Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/6493 K.2025/11261

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile sigortalı olan ... plakalı araç ile ... plakalı aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu ... plakalı araçta yolcu olan davacının yaralandığını ve malul kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 10,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı ile 10,00 TL geçici bakıcı gideri olmak üzere 30,00 TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiş;

yargılama sırasında ıslah dilekçesi ile sürekli iş göremezlik tazminatı talebini 200.278,74 TL'ye, geçici iş göremezlik tazminatı talebini 1.637,00 TL'ye ve bakıcı gideri talebini 664,00 TL'ye olmak üzere toplam talebini 202.570,54 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dosyaya sunulan maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlenmediğini, hatır taşıması nedeniyle indirim uygulanması gerektiğini, davalı şirketin ancak sigortalı araç sürücüsünün kusur oranı ve poliçe limiti oranında sorumlu olduğunu, tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yöntemi esas alınarak yapılması gerektiğini ve davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde belirlenen vekalet ücretinin 1/5'i kadar olması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekili tarafından dosyaya sunulan maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlendiği, dava konusu çift taraflı trafik kazasına karışan ... plakalı ve ... plakalı araçların davalı ... şirketinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile sigortalı olduğu, adli trafik bilirkişisinden alınan kusur raporunda ... plakalı araç sürücüsünün asli ve % 75 oranında, davacının yolcu olarak bulunduğu ... plakalı araç sürücüsünün tali ve % 25 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği,

aktüer bilirkişi raporunda her iki araç sürücüsünün kusur oranı esas alınarak tazminat tutarının ayrı ayrı belirlendiği, ... plakalı araç sürücüsünün kusur oranı esas alınarak hesaplanan tazminat tutarı yönünden dava değerinin ıslah edildiği, davacının yolcu olarak bulunduğu ... plakalı araç yönünden ıslah talebinde bulunulmadığı,

kusur raporu ve aktüer bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile ... plakalı araç sürücüsünün % 75 kusur oranı bakımından davalı ...Ş'nin ... numaralı poliçe kapsamında sorumluluğu yönünden 200.268,74 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 1.637,15 TL geçici iş göremezlik tazminatı ve 664,65 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 202.570,54 TL'nin 27.06.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, diğer 34... plakalı araç sürücüsünün % 25 kusur oranı bakımından ...

Sigorta A.Ş'nin ... numaralı poliçe kapsamında sorumluluğu yönünden taleple bağlı kalınarak 10,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 10,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı ve 10,00 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 30,00 TL'nin 27.06.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına süresi içinde davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın zamanaşımı süresi içinde açıldığı, bu nedenle davalının davanın zamanaşımı nedeniyle reddedilmesi gerektiğine ilişkin itirazının yerinde olmadığı, dosyada mevcut maluliyet raporu, kusur raporu, aktüer bilirkişi raporu ve hesaplamaların mevzuat ve içtihatlara uygun olduğu ve davacı lehine takdir edilen vekalet ücretinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin itirazlarının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu kazaya karışan ... plaka sayılı aracın müvekkili şirket nezdinde ... nolu ve 14.08.2013/2014 vadeli Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile sigortalı olduğunu, ... plakalı aracın işleteninin davacı ... olduğunu, işletenin sorumlu olduğu hallerde sigortalının kusuru oranında ve teminat limiti dâhilinde işleten ile birlikte davalı şirketin müşterek ve müteselsil sorumluluğu bulunduğunu, davacının işleten sıfatı ile dava konusu kazadan dolayı sigorta şirketi ile birlikte sorumlu olan kişi olduğunu,

taraflar arasında uzlaşma sağlanmış olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu talebin zamanaşımına uğradığını, hatır taşıması nedeniyle indirim uygulanması gerektiğini, dosyaya sunulan maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlenmediğini, tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faiz yöntemi esas alınarak yapılması gerektiğini,

geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri talebi yönünden davalı şirketin sorumluluğunun bulunmadığını ve davacı lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'ine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan iki aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri talebine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, özellikle, davanın zamanaşımı süresi içinde açıldığının anlaşılmasına, davacının maluliyet oranının kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun biçimde belirleyen uzman heyet raporunun karara esas alınmasında isabetsizlik görülmemesine, tazminatı Dairemizin yerleşik uygulamalarına uygun biçimde ve usulünce hesap eden aktüer raporunun karara esas alınmış olmasına,

uzman doktor bilirkişi heyetinin düzenlediği raporla saptanan iyileşme süresine ilişkin geçici iş göremezlik zararından ve bakıcı giderinden doğan zararın trafik sigortasının teminatı kapsamında olmasına, 18.10.2023 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 26.07.2023 tarih ve 2023/43 Esas -2023/141 Karar sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile “04.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 06.12.2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun’un 24. maddesiyle değiştirilen 253. maddesinin (19) numaralı fıkrasının beşinci cümlesinin “Uzlaşma sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz;

…” bölümünün Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiğinden, soruşturma aşamasındaki uzlaşmanın eldeki tazminat davasına etki etmeyecek olmasına, hatır taşıması nedeniyle indirim uygulanmamasının yerinde olmasına, Uyuşmazlık Hakem Heyetince karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne uygun biçimde davacı için vekalet ücretinin hüküm altına alınmış olmasına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesinde;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçütten yararlanılmıştır. Şekli ölçüte göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüte göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

Karayolları Trafik Kanunu'nda zorunlu trafik sigortasına ilişkin olarak, sorumluluğun kapsamı yanında, bu kapsam dışında kalan haller de açıkça düzenlenmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Dışında Kalan Hususlar” başlıklı 92. maddesinde:

“Aşağıdaki hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadır:

a)İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,

b)İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler,

c)İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen zararlara ilişkin talepler,

d)Bu Kanunun 105. maddesinin üçüncü fıkrasına göre zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminatı altında yapılacak motorlu araç yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki kazalardan doğan talepler,

e)Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar,

f)Manevi tazminata ilişkin talepler.” hükmü ile, zorunlu trafik sigortacısının hangi zararlardan sorumlu olmadığı düzenleme altına alınmış; burada örnekseme yoluna gidilmeyip; tek tek ve tahdidi olarak sorumlu olunmayan haller sıralanmıştır.

Somut olayda; davacı ...'ın yolcusu ve aynı zamanda işleteni olduğu ... plaka sayılı aracın karıştığı çift taraflı trafik kazasında yaralanması nedeniyle davasını hem işleteni olduğu aracın zorunlu trafik sigorta poliçesini düzenleyen hem de karşı aracın zorunlu trafik sigorta poliçesini düzenleyen ... Sigorta A.Ş.'ye yönelttiği, Hakemlikçe alınan kusur ve aktüer raporunda her iki araca kusur atfedildiği ve buna göre tazminat hesabının yapıldığı ve anılan raporlar dikkate alınarak hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Karayolları Trafik Kanunu'nun 92. maddesi ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.3.b maddesinde "işleten tarafından ileri sürülecek tazminat talepleri"nin teminat kapsamı dışında kalacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre işletenin, işleten olarak kendi sorumluluğunu üstlenen davalı zorunlu trafik sigortacısından tazminat talebinde bulunması mümkün değildir. Bu durumda zorunlu trafik sigortasının, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına aldığı göz önünde bulundurularak, dava konusu kazaya karışan davacının maliki ve işleteni olduğu 34... plakalı araç yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken bu husus gözetilmeden verilen kararın bozulması gerekir.

VI. KARAR

1. Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,