Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/8012 K.2023/12231

Heyeti Kararı Kaldırılarak Başvurunun Kısmen Kabulüne

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın kısmen kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. 10.04.2020 tarihinde davalıya Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) Poliçesi ile sigortalı aracın karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucu araçta yolcu konumunda olan destek 'ın vefat ettiğini, kazanın meydana gelmesinde araç sürücüsünün tam kusurlu olduğunu, davalıya yapılan başvuru üzerine 28.10.2020 tarihinde 48.851,09 TL ödeme yapıldığını,

ancak ödemenin gerçek zararı karşılamadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 100,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 100,00 TL cenaze ve defin giderinin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş. 22.03.2021 tarihli ıslah dilekçesiyle 129.023,31 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 2.500,00 TL cenaze defin gideri olmak üzere toplam talebini 131.323,31 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalıya ödeme yapılarak ibraname alındığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla ödemenin güncellenerek hesaplanacak tazminattan mahsubu gerektiğini, kaza sırasında kask ve koruyucu tertibat takılmaması nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, hatır taşıması indirimi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; desteğin araçta hatır için taşındığına ilişkin dosya kapsamında delil bulunmadığı, kask takılmaması nedeniyle %20 oranında müterafik kusur indirimi yapıldığı, ıslah dilekçesiyle talep edilen cenaze defin gideri talebinin makul görüldüğü gerekçesiyle başvurunun kısmen kabulü ile 95.628,00 TL'nin 07.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; davacıya tahkim öncesi %20 hatır ve %20 müterafik kusur indirimi yapılmak üzere ödeme yapıldığını, bu tutarın ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin tahsil edilerek müvekkilinin ibra edildiğini, zorunlu belgeler sunulmadığından başvurunun usulden reddi gerektiğini, esas alınan gelirin hukuka aykırı olduğunu, desteğin evlenme ve çocuk sahibi olma ihtimalinin gözetilmediğini, muhtemel yaşam süresinin 100 yıl olarak esas alınmasının hatalı olduğunu, motosikletin kullanım amacının hususi olduğunu, desteğin ücret karşılığı taşınmadığını, bu yönde hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, tam vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin hesaplamada evlenme ve çocuk sahibi olma ihtimalinin dikkate alınmadığına yönelik itirazı dikkate alınarak bilirkişiden rapor alındığı, TRH 2010 Yaşam Tablosu-progresif rant yöntemine göre hesaplanan tazminattan %20 müterafik kusur indirimi yapıldığı, yapılan ödemenin güncel tutarının tenzil edildiği, tam vekalet ücretine yönelik itirazın yerinde bulunmadığı gerekçesiyle davalının itirazının kısmen kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurularak başvurunun kısmen kabulü ile 56.792,69 TL destekten yoksun kalma tazminatının 07.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1.8 teknik faize göre yapılan hesaplamanın hükme esas alınması gerektiğini, tahkim öncesi veraset ilamı sunulmadığından başvurunun usulden reddi gerektiğini, kolluk ve soruşturma evraklarının davacıdan talep edilmediğini, eksik inceleme ile hatır taşıması indirimi yapılmadığını, destek ile sürücünün arkadaş olduklarını, tam vekalet ücreti takdirinin hatalı olduğunu belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMMS) Poliçesi ile teminat altına alınan ve desteğin yolcu konumunda olduğu aracın 10.04.2020 tarihinde karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanın destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze defin gideri talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 51, 52 ve 53 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun) 85, 87, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun (5684 sayılı Kanun) 30 uncu maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle bakiye ömür süresinin TRH 2010 Yaşam Tablosu esas alınarak belirlenmesine, Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 esas, 2020/40 karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Kanun'un 90 ıncı maddesindeki ZMMS Genel Şartlara yapılan atıf hükmünün iptal edilmesi,

iptal kararı sonrası ZMMS Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulanma alanı bulan %1.8 teknik faizin uygulanmasının artık mümkün olmamasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 2918 sayılı Kanun'un 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Kanun'un 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların taşınmazında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez. Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def'inde bulunulmuştur. İtiraz Hakem Heyetince davalının bu yöne ilişkin itirazı hakkında bir değerlendirme yapılarak karar verilmemiştir. Hatır taşıması savunması def'i niteliğinde olup destek ile motosiklet sürücüsü arasındaki ilişkinin ne olduğu dosya kapsamından anlaşılmamaktadır. Taşımanın hatır için yapıldığını savunan davalı taraf ispatla mükellef olmayıp hatır taşıması bulunmadığını ispat yükü davacı yandadır. Davacı taraf da desteğin menfaat karşılığı taşındığını ispata yönelik dosyaya bir delil sunmamış, İtiraz Hakem Heyetince de yargılama sırasında bir araştırma yapılmamıştır. Eksik inceleme ile karar verilemez.

Şu hâlde İtiraz Hakem Heyetince; olayla ilgili soruşturma dosyası ve dava açılmış ise ceza dosyası da getirtilerek desteğin yolcu olduğu araçta menfaat karşılığı mı hatır için mi taşındığı konusunda gerekli araştırma ve inceleme yapılıp 6098 sayılı Kanun'un 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılıp yapılmayacağı tartışılarak sonucuna göre davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

3. 5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16 ncı maddesinin (13) numaralı fıkrası ve AAÜT’nin 17 nci maddesinin (2) numaralı fıkrası bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,