Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/5233 K.2025/2780

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının yolcu olarak bulunduğu araç ile sürücüsü ve plakası bilinmeyen araç arasındaki 25.11.2018 tarihli kazada müvekkilinin malul kaldığını, daha önce Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru yapmış ise de 2021 E. 106681, 2021/ İHK-45516 sayılı tahkim dosyasında ara kararın yerine getirilmemesi gerekçesi ile başvurunun usulden reddine karar verildiğini beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 9.800,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 100,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 100,00 TL geçici bakıcı giderinin işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; 30.09.2022 tarihinde sürekli iş göremezlik tazminatını 184.573,74 TL, bakıcı giderini 2.435,40 TL olmak üzere toplam 187.009,14 TL olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; başvurunun kesin hüküm nedeni ile reddi gerektiğini, kazaya plakası tespit edilemeyen aracın sebebiyet verdiğinin ispatlanamadığını, talebin belirsiz alacak davası olarak ileri sürülmesinin imkanı olmadığını, kusur oranlarının belirlenmesi gerektiğini, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, çocuklara ilişkin geçici iş göremezlik tazminatı taleplerinden sorumlu olmadıklarını, bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, kabul anlamına gelmemekle birlikte hesaplama yapılacak ise TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,65 teknik faiz yönteminin uygulanmasını, ödeme tarihindeki verilerin dikkate alınmasını,

Sosyal Güvenlik Kurumundan ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmasını, hatır taşıması indirimi ve davacının koruyucu ekipman kullanmamış olması nedeni ile müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, temerrüte düşmediklerini, askerlik süresinin dikkate alınmasını, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini avans faizi talebini kabul etmediklerini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının, yolcu olarak bulunduğu araç sürücüsü ile plakası ve sürücüsü tespit edilemeyen araç sürücüsü arasındaki 25.11.2018 arasında meydana gelen kazada yaralanması ile tazminat isteminde bulunduğu, alınan kusur raporu ile plakası tespit edilemeyen araç sürücüsünün kazada %100 oranında kusurlu olduğu, kaza tarihi itibari ile geçerli yönetmelik hükümlerine göre maluliyet raporu alındığı, Yargıtay içtihatları uyarınca TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemince hesaplama yapıldığı, davalının yaptığı ödemenin güncel hali ile tenzil edildiği,

davacının tazminat isteminin yolcu olarak bulunduğu araçtan değil plakası ve sürücüsü tespit edilemeyen diğer araçtan talep etmiş olması nedeni ile hatır taşıması indirimi yapılamayacağı, ancak koruyucu ekipman olarak dizlik kullanmayan davacının zararın artmasına neden olduğu bu nedenle müterafık kusur indirimi uygulanması gerektiği gerekçesi ile başvurunun kısmen kabulüne, 147.658,99 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ile 1.948,32 TL geçici bakıcı giderinin 10.05.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, geçici iş göremezlik tazminatının ise reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; itirazın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kesin hüküm nedeni ile davanın reddi gerektiği, ödeme yapılmış olması nedeniyle sorumluluklarının kalmadığı, başvurunun usulüne uygun yapılmadığı, maluliyet raporundaki tespitleri kabul etmedikleri, müterafik kusur indirimi yapılması sonrası ödemenin tenzili gerektiği, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiği, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan ödemelerin belirlenmesi gerektiği, hesaplamada askerlik süresinin dikkate alınması gerektiği temerrüte düşmedikleri, avans faizi kabul etmedikleri, hesaplama yönteminin hatalı olduğu, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiği gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; sürücüsü ve plakası tespit edilemeyen aracın karıştığı 25.11.2018 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri talebine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, maluliyet raporunun mevzuata uygun düzenlenmesine, davalının geçici iş göremezlik tazminatı talebinin reddine karar verilmiş olmasına, davacının 03.06.2021 tarihli tahkim başvurusunun usulden reddine karar verilmiş olmasına, ödeme tarihindeki verilere göre yapılan hesaplamada ödemenin yeterli olmadığının anlaşılmasına,

tazminat taleplerinin davacının yolcu olarak bulunduğu araçtan istenmemiş olması nedeni ile hatır taşıması indirimi yapılmamasının yerinde olmasına, davalının 10.05.2022 tarihinde temerrüte düşmüş olmasına, kazaya neden olan aracın otobüs olması nedeni ile avans faizine karar verilmesinde isabetsizlik olmamasına, hesaplamanın usul ve yasaya uygun olarak yapılmış olmasına, davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmiş olmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Tazminatın kapsamını belirleme biçimi ve tazminattan yapılacak indirimler ve sıralaması TBK 51 ve 52 nci (818 Sayılı B.K 43-44 mad) maddelerinde düzenlenmiştir.

TBK 51. maddesine göre hakim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyecektir. Bu madde uyarınca hakim, öncelikle zarar gören kişinin/kişilerin maluliyet oranına, yaşına, bakiye ömrüne ve gelirine göre zararını tespit edecek ve bundan birlikte kusuruna isabet eden kısmı çıkaracaktır.

Daha sonra Karayolları Trafik Kanununun 87.maddesi gereğince eğer yaralanan kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa gerek öğreti gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsendiği üzere TBK 51. madde uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapacaktır.

Son olarak da, zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise TBK 52. maddesine göre, tazminatı indirebilecek veya tamamen kaldırabilecektir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 14.03.2012 2011/4-824 E., 2012/134 K.; Yine HGK 16.03.2016 Tarih 2014/1018 E., 2016/326 K.).

Yani, TBK 51 ve 52. maddelere göre nihai tazminatı belirlemedeki indirimler; 1-Trafik kazasının oluşumunda zarar görenin kusuru varsa (birlikte kusur) bu oranda indirim yapılması, 2-Hatır taşıması varsa TBK 51 ve KTK 87. maddeleri uyarınca indirim yapılması, 3-Zarar görenin olayın oluşumunda etkili olmamakla beraber zararın oluşumunda veya artmasında kusuru varsa (müterafik kusur) kalan tazminattan bu sebeple indirim yapılması biçiminde olmalıdır.

Zarar görenin birlikte kusuru, hatır ve müterafik kusur indirimleri yapıldıktan sonra sorumlular tarafından bir ödeme yapılmış ise ödenmesi gereken tazminattan en son bu ödemelerin mahsubu ve hükmedilecek tazminat miktarının belirlenmesi gerekir.

İlgili Kanun maddeleri incelendiğinde kusur, hatır ve müterafik kusur bir indirim sebebi olarak sayılmasına karşın zarar sorumlularınca yapılan ödemeler bir indirim nedeni olarak gösterilmemiştir. Kaldı ki ödemeler tazminatı belirlemede bir indirim sebebi olmayıp Yargıtay uygulamaları ile artık yerleşik ... geldiği gibi borcu söndüren bir nitelik taşımaktadır (Hukuk Genel Kurulu 03.05.2017 Tarih 2017/2097 E., 2017/894 K.).

Somut olayda; davacıya davadan önce davalı tarafından kısmi ödeme yapılmıştır. Sigorta Tahkim Komisyonu tarafından hesaplanan tazminattan, davadan önceki ödeme güncellenerek düşülmüş, bundan sonra da müterafık kusur indirimi yapılarak tazminata hükmedilmiştir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında hesaplanan tazminattan önce müterafik kusur indirimi yapılıp, daha sonra güncellenen ödemenin düşülmesi gerektiğinden, kararın bu kısım yönünden bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR