Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/6338 K.2024/7553

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı Unico (Aviva) Sigorta A.Ş vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıya ait konutun davalı ... şirketleri nezdinde konut sigorta poliçesi ile risklere karşı teminat altına alındığını, yer kayması nedeniyle binada can ve mal güvenliği tehlikede olduğundan binanın 17.07.2012 tarihinde yıkımına karar verildiğini, zararın poliçe teminat kapsamında davalılarca giderilmesi gerektiğini belirterek asıl davada 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 107 nci maddesi uyarınca toplanacak delillere göre belirlenecek tazminatın, birleştirilen davada 14.01.2015 tarihli dava dilekçesiyle 20.000,00 TL maddi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle talebini artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı Unico (Aviva) Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde; hasarın poliçe teminat süresi içinde gerçekleşmediğinden talebin teminat dışında kaldığını, ayrıca poliçede yer kayması teminatı bulunmadığını, birleşen dava yönünden zamanaşımının dolduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuştur.

III. YARGILAMA SÜRECİ

1.İlk Derece Mahkemesinin 27.11.2015 tarih, 2012/448 esas-2015/519 karar sayılı kararıyla, davalı ... AŞ aleyhine açılan davanın reddine, davalı Aviva Sigorta A.Ş aleyhine açılan davanın kabulü ile 65.520,00 TL'nin 15.08.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı Unico (Aviva) Sigorta A.Ş vekilince temyiz edilmiş, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 07.10.2019 tarih, 2016/10283 esas- 2019/8978 karar sayılı ilamıyla "... verilen hükmün denetiminin sağlanabilmesi bakımından, asıl ve birleşen davaya konu tazminat talepleri yönünden ayrı ayrı hüküm kurulması; birleşen davadaki talep hakkında kararın gerekçelendirilmesi..." gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.

2. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda 30.06.2020 tarih, 2020/2 esas- 2020/100 karar sayılı karar ile asıl davada davalı ...Ş aleyhine açılan davanın reddine, davalı Unico (Aviva) Sigorta A.Ş aleyhine açılan davanın kabulüyle 65.520,00 TL'nin davalıdan tahsiline, birleştirilen davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili ve davalı Unico Sigorta AŞ vekilince temyiz edilmiş, hüküm.

Dairemizin 21.02.2022 tarih, 2021/2065 esas- 2022/2897 karar sayılı ilamıyla; "...

Mahkeme tarafından bozmaya uyulup asıl ve birleşen dava bakımından ayrı ayrı hüküm kurulması yerinde olmakla birlikte, bu kez de, davalılar arasındaki isim benzerliği ve asıl dava davalısı Allianz Sigorta AŞ aleyhine açılan davanın reddi nedeniyle, birleşen dava için red hükmü kurulduğu, esasen birleşen dava davalısı Aviva Sigorta'nın birleşen davaya konu tazminattan sorumlu olduğu, ancak kısa kararla gerekçeli karar arasında çelişki doğmaması için bu hususun belirtilmesiyle yetinildiği karar gerekçesinde ifade edilmiş ve kararın hüküm fıkrası ile gerekçesi arasında çelişki yaratılmıştır. ..." gerekçesiyle bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda asıl davada davalı ...Ş aleyhine açılan davanın reddine, 65.250,00 TL maddi tazminatın davalı Unico (Aviva) Sigorta A.Ş'den tahsiline, birleşen davada rizikonun 21.05.2012 tarihinde gerçekleştiği, davanın ise iki yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra 14.01.2015 tarihinde açıldığı gerekçesiyle birleşen davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; birleşen davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, poliçe kapsamında evin rayiç değerinin sigorta ettirildiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı Unico (Aviva) Sigorta A.Ş vekili temyiz dilekçesinde; talebin teminat dışında kaldığını, binanın mutad oturması nedeniyle zarar oluştuğunu, binanın zemininin toprağının düşük nitelikte olduğunu, taşınmaz için iki kata kadar ruhsat verildiği halde binanın yedi kata kadar çıkarıldığını belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Gerekçe

1.Davacı vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede;

Temyizen incelenen kararının bozmaya uygun olmasına, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına, bozma ilamı ile kesinleşen yönlere ilişkin yeniden temyiz incelemesinin yapılamayacak olmasına, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Davalı Unico (Aviva) Sigorta A.Ş vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede;

Uyuşmazlık; konut sigorta sözleşmesine dayalı maddi tazminat talebine ilişkindir.

