Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/8380 K.2023/11335

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacılar vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların eşi, çocukları ve babası olan desteğin, davalıya zorunlu trafik sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu sırada gerçekleşen 21.12.2019 tarihli tek taraflı kazada vefat ettiğini, müvekkillerinin destekten yoksun kaldığını beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere davacı ... için 90.000,00 TL diğer davacılar için ayrı ayrı 20.000,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden avans faizi ile tahsilini talep etmiş; bedel artırım dilekçesi ile talep davacı ... için 208.109,00 TL'ye, ... için 62.462,00 TL'ye, ... için 54.669,00 TL'ye, ... için 64.760,00 TL'ye yükseltilmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sigortalı sürücünün ve desteğin kusur oranlarının uzman bilirkişi tarafından belirlenmesi gerektiğini, destek hatır yolcusu olduğundan hatır taşıması indirimi ve alkollü kişinin aracında yolculuk yaptığından belirlenecek tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, vekalet ücretine 1/5 oranında hükmedilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tazminata ilişkin alınan bilirkişi raporunun gerekçeli ve denetime elverişli olduğu, bu nedenlerle davacıların destek tazminatı taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerektiği, ancak destek alkollü sürücünün aracında yolculuk yaptığından %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği gerekçeleriyle başvurunun kısmen kabulü ile ... için 149.718,40 TL, ... için 52.464,00 TL, ... için 45.062,40 TL, ... için 64.755,20 TL olmak üzere 312.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının 14.07.2020 tarihinden yasal faizi ile beraber davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; başvuruya eklenmesi gereken zorunlu belgeler olmadan sigortaya başvurulduğundan, başvuru şartının yerine getirilmediğini, bu nedenle esasa girilmeksizin talebin usulden reddedilmesi gerektiğini, kusur dağılımını kabul etmediklerini, kusur raporu alınmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, illiyet bağını kesen desteğin müterafik kusurunun değerlendirilmediğini, destek hatır yolcusu olduğundan hatır taşıması indirimi yapılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, murisin somut olarak davacılara destek olduğunun ispatlanamadığını, davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenen miktarın 1/5'i oranında olması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sigortalı sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybederek gerçekleştirdiği tek taraflı kazada tam kusurlu olduğu sabit olduğundan kusur raporu alınmasına gerek olmadığı, desteğin hatır için taşındığına dair somut delil olmadığından hatır taşıması indirimi yapılamayacağı, Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından belirlenen tazminatlardan müterafik kusur indirimi yapıldığından davalı vekilinin bu yöndeki itirazlarının yerinde olmadığı, Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından davacı lehine AAÜT'ye göre vekalet ücretine hükmedilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçeleriyle davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararı kendilerine tebliğ edilmediğinden itiraz haklarını kullanamadıklarını, tebliğ yapıldığı belirtilen kişiyi tanımadıklarını, tebligatın bu nedenle usulsüz olduğunu, itiraz haklarını saklı tuttuklarını, %20 müterafik kusur indirimini kabul etmediklerini, kabul anlamına gelmemekle beraber indirimin TRH 1,8 teknik faize göre hesaplanan tazminat üzerinden değil PMF progresif ranta göre hesaplanan meblağlar üzerinden yapılması gerektiğini belirtmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; başvuruya eklenmesi gereken zorunlu belgeler olmadan sigortaya başvurulduğundan, başvuru şartının yerine getirilmediğini, eksik evrak taleplerine cevap verilmediğini, kusur dağılımını kabul etmediklerini, yolun aydınlatılmasından sorumlu olan belediyenin kusurunun değerlendirilmediğini, kusur raporu alınmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, illiyet bağını kesen desteğin müterafik kusurunun değerlendirilmediğini, destek hatır yolcusu olduğundan hatır taşıması indirimi yapılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, murisin somut olarak davacılara destek olduğunun ispatlanamadığını,

davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenen miktarın 1/5'i oranında olması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52 ve 53 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ıncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin17 inci maddesi, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, özellikle Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının davacılar vekiline usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ve davacının karara itiraz etmediğinin anlaşılmasına göre davacılar vekilinin tüm; davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle, bu gibi taşımalarda 6098 sayılı TBK’nın 51 inci maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Somut olayda, destek yolcu konumundadır. Soruşturma dosyasındaki ifade tutanaklarına göre destek ile sigortalı araç sürücüsü arkadaş olup, birlikte gezintiye çıktıkları anlaşılmaktadır. Davalı vekili cevap dilekçesinde; olayda hatır taşıması olduğunu belirtmiştir. İtiraz Hakem Heyetince olayda hatır taşıması bulunmadığı yönünde hatalı şekilde değerlendirme yapılmıştır. O halde, destek yolcu ile dava dışı sürücünün herhangi bir menfaat temini olmadan gezintiye çıktıkları esnada kazanın meydana gelmesi nedeniyle olayda hatır taşıması bulunduğunun kabulü ile tazminattan %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3. Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci maddesinde "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü fıkrasında (19.01.2016 tarihli ve 29598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 6 ncı maddesi ile eklenen) "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17/2 nci maddesi ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir.

Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği göz önüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, fazla vekalet ücretine karar verilmesi de bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,