup edilmesi gerektiğini, hesaplamada TRH-2010 Yaşam Tablosu ve %1,65 teknik faizin uygulanması gerektiğini, ancak dava tarihinden itibaren faiz işletilebileceğini ve davacı lehine hükmedilen maktu vekalet ücretinin bozmadan önceki karar tarihi esas alınarak belirlenmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının eşi olan desteğin yolcu olarak bulunduğu sigortasız motosiklet ile davalı tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı olan aracın 24.10.2019 tarihinde karıştığı trafik kazası sonucu davacının eşi olan desteğin hayatını kaybetmesinden kaynaklanan bakiye destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, 2918 ... Kanun'un 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli kararı gereğince davacının zararının TRH 2010 yaşam tablosu ve prograsif rant yöntemine göre belirlenmiş olmasının yerinde olmasına, davacı lehine hükmedilen vekalet ücreti takdirinin yerinde olmasına, 13.09.2020 tarih ve 2020/İHK-16576 ... ... kararını davacının temyiz etmemiş, sadece davalı Güvence Hesabı'nın temyiz etmiş olmasına,

bozmaya uyulmakla ilk kararı temyiz eden davalı Güvence Hesabı yararına usuli kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmamasına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalı Güvence Hesabı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. ... İtiraz Hakem Heyetinin bozma ilamından önceki 13.09.2020 tarih, 2020/İHK-16576 ... kararında, davacının itirazının kısmen kabulü ile, esas hakkında yeniden hüküm tesisine, başvurunun kısmen kabulüne, 06.09.2020 tarihli hesap raporuna göre TRH-2010 Yaşam Tablosu ile %1,8 teknik faiz yöntemi esas alınarak yapılan hesaplama sonucu 78.715,60 TL sürekli iş göremezlik tazminatının yasal faiziyle birlikte davalı Güvence Hesabı'ndan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş; ... kararı, davalı Güvence Hesabı vekili tarafından temyiz edilmiş olup, davacı tarafından temyiz edilmemiştir.

Bozma ilamına uyulmakla, temyiz eden davalı Güvence Hesabı yararına 06.09.2020 tarihli aktüer raporundaki TRH-2010 Yaşam Tablosu ile %1,8 teknik faiz yöntemi esas alınarak yapılan hesaplama yönünden usuli kazanılmış hak oluşmakla, bu hakkın ihlal edilmemesi için bozmadan önce hükme esas alınan 06.09.2020 tarihli hesap raporundaki verilere göre karar verilmesi gerekirken, bozma ilamı sonrasında davalı Güvence Hesabı'nın aleyhine olacak şekilde 29.01.2023 tarihli bilirkişi ek raporunun alınarak ek rapordaki verilerin ve TRH-2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yönteminin esas alınması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VII. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin tüm, davalı Güvence Hesabı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı Güvence Hesabı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,