Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/6204 K.2023/12508

2-Mapfre Genel Sigorta A.Ş.(Eski Adı Genel Sigorta A.Ş.) vekili Avukat ..., 3- ... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ :13.07.2009

HÜKÜM/KARAR :Davanın Kısmen Kabulü

Taraflar arasında görülen maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili ve davalı ... Genel Sigorta A.Ş vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıların sürücüsü, maliki ve zorunlu trafik sigortacısı olduğu aracın davacının yaya olan eşine kusurlu olarak çarpması sonucu murisin vefat ettiğini, bu nedenle destekten yoksun kaldığını beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL manevi tazminatın sigorta şirketi dışındaki davalılardan kaza tarihinden, 100,00 TL maddi tazminatın davalı ... şirketinden dava tarihinden, sigorta şirketi dışındaki davalılardan kaza tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, 07.02.2014 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebini 4.365,50 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. vekili, müvekkilinin araç kiralama faaliyeti ile iştirak ettiğini, kazaya karışan aracın uzun süreli araç kira sözleşmesi ve sözleşme değişikliği protokolüyle dava dışı şirkete 36 ay süre ile kiralanıp teslim edildiğini, fiili hakimiyetinin kendilerinde bulunmadığını, işleten sıfatı olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili; davacıya SGK'dan maaş bağlandığını, maddi tazminat alacağının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili, kazada müvekkilinin herhangi bir kusuru olmadığını, SGK tarafından davacıya aylık tahsis edildiğini, gelir kaybı bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 22.05.2014 tarihli ve 2009/234 Esas, 2014/306 Karar sayılı ilk kararında davalılar Genel Sigorta ve ... yönünden; davanın kısmen kabulü ile maddi tazminat talebi yönünden 4.365,50 TL maddi tazminat alacağının davalı ... yönünden başvurunun reddedildiği 09.03.2009 tarihinden, davalı ... yönünden ise haksız fiil tarihi olan 16.01.2009 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, manevi tazminat talebi yönünden 4.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir,

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 14.02.2017 tarih ve 2014/18250 Esas, 2017/1475 Karar sayılı kararı ile kısa kararla gerekçeli karar arasındaki çelişkinin giderilmesi gerektiği belirtilmiş ve kabule göre de hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda pasif dönemde olan 81 yaşındaki muris için asgari ücretin esas alındığı ancak asgari geçim indiriminin dahil edildiği anlaşıldığından , pasif dönem zararının, asgari geçim indirimi olmaksızın asgari ücret üzerinden hesaplanması için bilirkişiden ek rapor alınması gereğine değinilerek hükmün bozulmasına, bozma nedenine göre davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece 18.12.2018 tarihli ve 2017/396 Esas, 2018/355 Karar sayılı kararıyla bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde; davalı ... ve Genel Sigorta A.Ş yönünden davanın kabulüne; söz konusu maddi tazminat ödenmiş olduğundan hüküm kurulmasına yer olmadığına, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına, davacı mirasçılarının toplam alacağının 8.306,94 TL olduğunun tespitine, 16.01.2009 tarihinde meydana gelen trafik kazasında vefat eden 'in eşi davacı ... mirasçıları için belirlenen 5.000,00 TL manevi tazminatın 16.01.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacı ... mirasçılarına veraset ilamındaki payları doğrultusunda ödenmesine, davalı ... Tic. San. A.Ş yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararı, davacı mirasçıları vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 24.11.2020 tarih ve 2019/2114 Esas, 2020/7542 Karar sayılı kararı ile hükme esas alınan hesap raporunun hatalı olduğu, hesaplamada PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılması gerektiği belirtilerek pasif devre zararının hesaplanırken asgari geçim indirimsiz asgari ücret üzerinden hesaplama yapılmak üzere rapor alınması ve usulü kazanılmış haklar gözetilerek karar verilmesi gereğine değinilmiş,

ilk kararda verilen 4.000,00 TL manevi tazminatın kesinleştiği dikkate alınmadan davacı taraf lehinde manevi tazminat miktarının artırılarak 5.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesinin doğru olmadığı ve 4.000,00 TL tutarındaki manevi tazminatın da yerinde olduğu belirtilerek hükmün davalı ... yararına bozulmasına, hükmün temyiz eden davacı mirasçıları vekilinin ise tüm temyiz itirazlarının hukuki yarar bulunmadığından tümden reddi, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, bilirkişiden rapor alınmış, rapora göre davacı vekilince 20.12.2022 tarihli 2. ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebi 14.507,50 TL'ye arttırılmış olup bozma sonrası yeni esasa kaydedilen dosyada yeni bir ıslah yapılabileceği kabul edilerek,

