Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/6247 K.2023/9106

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın reddine karar verilmiştir.

Karara davacı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davacı itirazının reddine karar verilmiştir.

... kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıya zorunlu trafik sigortalı araç ile davacı idaresindeki aracın karıştığı kazada davacının yaralandığını belirterek sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı için toplam 5.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ceza dosyasında uzlaşma nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, maluliyeti ve kusuru kabul etmediklerini, geçici iş göremezlik tazminatının teminat dışı olduğunu, yeni genel şartlar gereğince hesap yapılması gerektiğini ve müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki belgelerden taraflar arasında uzlaşmanın sağlandığının anlaşıldığı, kanunda açıkça "Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır" şeklinde düzenleme olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davacı vekili itiraz dilekçesinde; ceza soruşturması aşamasında kusurlu ... ile uzlaşıldığını ancak yapılan uzlaşmanın sigorta şirketini sorumluluktan kurtarmayacağını belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuru sahibinin ceza soruşturması aşamasında kusurlu araç sürücüsü ile uzlaşma sağladığı ve araç sürücüsü hakkında Savcılıkça kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği anlaşıldığından başvurunun 5271 ... Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253/19 uncu maddesi uyarınca reddine karar verilmesinin yasal düzenlemelere uygun bulunduğu belirtilerek davacı itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; uzlaşmanın edimsiz olduğunu, zarar belli olmadan yapılan anlaşmanın iptalinin istenilebileceğini, ceza dosyasında yapılan uzlaşmanın amacının ceza soruşturmasını sonuçlandırmak olduğunu, yapılan uzlaşma ile sigorta şirketinin sorumluluğunun ortadan kalkmayacağını belirterek ... kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2918 ... Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 92 nci maddeleri, 6098 ... Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 5684 ... Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, 5271 ... Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253 üncü maddesinin 17 nci ve 19 uncu fıkrası.

3. Değerlendirme

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere; başvuru sahibi tarafın ceza soruşturması aşamasında kusurlu araç sürücüsü ile uzlaşma sağladığı ve araç sürücüsü hakkında Savcılıkça kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, kanun hükmü gereği uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamayacağı, açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılacağına ilişkin kabulde isabetsizlik bulunmamasına göre, karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan ... kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

13.09.2023 tarihinde Üye ...'ın karşı oyu ve oy çokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıya zorunlu trafik sigortalı araç ile davacı idaresindeki aracın karıştığı kazada davacının yaralandığını belirterek sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı için toplam 5.000 TL tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

..., dosyadaki belgelerden taraflar arasında uzlaşmanın sağlandığının anlaşıldığı, kanunda açıkça Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır şeklinde düzenleme olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Uyuşmazlık Hakem Heyetinin kararına karşı davacı vekili itiraz başvurusunda bulunması üzerine, ...; başvurunun CMK madde 253/19 uyarınca reddine karar verilmesinin yasal düzenlemelere uygun bulunduğunu belirtilerek davacı itirazının reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetinin kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Sayın Çoğunluk; “Başvuru sahibi tarafın ceza soruşturması aşamasında kusurlu araç sürücüsü ile uzlaşma sağladığı ve araç sürücüsü hakkında Savcılıkça kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, kanun hükmü gereği uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamayacağı, açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılacağına ilişkin kabulde isabetsizlik bulunmamasına göre, karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesi ile kararın onanmasına” karar vermiştir.

5271 ... CMK’nun 17. bendine göre. “Cumhuriyet savcısı, uzlaşmanın, tarafların ... iradelerine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu veya belgeyi mühür ve imza altına alarak soruşturma dosyasında muhafaza eder.” düzenlemesi ile aynı maddenin 19. bendi son cümlesine göre. “Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır.

Şüphelinin, edimini yerine getirmemesi halinde uzlaşma raporu veya belgesi, 9/6/1932 tarihli ve 2004 ... İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılır.” düzenlemesi, maddenin 5. bendine göre. “Uzlaşma teklifinde bulunulması halinde, kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılır.” düzenlemesi ve 7. bendinde ise.

“Birden fazla kişinin mağduriyetine veya zarar görmesine sebebiyet veren bir suçtan dolayı uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, mağdur veya suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir.” Hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde Cumhuriyet Savcılığı aşamasında İcra İflas Kanununun 38. maddesine göre uzlaşma raporunun yazılı ilam mahiyetinde olması için öncelikle uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçlarının taraflara ayrıntılı ve açıkça anlatılması gerekir. Ayrıca suçtan birden fazla zarar gören varsa uzlaşmaya gidilebilmesi için mağdur ve suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmiş olması gerekir.

