Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/5642 K.2023/12500

Taraflar arasında görülen haksız fiilden kaynaklanan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacılar vekili ve katılma yoluyla davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ’in 23.09.2003 günü eşi ile birlikte davalı Köksal İnş. Ltd.

Şti’ne ait ve sürücüsü davalı ... olan otobüs ile yolculukları sırasında Kavak ilçesinde durmakta iken diğer davalı ...’ın sevk ve idaresindeki tırın arkadan çarpması sonucu müvekkili ...’in ağır yaralanmasına neden olduğunu, bu yaralanma nedeniyle 7 ameliyat geçirdiğini, sol bacağını kaybettiğini, sağ bacağından 4 ameliyat yapıldığını, berber olarak çalışırken işini bu nedenle kaybettiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin dava haklarının saklı kalması kaydı ile ... için şimdilik 7.000,00 TL tedavi gideri, 500,00 TL iş kaybı,

500,00 TL işgücü kaybı olmak üzere 8.000,00 TL maddi tazminat ile 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek faiziyle birlikte davalılardan tahsilini, yine fazlaya ilişkin dava hakları saklı kalmak kaydı ile eşi ...’in hastanede ve yaşam içerisinde çekmiş olduğu elem ve ızdıraplar için 20.000,00 TL, anne ve babası ile kardeşlerinin çekmiş olduğu elem ve üzüntü nedeniyle anne için 5.000,00 TL, baba ... için 5.000,00 TL, kardeşleri l için 5.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL olmak üzere toplam 40.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş,

maddi tazminat talebini 08.07.2010 havale tarihli ıslah dilekçesi ile 4.538,00 TL tedavi gideri, 899,00 TL geçici iş göremezlik, 235.499,00 TL sürekli iş göremezlik olarak yükseltilmiştir.

II. CEVAP

Davalı Köksal İnş. Ltd. Şti vekili; müvekkili şirkete ait otobüsün Kavak ilçesinde terminale geldiğinde yolun sağ tarafında bulunan cebe sinyalini yakarak durduğunu, yolun boş olduğunu ancak arkadan gelen ...’a ait TIR’ın çarpması sonucu kazanın meydana geldiğini, müvekkili şirketin kusurlu olmadığını, davacıların maddi tazminatlarının koltuk sigortasından ödendiğini, istenen maddi ve manevi tazminatların fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, müvekkilinin normal seyir halinde iken diğer davalı otobüs şoförü ...’ın sinyal vermeden yolu kapatarak terminalden yolcu aldığı sırada müvekkilinin otobüse yaklaştığını, sol şeritte başka aracın kendisini sollaması nedeniyle sol seride geçemediğini durmak istediğini ancak dorsenin kayarak otobüse vurduğunu, müvekkilinin kusursuz olduğunu savunarak davanın reddine talep etmiştir.

Davalı ... vekili; dava konusu kazaya karıştığı iddia edilen aracın müvekkil şirket tarafından sigorta edildiğini, belirlenen gerçek zarar sınırlı kalmak kaydı ile tazminat taleplerinde şahıs başına 30.000,00 TL poliçe limiti ile sınırlı olduğunu savunarak davanın reddine talep etmiştir.

Davalı İsviçre Sigorta A.Ş. vekili, müvekkilinin Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı olduğunu, poliçe limitinin kaza başına 30.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, manevi tazminat sorumluluklarının olmadığını savunarak davanın reddine talep etmiştir.

III. MAHKEMENİN İLK KARARI

Mahkemenin 09.12.2010 tarihli 2003/238 Esas, 2010/276 Karar sayılı kararı ile davacı ...’in 23.09.2003 tarihinde geçirmiş olduğu trafik kazası nedeniyle %63 oranında iş ve güç kaybına uğradığı, davalılardan Köksal İnş. Ltd.

Şti.’nin maliki bulunduğu aracın Anadolu Sigorta tarafından Zorunlu Trafik Sigortası ile sigortalandığı ve ...’ın %25 oranında kusurlu olduğu, diğer aracın İsviçre Sigorta A.Ş. tarafından Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası ile sigortalandığı, sürücü ...’ın %75 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacı ... için 8.000,00 TL maddi tazminatın kusur oranına göre 2.000,00 TL'nın davalı İsviçre Sigorta'dan dava tarihinden itibaren, diğer davalılar ..., Köksal İnşaat Ltd.

