Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/5892 K.2023/8785

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davacı vekili ile davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davacı ve davalı itirazının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

... kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 23.12.2018 tarihinde davacının yolcu olduğu araç ile davalıya zorunlu trafik sigortalı aracın karıştığı trafik kazası sonucunda davacının yaralandığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 15.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 31.03.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 82.186,94 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının alkollü ... aracında bilerek yolculuk etmesi nedeni ile %20 müterafik kusur indirimi uygulanarak başvurunun kısmen kabulü ile 61.224,81 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 13.11.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ... şirketinden alınarak başvuru sahibine ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davacı vekili itiraz dilekçesinde; hesaplamanın güncel içtihatlar doğrultusunda TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi ile %0 teknik faiz kullanılarak yapılması gerektiğini, müterafik kusur indirimi yapılmasının hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini, avans faizi yerine yasal faize hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, tazminat hesaplama ve yöntem sırasının Yargıtay kararlarına aykırı olduğunu, öncelikle hesaplanan tutardan ödemenin güncel değerinin düşülmesi gerektiğini belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; kesin hüküm nedeni ile davanın reddi gerektiğini, tazminat miktarının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve 1,8 teknik faiz kullanılarak hesaplanması gerektiğini, sigorta şirketi tarafından başvuru sahibine 05.10.2020 tarihinde 21.708,39 TL ödendiğini ve başkaca sorumluluğun kalmadığını, sunulan sağlık raporunun Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik düzenleme usul ve esaslarına aykırı düzenlendiğini, raporda belirtilen özür oranının fahiş olduğunu, maluliyet raporunun içeriğinin teyit edilmeden hesaplama yapılamayacağını,

sigortalı araç sürücüsüne atfedilen kusur oranının fahiş olduğunu ve kabul etmediklerini, somut olayda müterafik kusur bulunduğunu ve hesaplanan tazminattan indirim uygulanması gerektiğini, başvuru sahibi lehine hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının hesaplama yöntemine ve davacının faiz türüne ilişkin itirazlarının kabulü, diğer itirazlarının reddi ile itiraza konu kararın kaldırılmasına başvurunun kısmen kabulü ile 41.879,94 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 13.11.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı ... şirketinden alınarak başvuru sahibine ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; hesaplamanın güncel içtihatlar doğrultusunda TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi ile %0 teknik faiz kullanılarak yapılması gerektiğini, müterafik kusur indirimi yapılmasının hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini belirterek ... kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kesin hüküm nedeni ile davanın reddi gerektiğini, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve 1,8 teknik faiz kullanılarak ödeme verilerine göre hesaplama yapıldığında, sigorta şirketi tarafından başvuru sahibine yapılan ödemenin yeterli olduğunu ve başkaca sorumluluğun kalmadığının ortaya çıkacağını, sunulan sağlık raporunun Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik usul ve esaslarına aykırı düzenlendiğini, raporda belirtilen özür oranının fahiş olduğunu, maluliyet raporunun içeriğinin teyit edilmeden hesaplama yapılamayacağını,

sigortalı araç sürücüsüne atfedilen kusur oranının fahiş olduğunu ve kabul etmediklerini, somut olayda hatır taşıması bulunduğunu ve hesaplanan tazminattan indirim uygulanması gerektiğini, başvuru sahibi lehine hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek ... kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacının sürekli iş göremezlik tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 ... Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 86, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 ... Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; ve özellikle, davacının yolcu ve kusursuz olmasına, ayrıca alınan bilirkişi raporundaki kusur dağılımının benimsenmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına, davalı aracın karşı araç trafik sigortacısı olması nedeni ile hatır taşımasından söz edilemeyeceğine, ayrıca davalı tarafın hatır taşıması nedeni ile indirim yapılması hususunun itiraz nedeni olarak ileri sürülmemiş olmasına,

davacının emniyet ifadesi, davalıya trafik sigortalı araç sürücüsünün alkol raporunda belirlenen alkol oranı birlikte değerlendirildiğinde müterafik kusur indirimi uygulanmasında isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekili aşağıdaki (2) numaralı bendin, davalı vekilinin aşağıdaki (3-a) ve (3-b) mumaralı bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin gerçek zararının belirlenmesi için bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir.

Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir.

Öte yandan Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar ... kararıyla 2918 ... Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ıncı maddesindeki Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (...) Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı sonrası, ... Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir.

Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve ... tarafından da karara esas kabul edilen aktüer raporunda; PMF Yaşam Tablosu ve progresif rant uygulanarak tazminat hesabı yapıldığı; İtiraz Hakem Heyetince ise davalı tarafın hesap yöntemine dair itirazları kabul edilerek aldırılan ek aktüer raporundaki TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz uygulanan hesaba göre karar verildiği anlaşılmaktadır. Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosunun uygulanması doğru ise de progresif rant yönteminin kullanılması gerekirken %1,8 teknik faizin uygulanması doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davacı için, TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenmesi, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından progresif rant formülü kullanılmak suretiyle tazminatın belirlenmesi için bilirkişiden rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle yazılı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelemesine gelince; a) Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması hâlinde, zararın kapsamının tespiti açısından geçici iş göremezlik süresi ile sürekli iş göremezlik oranının doğru bir şekilde belirlenmesi zorunludur. Söz konusu belirlemenin, bağlı oldukları mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneler veya sağlık kuruluşları tarafından çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden kaza tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması gerekir.

11.10.2008 tarihinden önce Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11.10.2008 ilâ 01.09.2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01.09.2013 ilâ 01.06.2015 tarihleri arasında Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01.06.2015 ilâ 20.02.2019 tarihleri arasında Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik ve 20.02.2019 tarihinden sonra ise Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükte olduğundan kaza tarihinde geçerli mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu düzenlenmelidir.

Somut olayda; kazanın, 23.12.2018 tarihinde meydana geldiği; taraflar arasında ... nezdinde görülen 06.12.2019 başvuru tarihli, 2019.E.111943 ... tahkim yargılaması sonucu davacının maluliyet oranının %1 olarak belirlendiği; eldeki davada ise davacı vekili davacının diğer dosyadan %1 sürekli iş göremezlik oranına dayalı ödeme aldığını, ancak davacının sürekli iş göremezlik oranının %8'e yükseldiğini, artan maluliyet nedeni ile bu davayı açtıklarını belirtmiştir.

Uyuşmazlığa konu dosyada davacı, Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalından Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre hazırlanan sağlık kurulu raporunu dosyaya sunmuştur. ... raporun hukuka uygun olduğuna karar vererek, bu rapora göre yapılan hesaplamayı hükme esas almış; ... de;

hükme esas alınan sağlık raporunun yetkili bir resmi sağlık kuruluşundan alınan, mevzuata uygun, gerçeği yansıtır, kaza ile maluliyet arasındaki illiyet bağını oraya koyan, denetime elverişli ve itiraz prosedürü başlatılmamış bir sağlık raporu olduğu gerekçesiyle sağlık raporuna ilişkin itirazların reddine karar vermiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince; davacının kazaya ilişkin tüm tedavi evrakı eklenip (eksik varsa temini ile) dosyada bulunan sağlık kurulu raporları da irdelenmek ve bizzat muayene edilmek suretiyle kaza tarihinde yürürlükte bulunan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve yukarıda açıklandığı şekilde Adli Tıp Kurumundan veya en yakın üniversitelerin adli tıp ana bilim dalı başkanlıklarından davacının maluliyetinde daha sonradan gelişen bir durum olup olmadığı, maluliyetinin artıp artmadığı, maluliyetinin derecesi ve oranının belirlenmesi hususunda rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

b)5684 ... Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekili ile davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin; (3-a) ve (3-b) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davacı ve davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,