Türk Borçlar Kanunu 54. maddesinde düzenlenen bedensel zararlar gerekse 53. maddesinde düzenlenen destekten yoksun kalma zararlarında haksız fiil neticesi sürekli veya geçici iş göremez hale gelen kişi ile birlikte yakınlarının da manevi zararı oluşmaktadır. Bu nedenle bedensel zararlarda bir uzlaşmadan bahsedebilmek için bedensel zarara uğrayan mağdur ile birlikte onun sakat kalmasından dolayı manevi zararı oluşan yakınlarının da uzlaşmaya katılması gerekir.

Diğer taraftan trafik kazası nedeniyle yaralanan ve malul kalan kişilerin zararından soruşturma dosyasında şüpheli konumunda olan ... yanında işleten (araç maliki) ve aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı (Trafik sigortası)da teminat limiti kadar sorumludur.

Bu nedenle trafik kazası nedeniyle yaralanan kişiler açısından yaralanan kişinin kendisini yaralayan şüpheli ile uzlaşması durumunda diğer zarar sorumluları işleten ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısına maddi ve manevi zararlarının giderilmesini için talepte bulunamayacağının zarar gören mağdura açık bir şekilde CMK 253.maddesinin 5. bendi gereği anlatılması gerekir.

Bütün bu hususlar anlatılmadan tüm zarar görenlerin katılmadığı uzlaşma raporunun trafik kazalarından ... tüm sonuçları anlatılmadan hazırlanan raporun uzlaşma raporu olarak kabul edilmesi mümkün olmayacaktır.

Diğer taraftan Karayolları Trafik Kanunu 111.maddesine göre. “Bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir.

Tazminat miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.” Kanunun bu hükmü ile trafik kazalarında zarar gören kişilerin kazanın mağduriyeti ile yapacağı ve sorumluları borçtan kurtaracak anlaşmaların, ibraların ve feragatların yapıldığı tarihten itibaren iki yıl içinde ödenen tazminattan daha fazla bir zararının olması durumunda açılacak dava ile geçersiz olacağı düzenlenmiştir.

Bir başka ifade ile trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan veya desteğini kaybeden kişilerin zarar sorumlusu ..., işleten veya zorunlu mali sorumluluk sigortacısı ile yaptığı anlaşmalar veya ibralar iki yıl içinde zarar görenler bu ibradan döndüğünü karşı tarafa ilettiği anda yapılan anlaşma ve ibralar geçersiz olduğu kabul edilmiştir.

CMK’nun 253.maddesi ile KTK’nun 111.maddesi birlikte değerlendirildiğinde CMK’nun tüm suçlarda ve haksız fiillerde uygulanacak bir hüküm iken KTK’nun 111.maddesinin trafik kazaları nedeniyle oluşan zararlar ile ilgili olup daha özel bir düzenleme olması ve trafik kazası nedeniyle sakat kalan yada desteğini kaybeden kişilerin mağduriyetini gidermeye yönelik olması nedeniyle KTK 111.maddesinin öncelikle uygulanması gerekecektir.

Somut dosya içinde ki “Uzlaşma teklif formu” incelendiğinde teklif forumunda maddi ve manevi tazminatlardan bahsedilmiş ancak davacının trafik kazasından kaynaklanan hangi haklarının bulunduğu ve bunlardan hangilerinin zarar veren tarafından karşılandığı ve hangi haklarını şüpheli ...,

işletene ve zorunlu sigortacıya karşı ileri süremeyeceği hususunda bir teklifin yer almadığı keza “Uzlaştırma Raporu” incelendiğinde “Uzlaşma sağlanırsa bunun dışında herhangi bir maddi ve manevi ve cezai bir talep haklarının bulunmadığı konusunda ayrıntılı bilgi verilmiştir.” ifadelerinin yer aldığı ancak davacıya verilen ayrıntılı bilginin ne olduğu rapordan anlaşılmamaktadır.

Bu durumda uzlaşma raporunda hiçbir ödeme almadan, yaptığı uzlaşmanın bedensel tüm haklarından mahrum edeceği, ..., işleten ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısına bir daha tazminat haklarını ileri süremeyeceği açıkça anlatılmadan yapılan uzlaşma raporunun davacının büyük bir hak kaybına neden olacağı bu durumun CMK’nun 253.maddesinde ki amacına uygun olmadığı gerekçesi ile itiraz hakem kararının bozulmasına karar vermek gerekirken çoğunluğun onama kararına katılmamaktayım.