Şti.'den olay tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile birlikte (sigorta şirketi bakımından poliçe limiti ile sınırlı kalmak koşuluyla) alınarak davacıya verilmesine, davacının ıslah talebinin zamanaşımından reddine, kusur oranına göre 6.000,00 TL'nın davalı ...'dan olay tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, davacının ıslah talebinin zamanaşımı nedeniyle reddine, davalı ...

A.Ş aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle reddine, davacı ... için 30.000,00 TL, ... için 15.000,00 TL, ... için 2.500,00 TL, ... için 2.500,00 TL, ... için 2.000,00 TL, için 2.000,00 TL'den olmak üzere toplam 54.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... dışındaki davalılardan tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı Köksal İnş. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19.09.2013 tarihli ve 2013/9787 Esas, 2013/16121 Karar sayılı ilamıyla; davacılar ile davalı ... vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek "... davacı ...’in içinde bulunduğu otobüsün maliki Köksal İnş. Ltd. arasında yolcu taşıma sözleşmesi vardır.

Yolcu taşıma sözleşmelerinden kaynaklanan ölüm veya cizmani zarara ilişkin davalar, TTK.nun 767/5 nci maddesi yollaması ile BK'nun 125. maddesi gereğince on yıllık zamanaşımına tabidir. Dava konusu trafik kazası 23.9.2003 tarihinde meydana gelmiş, işbu davada ıslah ise 8.7.2010 tarihinde yapılmıştır.

Bu durum karşısında mahkemece, ıslah edilen miktara yönelik zamanaşımı def'inin yerinde bulunmadığı nazara alınarak davacı iddiaları ile davalı tarafın diğer savunmalarının değerlendirilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile ıslah edilen miktar bakımından davanın zaman aşımı yönünden reddi doğru görülmemiş, kararın davacılar yararına bozulması gerekmiştir.Yine, diğer araç yönünden (TIR) ise, 765 sayılı TCK’nın yürürlük zamanında meydana gelen olayda ceza davası sonuçlanıncaya kadar davacıların davaya müdahil olup tazminat istemeleri mümkün olduğundan uzamış ceza zamanaşımı süresine kadar işbu dava için tazminat talebinde bulunmak mümkün olup,

diğer araç ilgilileri yönünden de ıslah edilen miktar yönünden uzamış ceza zamanaşımı dikkate alınarak zamanaşımı definin değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de davacılar yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Kabule göre de, dava dilekçesinde davalıların tazminat miktarından müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları talep edildiği dikkate alınmaksızın yazılı şekilde kusur oranlarına göre ayrı ayrı sorumluluğa karar verilmesi doğru görülmemiştir. Davalı Köksallar İnş. Ltd.

Şti. vekilinin temyiz itirazlarına gelince; dosya kapsamından davalı sürücüler hakkında Kavak Asliye Ceza Mahkemesinin 2003/134,-2007/183 sayılı dosyasında ceza davası açıldığı ve otobüs sürücüsü ’nın olayda kusursuz olduğuna dair Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin 30.4.2007 tarihli raporu dikkate alınarak beraat kararı verildiği, dosyanın temyiz aşamasında olduğu anlaşılmaktadır. Tazminat davalarında delillerin değerlendirilmesi hakime aittir.

818 sayılı Borçlar Kanunu 53. madde hükmüne göre hukuk hakimi kusurun varlığına karar verebilmek için ceza hukukunun mes’uliyeti dair hükümleri ile bağlı olmadığı gibi, kusurun taktiri ve zararın miktarını tayin gibi hususlarda da ceza mahkemesi kararı ile de bağlı olmayıp, ancak, her mahkumiyet kararı o fiilin hukuka aykırılığını tespit etmesi bakımından hukuk hakimini bağlayıcı vasıftadır.

