Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/6161 K.2023/7930

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf itirazlarının esastan reddine karar verilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 21.02.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Av. ... ile davalı ...Ş. vekili Av. ... ve fer'i müdahil Akpınar Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Av. ... geldiler. Tarafların vekillerinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra eksiklik nedeni ile geri çevrilen dosya eksik hususlar tamamlanarak tekrar gelmekle işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 13.06.2023 gününde Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; fer'i müdahil Akpınar Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı ...Ş. arasında 17.04.2019-17.04.2020 tarihlerini kapsayan geniş kapsamlı yangın paket katılım sigorta poliçesi düzenlendiğini, teminat süresi içerisinde fer'i müdahil olan sigortalıya ait fabrikada 06.06.2019 tarihinde meydana gelen yangın sonucu rizikonun gerçekleştiğini, fer'i müdahil Akpınar Tekstil San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile davacı şirket arasında 10.06.2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmeye göre, meydana gelen yangın nedeniyle fer'i müdahil sigortalının davalı şirketten olan sigorta alacağının 1.148.907,77 USD tutarındaki kısmını davacı şirkete temlik ettiğini, temlik sözleşmesinin 12.06.2019 tarihinde davalıya teslim edildiğini, temlik alan davacının temlik borçlusu olan davalı şirkete karşı ilamsız icra takibinde bulunduğunu, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek takibe vaki itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; temlik eden fer'i müdahil sigortalının davalı şirket uhdesinde kesinleşmiş bir alacağının olmadığını, davacının temlik alacağının geçerliliğinin münazaalı olduğunu, sigorta alacaklarının temlik edilemeyeceğini, sigorta alacağının sigortalı ya da vekilinden başkasına ödenmesinin yasal olmadığını, davalıya karşı hem temlik eden sigortalı tarafından hem de davacı temlik alan tarafından aynı alacak için açılan davaların birbirinden bağımsız yürütülmesinin mükerrer ödemeye sebebiyet verebileceğini, davacı taraf her ne kadar talebini yabancı para üzerinden talep etmekte ise de,

davaya konu poliçe dövizli poliçe olmayıp davacının alacağı olduğu kanaatine varılması halinde davacının ancak temlik aldığı tarihteki döviz kuru üzerinden Türk parası ile talep hakkının olduğunu, temlikin geçerli olup olmadığını, temlik edenin alacağını ve miktarını, temlik sebebini ve davalının sorumluluğu olup olmadığını davacı temlik alanın ispat etmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... davacı şirketin 10.06.2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesine istinaden davalı borçlu sigorta şirketi aleyhinde İstanbul Anadolu 12. İcra Dairesi'nin 2020/7884 Esas sayılı dosyası ile dava dışı Akpınar Tekstil ... Ltd. Şti.nin davalı ... şirketinden olan sigorta alacağının tahsilinin talep edildiği, davacı şirketçe 10.06.2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesini dava dışı Akpınar Tekstil ... Ltd.

Şti. ve Akhan Ev Tekstil ... Ltd. Şti ile akdedildiği belirtilmiş ise de, dosyaya ibraz edilen, takibe dayanak 10.06.2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesi başlıklı sözleşme taraflarının davacı Aksal Tekstil ile dava dışı Akhan Ev Tekstil olduğu, dava dışı (feri müdahil) Akpınar Tekstil'in adının sözleşmenin hiçbir yerinde yer almadığı ve sözleşme altında Akpınar Tekstil adına atılmış herhangi bir imzanın bulunmadığı,

Akpınar Tekstil ile Akhan Ev Tekstil adlı şirketler arasında organik bir bağ bulunsa dahi iki ayrı tüzel kişilik oldukları, hasar dosyası kapsamında gönderilen 82938669 numaralı 17.04.2019 başlangıç, 17.04.2020 bitiş tarihli sigorta poliçesinde sigortalı hanesinde Akpınar Tekstil ... Ltd. Şti'nin adının yazılı olduğu, sigorta poliçesinde 10.06.2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesinde alacağı temlik eden Akhan Ev Tekstil ... Ltd.