davalı ... ve Mapfre Genel Sigorta A.Ş. yönünden maddi tazminat talebinin kabulüne, 14.507,50 TL'den bozma öncesi ödenen 4.365,50 TL'nin mahsubu ile kalan 10.142,00 TL maddi tazminat alacağının davalılar Mapfre Genel Sigorta A.Ş yönünden dava tarihi olan 13.07.2009 tarihinden, davalı ... yönünden haksız fiil tarihi olan 16.01.2009 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, manevi tazminat talebi yönünden 4.000,00 TL manevi tazminatın davalı ...'dan haksız fiil tarihi olan 16.01.2009 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, davalı ...

Tic. San. A.Ş yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... Genel Sigorta A.Ş vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; tespit edilen %25 oranındaki kusuru kabul etmediklerini, hükme esas alınan hesap raporunun bozmaya aykırı olduğunu, kazanın gerçekleşmesinde davalının kusuru bulunmamasına rağmen manevi tazminat ödemekle yükümlü tutulmasını kabul etmediklerini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... (Genel) Sigorta A.Ş vekili temyiz dilekçesinde; işleten sıfatı değiştiği için sigorta şirketinin de sorumluluğu bulunmadığı, davacı tarafın ıslah hakkını kullandığı, yeniden ıslahın mümkün olmadığı ve zamanaşımına uğradığı, hesap raporunun TRH 2010 Yaşam Tablosu kullanılarak %1.8 teknik faizle hesaplanması gerektiği belirtilerek kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyetine ve kapsamına göre uyuşmazlık; trafik kazası neticesinde yayanın vefatı nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı (mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 45 ve 47 nci) maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 88, 90, 91 ve 92 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı; özellikle daha önce temyize konu edilip bozma kapsamı dışında bırakıldığı için kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla; davalı ... vekili davalı ... Genel Sigorta A.Ş vekilinin diğer temyiz itirazları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2- Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı Kararı).

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Somut olayda mahkemece verilen 22.05.2014 tarihli ve 2009/234 - 2014/306 sayılı ilk karar sadece davalı ... tarafından temyiz edilmiş olup söz konusu kararı temyiz etmeyen davacı için ilk kararı talep edebileceği maddi tazminatın üst sınırı yönünden kesinleşmiş bulunmaktadır.

Bozma ilamında kaza tarihi itibariyle 80 yaşını geçen desteğin pasif dönemde olması nedeniyle gelirinin asgari geçim indirimsiz asgari ücret üzerinden olması gerektiği, PMF 1931 Yaşam Tablosu esas alınarak desteğin ve davacı eşin muhtemel yaşam süresinin belirlenmesi; desteğin muhtemel gelirinin her yıl için % 10 artırılıp % 10 iskonto edilmesi ile belirlenecek peşin değeri esas alınıp işleyecek dönem tazminat hesabı yapılması ilkelerini de gözeten ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli şekilde rapor alınması ve usuli kazanılmış haklar gözetilerek karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu durumda mahkemece 22.05.2014 tarihli ve 2009/234 - 2014/306 sayılı ilk kararın davacı taraf için talep edebileceği maddi tazminatın üst sınır yönünden kesinleştiği ve davalı ...'nın usuli kazanılmış hakları dikkate alınarak bozma ilamının gereği yerine getirilmesi gerektiği gibi, kısmi davada ikinci kez ıslah yapılamayacağı hususunun da gözetilmemesi hatalı olup hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3- Mahkemece verilen 22.05.2014 tarihli ve 2009/234 - 2014/306 sayılı ilk kararın davalı ... Genel Sigorta A.Ş. tarafından temyiz edilmediği, hükmün davalı ... lehine bozulduğu, davacı tarafın bu ilk kararı temyiz etmediği, dolayısıyla davalı ... şirketinin mahkemece hükmedilen ilk maddi tazminat miktarı üzerinde sorumluluğu bulunmadığı dikkate alınarak karar verilmesi gerektiğinden, hükmün bu nedenle de davalı ... yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin ve davalı ... Genel Sigorta A.Ş vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin (3) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... Genel Sigorta A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde davalılar Mapfre Genel Sigorta A.Ş ve ...'ya iadesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,