Bu itibarla mahkemece anılan hüküm dikkate alınmaksızın ve bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeksizin yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiş kararın Köksallar İnş. Ltd. Şti. yararına bozulması gerekmiştir” gerekçesiyle hükmün bozulmasına, bozma sebep ve şekline göre davalı ...'in vekalet ücretine yönelik ve davalı Köksallar İnş. Ltd. Şti. vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

3. Mahkemece birinci bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde; verilen 11.01.2018 tarihli ve 2014/250 Esas, 2018/29 Karar sayılı kararıyla davacı ...'in maddi tazminat talebinin kabulü ile 899,00 TL geçici iş göremezlik bedelinin, 235.499,00 TL sürekli iş göremezlik bedelinin 4538,66 TL tedavi giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı 'dan alınıp davacıya verilmesine, davalı ...

A.Ş. aleyhine açılan davanın feragat nedeni ile reddine, davalı İsviçre Sigorta A.Ş yönünden açılan davanın reddine, davalı Köksal İnş. Taah. Yapı Malz. Tur. San. Tic. Ltd.

Şti yönünden açılan davanın reddine davalı ... yönünden açılan davanın reddine, manevi tazminat yönünden davacı ... için 30.000,00 TL, ... için 15.000,00 TL (eşi ...), ... için 2.500,00 TL (annesi ...), ... için 2.500,00 TL, ... için 2.000,00 TL ve için 2.000,00 TL'den olmak üzere toplam 54.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 23.09.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı l l'dan alınarak davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

B. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ... vekili ve davalı Köksal İnş. Taah Yapı Malz. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 18.06.2020 tarihli ve 2018/3082 Esas, 2020/3680 Karar sayılı ilamıyla; davacılar vekilinin tüm, davalı ... vekili ve davalı Köksal İnş. Taah. Yapı Malz. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, "...Mahkemece, bozma ilamına uyulmasına karşın, bozma ilamının gerekleri yerine getirilmeden hüküm kurulmuştur.

Davalı vekili tarafından süresi içerisinde yapmış olduğu zamanaşımı defisine ilişkin olumlu veya olumsuz olarak değerlendirilme yapılmaksızın yazılı olduğu şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir. Mahkemece verilen ilk kararı davalılardan sadece davalı ... vekili, davalı Köksal İnş. Taah Yapı Malz. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz etmekle, Daire'nin bozma ilamı davalı Köksal İnş. Taah Yapı Malz. Tur. San. Tic. Ltd.

Şti. vekili yönünden hüküm ifade etmektedir. Bu durumda davalı Köksal İnş. Taah Yapı Malz. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken davalı Ergo Sigorta A.Ş ile birlikte vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir." şeklindeki gerekçeyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, kazanın 23.09.2003 tarihinde meydana geldiği, işbu davada ıslahın ise 08.07.2010 tarihinde yapıldığı anlaşılmakla, 765 sayılı Türk Ceza Kanunun yürürlük tarihinde meydana gelen olayda ceza davası sonuçlanıncaya kadar davacıların davaya müdahil olup tazminat istemeleri mümkün olduğundan, uzamış ceza zamanaşımı süresine kadar tazminat talebinde bulunmanın mümkün olması karşısında davalı ...'ın zamanaşımı def'inin reddine karar verilerek davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 899,00 TL geçici iş göremezlik bedelinin,

235.499,00 TL sürekli iş göremezlik bedelinin 4.538,66 TL tedavi giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı 'dan alınıp davacıya verilmesine, davalı İsviçre Sigorta (yeni ünvanı HDI Sigorta A.Ş.), Köksal İnşaat Taah. Yapı Malz. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... mirasçıları yönünden davanın reddine, davalı ...

