Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/7031 K.2023/10596

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davalının itirazının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; motosiklet sürücüsü müvekkili ile davalıya sigortalı araç sürücüsünün yaptığı kaza nedeni ile davacının yaralandığını, belirsiz alacak davası olarak ikame ettiği davada şimdilik 4.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 1.000,00 TL geçici iş göremezlik tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davacı vekili 07.06.2021 tarihinde sürekli iş göremezlik tazminatı 97.115,01 TL, geçici iş göremezlik tazminatı 4.546,33 TL olmak üzere toplam 101.661,34 TL maddi tazminat talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; maluliyet raporunun usule uygun tanzim edilmediğini, bu nedenle başvurunun da eksik yapıldığı ve davanın usulden reddi gerektiğini, davacıya 01.11.2019 tarihinde 28.192,00 TL tazminat ödendiğini sorumluluklarının kalmadığını, kusur oranında sorumlu olduklarından kusurun tespiti gerektiğini, geçici iş göremezliğin teminat kapsamında olmadığını, başvuran için vekalet ücretinin AAÜT de belirlenen miktarın 1/5 oranını geçemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " başvuranın 08.01.2019 tarihli yaptığı kaza nedeni ile 30.11.2020 tarihli Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı Kurul Raporuna göre engel oranının %11 olduğu, 90 güne kadar iyileşme süresinin uzayacağının belirlendiği, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi ile yapılan hesaplama neticesinde bakiye sürekli iş göremezlik tazminatının 97.115,01TL, geçici iş göremezlik tazminatının ise 4.546,3 TL olmak üzere toplam 101.661,34 TL tazminatın belirlendiği,

başvuranın talebini 04.02.2021 tarihinde davalıya ilettiği ancak herhangi bir ödeme yapılmadığı, 8. iş günü sonu olan 17.02.2021 tarihinde davalının temerrüte düştüğü" gerekçesi ile talebin kabulü ile 97.115,01 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 4.546,33 TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 101.661.34 TL tazminatın 17.02.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili; maluliyet raporunu kabul etmediklerini, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, davacıya ödeme yaptıklarını sorumlulukları kalmadığını, hesaplamanın hatalı yöntem ile yapıldığını, ödeme tarihindeki verilerin dikkate alınmasını talep ettiklerini, geçici iş göremezlik tazminatından sorumlu olmadıklarını, ıslah edilen miktar için ıslah tarihinden itibaren faiz istenebileceğini, vekalet ücretinin hatalı hükmedildiğini belirterek karara itiraz etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "maluliyet raporunun usule uygun olduğu zira rapor tarihi itibari ile Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik Hükümlerinin yürürlükte olduğu, başvuranın kask takmadığına ilişkin iddiayı davalının ispatlaması gerektiği, davalının ibraname alındığını beyan ederek taleplere itiraz etsede ödeme ile hesaplama arasında fahiş fark bulunduğu ayrıca ibraname tarihi ile başvuru tarihi arasında 2 yıllık süreye uyulduğu, genel şartlarda TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1.8 teknik faizin esas alınacağının belirlendiği,

alınan ek rapor ile bu yöntem esas alınarak yapılan hesaplamanın usul ve yasaya uygun olduğu, geçici iş görmezlik zararından davalının sorumlu olduğu, davacı lehine nispi tam oranda vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği" gerekçesi ile itirazın kısmen kabulü ile 56.545,69 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 4.546,33 TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere 61.192,72 TL'nin 17.02.2021 tarihinden itibaren davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif ranta göre yapılması gerektiği gerekçesi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili; itiraz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 08.01.2019 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayIlı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85,89,90,91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ıncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 inci maddesi, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, davacının arazı ile kask takmaması arasında illiyet bağı bulunmamasına, ödeme tarihindeki verilere göre yapılan hesaplama neticesinde bakiye alacak çıkmasına, davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilmiş olmasına göre davacı vekili ve davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı vekilinin diğer itirazlarına gelince;

Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir.

Öte yandan Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ıncı maddesindeki Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı sonrası, ZMSS Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir.

Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından alınan hesap raporunda TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi uyarınca tazminat miktarı belirlenmiş ve bu rapor hükme esas alınmışken, İtiraz Hakem Heyeti tarafından karara esas kabul edilen ek aktüer raporunda TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre ve % 1,8 teknik faiz uygulanarak tazminat hesabı yapıldığı ve bu hesaba göre karar verildiği anlaşılmaktadır. Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılması yerinde olmakla birlikte %1,8 teknik faiz ve işleyecek devre bakımından “devre başı ödemeli belirli süreli rant” yöntemi kullanılması doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davacı için, TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenmesi, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından progresif rant formülü kullanılmak suretiyle tazminatın belirlenmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle yazılı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazları yönünden;

a. Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması hâlinde, zararın kapsamının tespiti açısından geçici iş göremezlik süresi ile sürekli iş göremezlik oranının doğru bir şekilde belirlenmesi zorunludur. Söz konusu belirlemenin, bağlı oldukları mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneler veya sağlık kuruluşları tarafından çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden kaza tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması gerekir.

11.10.2008 tarihinden önce Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11.10.2008 ilâ 01.09.2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01.09.2013 ilâ 01.06.2015 tarihleri arasında Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01.06.2015 ilâ 20.02.2019 tarihleri arasında Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik ve 20.02.2019 tarihinden sonra ise Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükte olduğundan kaza tarihinde geçerli mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu düzenlenmelidir. Eldeki davada kaza, 08.01.2019 tarihinde meydana gelmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince; davalının usuli kazanılmış hakları gözetilerek davacının kazaya ilişkin tüm tedavi evrakı eklenip (eksik varsa temini ile) dosyada bulunan sağlık kurulu raporları da irdelenmek ve gerekiyor ise bizzat muayene edilmek suretiyle kaza tarihinde yürürlükte bulunan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve yukarıda açıklandığı şekilde yetkili sağlık kurulundan rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

b. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekili ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

3. Değerlendirme bölümünün (3-a) ve ( 3-b) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davacı ve davalıya iadesine,

Dosyanın İtiraz Hakem Heyetine iletilmek üzere mahkemesine gönderilmesine,