Şti'nin adının yer almadığı, dolayısıyla alacağın temliki işleminin, temlik eden Akhan Ev Tekstil ... Ltd. Şti'nin söz konusu alacak üzerinde tasarruf yetkisi bulunmadığından geçersiz olduğu, feri müdahilin söz konusu temlik sözleşmesine muvafakat veya onay verdiğine dair de bir belgenin dosya kapsamında yer almadığı görülmekle; sonuç itibariyle takibe ve davaya dayanak 10.06.2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesinde alacağı temlik eden Akhan Ev Tekstil ... Ltd.

Şti'nin temlike konu alacak üzerinde tasarruf yetkisi bulunmadığı ve temlik sözleşmesinin geçersiz olduğu" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; 10.06.2019 tarihli iki ayrı temlik sözleşmesi bulunduğunu, bu sözleşmelerden birinin davacı ile dava dışı Akhan Ev Tekstil arasında yapıldığını, aynı tarihli diğer temlik sözleşmesinin ise davacı ile Akhan Ev Tekstil ve feri müdahil sigortalı Akpınar Tekstil arasında akdedildiğini, feri müdahil sigortalı Akpınar Tekstil’in de imzası bulunan “Alacağın Temliki Sözleşmesi” başlıklı belgenin 16.12.2020 tarihinde dosyaya sunulduğunu, alacağın temliki işleminin geçerli şekilde yapıldığını, İlk Derece Mahkemesinin eksik inceleme ile karar verdiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... Davacının icra takibininde 10.06.2019 tarihli tek bir temlik sözleşmesine dayandığı, takibe dayanak belge olarak sunduğu temlik sözleşmesinin sigortalı Akpınar şirketinin de bulunduğu temlik sözleşmesi değil sadece dava dışı Akhan Ev Tekstil şirketi ile düzenlenen temlik sözleşmesi olduğu görülmüştür.

İtirazın iptali davalarının en önemli niteliği, bu davaların icra takibine bağlı, takibin devamına ya da iptaline yol açacak davalar olmasıdır. Bu nedenle, bu davalarda takip talebinde takip dayanağı olarak gösterilen belgeye bağlı olarak yargılama yapılmalıdır. İtirazın iptali davalarının icra takibine bağlı davalardan olmasının doğal sonucu; davacının icra takibine konu edilen alacağının varlığını kanıtlamasının zorunlu olmasıdır.

İtirazın iptali davasının konusu, ilamsız icra takibine borçlunun yaptığı itirazın haklı olup olmadığıdır. Mahkeme itirazın haklı olup olmadığını tespit ederken icra takibinin dayandığı takibi esas almalıdır. Alacaklı takip yapılırken dayanmadığı bir belgeye dayanarak itirazın iptali davası açamaz.

Bu nedenle itirazın iptali davası, itiraz üzerine duran icra takibinin devamını amaçlayan ve dayanağı olan icra takibine sıkı sıkıya bağlı olan bir dava türü olup, alacaklı süresi içerisinde ancak takip talebinde gösterilen belgeye dayanarak itirazın iptali davası açabileceği gözetildiğinde icra takibinde gösterilen belge ile davaya dayanak yapılan belgenin farklı olduğu, bu nedenle alacaklı takip yapılırken dayanmadığı bir belgeye dayanarak itirazın iptali davası açamayacağı, takibe dayanak yapılan temlik sözleşmesinde de temlik eden Akhan Ev Tekstil ...

Ltd. Şti'nin temlike konu alacak üzerinde tasarruf yetkisi bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir." gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; alacağın temliki sözleşmesinin geçerli olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, icra takibine dayanak olarak sunulan temlik sözleşmesinde sigortalı fer'i müdahil Akpınar Tekstil'in de imzasının olduğunu belirterek kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; sigorta poliçesi kapsamında sigortalı fer'i müdahilden temlik alınan sigorta bedelinin davalı sigortacıdan tahsili amacıyla başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 183 üncü maddesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi, 288 inci maddesinin birinci fıkrası ile 294 üncü maddesinin altıncı fıkrası, Yangın Sigortası Genel Şartları

3. Değerlendirme Dava, geniş kapsamlı yangın paket katılım sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından temlik alınan sigorta bedelinin davalı sigortacıdan tahsili amacıyla başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dosyanın incelenmesinde, 06.06.2019 tarihinde fer'i müdahi sigortalının iş yerinde geniş ölçekte bir yangın meydana geldiği, yangının meydana geldiği tarihte davalının yangından haberdar olarak hasar dosyası oluşturduğu, yangın sonucu sigortalı iş yerine ait arşiv evrakları, fatura, çek, senet, ithalat ve ihracat, gümrük beyannameleri, dijital ortamdaki muhasebe verileri, beyannameleri, yazılmış olan tüm defterler (yevmiye-kebir-envanter-karar ve pay defterleri), defter kayıtlarına dayanak teşkil edecek tüm belgeler ile makine, tesisat ve demirbaşların yanarak zayi olduğu,

bu nedenle sigortalı fer'i müdahilin talebiyle konkordato sürecine girildiği, 28.06.2019 tarihinde İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde İcra ve İflas Kanunu'nun 305 inci ve devamı maddeleri gereğince konkordatonun tasdiki talepli dava açıldığı, yargılama devam ederken 03.07.2019 tarihinde sigortalı iş yeri ile ilgili olarak üç aylık geçici mühlet kararı verildiği, yangından kaynaklı sigorta alacağının sigortalı tarafından 10.06.2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesi ile davacıya temlik edilmesi nedeniyle davacı tarafından davalı aleyhine icra takibi başlatıldığı,

davalının takibe usule uygun itirazı sonucu takibin durduğu ve eldeki itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmaktadır.

İcra ve İflas Kanunu’nun 294 üncü maddesi konkordatoda mühlet verilmesinin alacağın temliki sözleşmesine etkisini düzenlemekte, anılan maddenin altıncı fıkrasında, “Konkordato mühletinin verilmesinden önce, müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak konkordato mühletinin verilmesinden sonra doğmuş ise bu devir hükümsüzdür.” ifadesi, yine İcra ve İflas Kanunu'nun 288 inci maddesinin birinci fıkrasında, "Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur." ifadesi yer almaktadır.

Bu bilgilere göre, davacının temlik alan, fer'i müdahil Akpınar Tekstil'in temlik eden, dava dışı Akhan Tekstil'in ise temlike muvafakat eden olarak imzalarının bulunduğu 10.06.2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesi düzenlendiği, sözleşmenin konusunun temlik eden fer'i müdahil bünyesinde faaliyet gösteren dava dışı Akhan Tekstil'in temlik alan davacıya olan borcuna istinaden temlik borçlusu davalı ... şirketinden olan doğmuş ve doğacak hak ve alacakların, tüm ferileri ve teminatları ile birlikte karşılıksız olarak davacı temlik alana temlik edilmesi olduğu,

sigortalı fer'i müdahilin kaşesi ve imzasının da bulunduğu iş bu 10.06.2019 tarihli temlik sözleşmesinin itirazın iptali davasının konusunu oluşturan İstanbul Anadolu 12. İcra Müdürlüğü'nün 2020/7884 sayılı icra takibine dayanak olarak sunulduğu anlaşılmaktadır.

Temyiz incelemesine konu olayda, 10.06.2019 tarihli alacağın temliki sözleşmesinin 03.07.2019 tarihinde verilen geçici mühlet kararından önce akdedildiği sabittir. Rizikonun gerçekleştiği tarih olan 06.06.2019 tarihinde davalı ... şirketince hasar dosyasının açıldığı, dolayısıyla davalı sigortacının rizikodan haberdar olduğu ve sigorta alacağının da aynı tarihte doğduğunun kabulü gerekir.

Şu halde, alacağın temliki sözleşmesine konu edilen sigorta tazminatı borcunun, geçici mühlet kararından evvel doğduğunun kabulü ile alacağın temliki sözleşmesinin geçerli olduğu kabul edilerek sonuca gidilmesi gerekirken Bölge Adliye Mahkemesinin farklı gerekçeyle davacının istinaf itirazlarının esastan reddine dair kararı doğru görülmemiştir. Bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA ve İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

8.400,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,