A.Ş. aleyhine açılan davanın feragat nedeni ile reddine, manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile; davacı ... için 30.000,00 TL, ... için 15.000,00 TL ... için 2.500,00 TL (annesi ...), ... için 2.500,00 TL, ... için 2.000,00 TL, için 2.000,00 TL'den olmak üzere toplam 54.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 23.09.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Celal Topal'dan alınarak davacılara verilmesine, davacıların fazlaya dair manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve katılma yoluyla davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; kusur raporları arasında çelişki olduğunu Adli Tıp Kurumu'ndan çelişkiyi gideren rapor alınması gerektiğini, kararın daha önce davalı ... A.Ş. yönünden kesinleşmiş olduğunu, ancak lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının çok az olduğunu belirterek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, ıslah edilen zamanaşımı itirazının kabulüne karar verilmesi gerektiğini, Anadolu Sigortaya yönelik feragatin sirayet etmesi gerektiğini, kusur raporunun hatalı olduğunu, gelirin hatalı belirlendiğini, manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, ret vekalet ücreti yönünden ayrı ayrı hükmedilmesi gerektiğini belirterek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalıların malik, sürücü ve trafik sigortacısı olduğu araçların karıştığı 23.09.2003 tarihli trafik kazası sonucu davacı yolcu ...'in yaralanması nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ncı maddeleri,

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı; özellikle, daha önce temyize konu edilip bozma kapsamı dışında bırakıldığı için kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla; davalı ... vekili ve davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacılar vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede; mahkemece verilen 09.12.2010 tarih 2003/238 - 2010/276 sayılı ilk kararda davalı ... A.Ş. yönünden davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiş, verilen karar davalı ... aleyhine bozmaya konu edilmemiş ve bu suretle hüküm davalı ... yönünden ferileri ile birlikte kesinleşmiştir. Bu durumda mahkemece davalı ...

A.Ş. yönünden güncel AAÜT dikkate alınarak yeniden vekalet ücreti takdir edilmesi doğru değil bozma nedeni ise de; bu yanılgının giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

Davalı ... vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede. Mahkemece bozma sonrası verilen 11.01.2018 tarih 2014/250 - 2018/29 sayılı ikinci kararda manevi tazminat yönünden tek sorumlu davalı ... olarak tespit edilmiş, mahkemece aynı manevi tazminat hükümleri tekrar edilerek toplamda 54.000,00 TL manevi tazminatın davalı ...'dan tahsiline karar verilmiş, ve davacılar lehine manevi tazminat yönünden 6.290,00 TL tek vekalet ücreti takdir edilmiştir.

Söz konusu hükmün yapılan temyiz incelemesinde hüküm yukarıda ayrıntılı belirtildiği üzere manevi tazminat ve ferileri yönünden bozulmamış olmakla manevi tazminat ve ferileri yönünden kesinleşmiş bulunmaktadır.

Bu durumda davalı ... aleyhine hükmedilen manevi tazminat yönünden son kararda her bir davacı lehine ayrı ayrı yeniden vekalet ücreti takdir edilerek daha yüksel miktarda vekalet ücreti takdiri doğru değil bozma nedeni ise de; bu yanılgının giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekili ve katılma yoluyla temyiz eden davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin ve katılma yoluyla temyiz eden davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün 19 numaralı bendinin hükümden çıkarılarak yerine " Mahkememizin 09.12.2010 tarih 2003/238 - 2010/276 sayılı kararında belirtilen. Davalı ...

A.Ş. kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca maddi tazminattan sorumlu olup Avukatlık ücret tarifesinin 12. maddesi uyarınca 1.100,00 TL maktu avukatlık ücretinin davacılardan alınarak davalı ...

A.Ş.'ne verilmesine, "ibarelerinin eklenilmesine, hükmün 11, 12, 13, 14, 15 ve 16 bentlerinin hükümden çıkarılarak yerine "Mahkememizin 11.01.2018 tarih 2014/250 - 2018/29 sayılı kararında belirtilen 10- Davacının kendisini vekil ile temsil ettirmesinden dolayı manevi tazminat yönünden AAÜT'nin 10/4 maddesi Manevi tazminat davasının, maddi tazminat veya parayla değerlendirilmesi mümkün diğer taleplerle birlikte açılması durumunda;

manevi tazminat açısından avukatlık ücreti ayrı bir kalem olarak hükmedilir. gereğince nispi olarak hesap edilen 6.290,00 TL nin davalı ...'dan alınarak davacı tarafa verilmesine" ibarelerinin eklenilmesine ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara ve davalı ...'a iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,