Davacı vekili dava dilekçesi ile, davacıya ait konutun davalı ... şirketi nezdinde düzenlenen sigorta poliçesi ile teminat altına alındığını, yer kayması nedeniyle konutun oturulamaz ... geldiğini açıklayıp tazminat talebinde bulunmuş, mahkemece davalı Unico (Aviva) Sigorta A.Ş yönünden; sigortacının sigorta yaptığı taşınmazı niteliklerini araştırarak ve ayrıntılarını sigorta sözleşmesinde belirterek sigortalaması gerektiği, sigortacının basiretli tacir gibi hareket etmesi gerektiği, taşınmazda oluşan zararın teminat kapsamında kaldığı gerekçesiyle davanın kabulü yönünde hüküm kurulmuştur

Varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Dosya kapsamında bulunan sigorta poliçelerinden davacıya ait konutun davalı Unico (Aviva) Sigorta A.Ş nezdinde 28.4.2007 tarihinden itibaren 5 yıl boyunca konut sigorta poliçesi ile teminat altına alındığı, poliçede yer kayması nedeniyle oluşacak riziko için 150.000,00 TL teminat verildiği, binanın mutad oturmasından kaynaklanan zararların teminat dışında bırakıldığı anlaşılmaktadır.

İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından tutulan 21.05.2012 tarihli tutanakta binada yoğun şekilde çatlaklara rastlandığı, taşıyıcı sistemi hasar gören binanın can ve mal güvenliği açısından tehlike arz ettiği ve 17.07.2012 tarihinde yıkımına karar verildiği belirtilmektedir.

Rizikonun ve zararın tespitine yönelik olarak alınan raporda, Jeoloji Mühendisince; daha önce açılan dava dosyaları ve bu dosyalardaki keşif sonucu hazırlanan raporlara göre hasarın yeni olmadığı, binanın kat adetinin arttırılması ile zaman içinde ilerleyerek geliştiği, dava konusu taşınmaz için belediye tarafından iki kat ruhsat verildiği, bina temelinin 2-3 katlı bina yükünü taşıyabilecek şekilde ve sığ bir derinlikte zemine uygulandığı,

taşınmazın kat sayısının arttırılmasının binanın zemine uyguladığı yükü arttırdığını, geçmişte bina gövdesi ve temelinin güçlendirilmesine yönelik tedbirlerin önerildiği ancak uygulanan güçlendirmelerin doğal olarak binanın temel ve statiğinin üç kat düşünülerek yapılması ve sonradan ilave kat artışları ile kat sayısının 7'ye çıkması, taşınmazın bulunduğu zeminin sürekli hareket halinde olması gibi sebeplerden dolayı yetersiz kaldığı, sonuçta hasarın binanın can ve mal güvenliğini tehlikeye sokacak boyutlara ulaştığı belirtilmiştir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 1435 inci maddesi uyarınca, sigorta ettiren sözleşmenin yapılması sırasında bildiği veya bilmesi gereken tüm önemli hususları sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. Türk Ticaret Kanunu'nda sigorta ettiren yönünden poliçenin tanzimi sırasında beyan yükümlülüğü düzenlenmiş olup sigortacının poliçe tanzimi sırasında araştırma yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Buna göre mahkemece dava konusu taşınmazda oluşan yer kaymasının eskiden beri gerçekleştiği kabul edildiğine göre öncelikle binanın kat sayısının ne zaman arttırıldığının belirlenmesi, sigortacının sigorta yapmasını engelleyen hususların olup olmadığının, sigortacıya bildirilmeyen, eksik veya yanlış bildirilen hususlar olup olmadığının, sözleşmenin yapılmamasını veya değişik şartlarda yapılmasını gerektirecek nitelikte hususların bulunup bulunmadığının araştırılması, buna göre talebin teminat kapsamında kalıp kalmadığının tartışılması;

talebin teminat kapsamında kaldığına kanaat getirilmesi halinde binanın 7 kata çıkarılmasının müterafik kusur (zararı artırmaya yönelik davranış) oluşturup oluşturmadığı ve zarar ile sorumluluk arasındaki illiyet bağına etkisinin tartışılarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR