Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/5525 K.2024/5380

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davalı ... vekili ve davalı Carmin İnş. Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti ve davalı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulü ile yeni hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalılar ... ve Carmin İnş. Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti. vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 28.05.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Av. ... ile davalılar ... ve Carmin İnş. Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti vekilleri Av. ... geldiler. Davalı ... tarafından gelen olmadı. Taraf vekillerinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 28.05.2024 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde müvekkilinin davalı ...'dan alacaklı olduğunu, davalı borçlu aleyhine İstanbul Anadolu 20. İcra Müdürlüğü’nün 2017/17010 ve İstanbul Anadolu 6. İcra Müdürlüğünün 2018/15116 sayılı dosyalarıyla icra takibi başlattıklarını, takibin semeresiz kaldığını, davalı borçlunun adına kayıtlı bulunan İstanbul Tuzla 6509 parselde kain 6 numaralı bağımsız bölümü 13.06.2016 tarihinde diğer davalı Halil Öztatlı’ya; maliki olduğu ... plakalı aracını ise diğer davalı şirkete mal kaçırmak amacıyla devretmiş olduğunun tespit edildiğini belirterek yapılan tasarrufların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalılardan ... adlı ve Carmin İnşaat Şirketi vekili davanın reddini savunmuştur. 2. Diğer davalıya usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen davaya cevap vermediği görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemenin 17.11.2020 tarihli ve 2018/427 E - 2020/183 K sayılı kararı ile dava ön şartlarının mevcut olduğu, dava konusu taşınmazın resmi akitte gösterilen satış bedeli ile rayiç piyasa değeri arasında fark olduğu gibi davalı borçlunun yetkilisi olduğu Yıldız Vidanjör ile ... arasında borç tasfiyesine ilişkin protokoller düzenlendiği, dolayısıyla işlem sırasında borçlunun mali durumunun bilindiği, Tasarrufa konu araç yönünden ise davalı ...'in aracın borçludan alımında Carmin İnşaatın vekili olarak hareket ettiği, Carmin İnşaat tarafından aracın bilahare Halit'e satıldığı,

Halit tarafından da 14.04.2017 tarihinde dava dışı bir kişiye satıldığı, aracın, taşınmazın satışından bir gün sonra devredilip asaleten alınıp 4. kişiye satış tarihleri arasında kısa zaman aralığı bulunduğu ve yukarıda açıklandığı üzere davalı ...'in borçlunun mali durumunu bilen kişilerden olması nedeniyle aracın satışına ilişkin tasarrufun İİK 280. maddesi yönünden iptali gerektiği, ancak aracın elden çıkarılmış olması nedeniyle aracın bedeli nispetinde tazminata hükmedilmesi gerektiği" gerekçesiyle davanın kabulüne, davalılar arasında yapılan tasarrufların iptaline,

İstanbul Anadolu 20 İcra Dairesinin 2017/17010 ve İstanbul Anadolu 6 İcra Dairesinin 2018/15116 takip sayılı dosyalarındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak kaydıyla dava konusu taşınmaz üzerinde cebri icra yetkisi tanınmasına, ... plakalı aracın rayiç değeri 178.465,00 TL'nin davalılar ... ve Carmin İnşaattan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı Carmin İnş Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti ve ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1-Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; taşınmazın satış bedeline ilişkin değerlendirme yapılırken banka lehine ipotekli olduğu hususunun gözden kaçırıldığını, ipotek borcunun davalı ... tarafından ödenerek kapatıldığını, bu hususa ilişkin herhangi bir araştırma yapılmadan karar verilmesinin doğru olmadığını, menkul mal yönünden rehin alacaklısının hali hazırda diğer davalı ... olduğunu, rehin alacaklısı olan bir kişinin muvazaalı satış yapmasına gerek olmadığını, davanın ispatlanamadığını, davalılar arasında ticaret ilişkisi olduğu ortada ise de yapılan devirlerin tamamen borca mahsuben yapıldığını,

hal böyle iken diğer davalının alacağını salt icra takibi haricinde bir yol ile tahsil etmiş olmasının mal kaçırıldığının ispatı olarak kabul edilemeyeceğini, tanık beyanlarının hükme esas alınabilecek nitelikte olmadığını beyan ederek istinaf taleplerinin kabulü talep etmiştir.

2-Davalı Carmin İnş Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd.

Şti ve ... vekili istinaf dilekçesinde; davacının diğer davalıdan bir alacağının bulunmadığını, zira davacı tanık anlatımının bu yönde olduğunu, davacı vekili tarafından tanık beyanına karşılık herhangi bir itirazda bulunulmadığını, bu durumun savunmalarını tevsik edecek nitelikte olduğunu, senedin vade tarihine bakıldığında uzunca bir süre neden beklendiği hususlarının açıklığa kavuşturulması gerektiğini, alacağın gerçek bir alacak olup olmadığı hususunun araştırılmadığını, diğer yandan aciz belgesinin bulunmadığını, yapılan araştırmanın eksik olduğunu,

davaya konu taşınmaz üzerinde ipotek mevcut olup borçsuz bir mal niteliğinde bulunmadığını, ipotek borcunun ödenip ödenmediği hususunun araştırılmadığını, iptali istenilen araç üzerinde de müvekkilin rehin alacaklısı konumunda olduğunu, muvazaalı satış yapmasını gerektiren bir durum olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 31.01.2023 gün, 2021/372 E - 2023/181 K sayılı kararı ile; taşınmaz ve aracın da taraflar arasındaki ticari ilişkilerden kaynaklı borca mahsuben devredildiğinin anlaşılmakta olduğu, davalı ...'nun, ortağı ve tek yetkilisi olduğu şirketle birlikte borçlarını ödeyemez olduğu bir aşamada davalı alacaklısını kayırarak, davacı alacaklı bakımından ise müracaat edebileceği bir malı kalmayacak şekilde tasarrufun iptaline konu malvarlığını devretmiş olmasının alacaklılarına zarar verme kastıyla hareket ettiğini gösterdiği, davalıların istinaf başvurularında isabet olmadığı,

Ancak tasarrufun iptaline konu 6 numaralı bağımsız bölüm yargılama sürecinde 19.02.2019 tarihinde dava dışı bir kişiye devredildiği, kararın bu hali ile infaz edilebilir nitelikte olmadığı, davacı vekili tarafından verilen 25.03.2020 tarihli dilekçe içeriğine göre de taşınmazın devir bedelinin nakden tazminine hükmedilmesi talebinde bulunulduğu göz önünde bulundurulduğunda esasa ilişkin istinaf itirazları yerinde olmayan davalıların istinaf başvurusunun anılan nedenle kabulüne,

Davanın kabulü ile İstanbul İli, Tuzla İlçesi, Merkez Mah. 20 pafta, 6509 parselde bulunan E blok 1. kat 6 numaralı bağımsız bölümün ... tarafından davalı ...'ya devrine ilişkin 13.06.2016 tarih ve 11219 yevmiye numaralı işlemin iptaline, iptale konu taşınmazın yargılama aşamasında devredilmiş olması nedeniyle, İstanbul Anadolu 20. İcra Dairesinin 2017/17010 ve İstanbul Anadolu 6. icra dairesinin 2018/15116 takip sayılı dosyalarındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak kaydıyla davalı ...'nın 340.000,00 TL tazminatla sorumlu tutularak işbu tazminat bedelinin devir tarihi olan 19.02.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte adı geçen davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine,

Davalı ... ile davalı Carmin İnşaat Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti arasında yapılan ve bilahare diğer davalı ...'ya devredilip ondan da 4. kişiye devredilen ... plaka sayılı araca ilişkin yapılan tasarrufun iptaline, Anadolu 20 İcra Dairesinin 2017/17010 ve Anadolu 6. İcra Dairesinin 2018/15116 takip sayılı dosyalarındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere 178.465 TL'nin davalılar ... ve Carmin İnşaat Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. şirketinden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa ödenmesine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı Carmin İnş Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti ve ... vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1-Davalı ... vekili ve davalı Carmin İnş Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti ve ... vekili temyiz dilekçelerinde istinaf dilekçelerinde beyan ettiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalılar arasındaki tasarrufun iptali isteğinden kaynaklanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali hükümleri.

3. Değerlendirme

1. Dava 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali davasıdır.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK.nun 278, 279 ve 280 inci maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Davalı Carmin İnş Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti ve ... vekili cevap dilekçelerinde alacağın gerçek bir alacak olmadığını, davacı tanık anlatımlarının da bu yönde olduğunu, davacı tanık anlatımlarına da itiraz edilmediğini, senetlerin vade tarihinden çok sonra takip aşamasına geçildiğini, beyan etmişlerdir.

Eğer tasarrufta bulunanın alacaklıya gerçek bir borcu olmadığı iddia ediliyorsa, bu durumda tasarruf sahibinin öncelikle borçlu sıfatı çözümlenmelidir. Bu nedenledir ki, üçüncü kişi-davalının, borcun gerçek olmadığı iddiası ve muvazaanın varlığı yönündeki savunmasının araştırılmasında zorunluluk vardır.

Aksi takdirde, takip alacaklısıyla anlaşarak veya nasıl olsa kendisinin borca batık olması nedeniyle gerekli çabayı göstermeyerek icra takibine itiraz etmeyen, itiraz üzerine durması söz konusu olmayan kambiyo senetlerine dayalı takibe karşı menfi tespit davası açmayan takip borçlusunun bu davranışı karşısında borçludan mal edinen üçüncü kişilerin yargı eliyle zarara uğratılması söz konusu olur ki, bunun kabulüne olanak yoktur.

Hatta tasarrufta bulunurken borçlu olmayan kötü niyetli kişilerin mal varlığındaki bir unsuru iyi niyetli üçüncü kişilere devrettikten sonra hileli işbirliği halinde olduğu kimselere eski tarihli borç senedi vererek elinden çıkardığı malları iptal davası yoluyla dolaylı olarak geri alması dahi imkan dahiline sokulabilir. Elbette ki bunlar kanunun amaçladığı durumlar değildir.

Tasarrufun iptali davalarında alacaklıya alacağını tahsil olanağı sağlanırken bu alacaklının alacağının şeklen varlığının değil, gerçekliğinin amaçlandığını göz ardı etmemek gerekir.

Tasarrufun iptali davalarına ilişkin olarak yukarıda açıklanan ilkeler, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2013/17-224 Esas 2013/1478, 2014/17-843 Esas 2014/433 Karar sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

Dava konusu alacağın dayanağı olan nakden ibareli senetlerin gerçek bir alacağa dayalı olup olmadığını denetleyebilmek için, senetlerin neye istinaden düzenlendiğinin tarafların beyanları alınmak suretiyle tespit edilerek ve senetlerin nakden ibareli olması sebebi ile senet bedellerinin nasıl ve ne zaman ödendiğinin banka kayıtları vs başkaca belgeleri sunabilmesi için davacıya süre verilerek sonucuna göre davacının alacağının gerçek olup olmadığı belirlenmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırmaya göre karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Kabule göre de; talebin tazminat istemine dönüşmesi halinde, dava konusu gayrımenkulün devredildiği tarihteki değeri belirlenerek devir tarihindeki değeri üzerinden tazminata hükmedilmesine karar verilmesi ve davalı borçlu tarafından mevcut bir icra takibinin bulunması sebebi ile hükmedilecek tazminata faiz işletilmemesi gerekirken devir tarihinden itibaren faiz işletilerek tazminatın ödenmesine karar verilmesi de doğru değildir.

2. Bozma neden ve şekline göre ... vekilinin ve davalı Carmin İnş Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti ve ... vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünün (1) nolu bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin ve davalı Carmin İnş Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti ve ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

(2) nolu bentte açıklanan nedenlerle ... vekilinin ve davalı Carmin İnş Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti ve ... vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

17.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalılar ... ve Carmin İnş Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti'ye verilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalılar ..., Carmin İnş Reklam Oto Kir. ve Sağ. Hizm. Ltd. Şti. ve ...'ya iadesine,